II OSK 1623/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-05
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Wojciech Mazur, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współwłaściciele nieruchomości, które nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną, ale są od niej oddzielone innymi działkami, posiadają interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli ich nieruchomości są przeznaczone pod zalesienie, a część z nich ma dostęp do drogi publicznej i potencjalnie nadaje się pod zabudowę mieszkaniową?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazali interesu prawnego do udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ nawet jeśli ich działki (przeznaczone głównie pod zalesienie, ale z częścią pod zabudowę mieszkaniową) nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną, to inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu tych działek wynikających z przepisów prawa, ani nie narusza ich uzasadnionych interesów prawnych.Stan faktyczny
M. Ż. i C. Ż. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ubojni drobiu oraz decyzji zmieniającej tę decyzję. Wojewoda uchylił te decyzje i umorzył postępowanie, uznając interes prawny skarżących. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, gdyż ich działki nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną i są przeznaczone pod zalesienie, a inwestycja nie wpływa na ich nieruchomości. WSA oddalił skargę skarżących, podzielając stanowisko GINB. NSA rozpoznał skargę kasacyjną skarżących.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Ż. i C. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2702/11 w sprawie ze skargi M. Ż. i C. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2702/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ż. i C. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. j. uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], stwierdzającą na wniosek M. Ż. i C. Ż., nieważność decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] Sp. j. pozwolenia na budowę ubojni drobiu na działce nr ewid. [...] położonej w Dąbrowie Górniczej - [...] przy ul. [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...], zmieniającej w/w decyzję Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...], w zakresie lokalizacji budynku ubojni i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Wnioskodawcy postępowania nadzwyczajnego – M. Ż. i C. Ż. nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanych decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej. Wywiedli swój interes prawny z tytułu posiadania przez nich prawa współwłasności działek nr ewid. [...] i [...] położonych w [...]. Powyższa nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną nr [...], jest od niej oddzielona działkami o nr ewid. [...] i [...]. Wnioskodawcy uzasadniali wniosek tym, że usytuowanie budynku ubojni w odległości ok. 20 m od działek będących ich własnością pozostaje w sprzeczności z raportem oddziaływania na środowisko, który stanowił podstawę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Uznając, że ww. działki znajdują się poza obszarem oddziaływania przedmiotowej inwestycji, organ udzielający pozwolenia naruszył treść przepisu prawa materialnego, jakim jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Ponadto, zmiana pozwolenia na budowę w zakresie projektu zagospodarowania terenu została wydana bez wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ w dacie złożenia wniosku o wydanie decyzji zmieniającej, pierwotna decyzja środowiskowa utraciła już swoją ważność. Wnioskodawcy zwrócili też uwagę na fakt, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ustalała warunki dla przedsięwzięcia, którym miała być budowa jednokondygnacyjnego budynku ubojni drobiu o powierzchni 1000 m² wraz z niezbędną infrastrukturą. Kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę, zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na realizację budynku o powierzchni zabudowy 3763,06 m², co stanowi znaczącą niezgodność z ustaleniami raportu oddziaływania na środowisko i treścią decyzji środowiskowej oraz w istotny sposób zmienia oddziaływanie obiektu na sąsiednie nieruchomości. Zakwestionowali także zgodność inwestycji z ustaleniami powołanego wyżej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazując, że § 12 ust. 5 pkt 1 tego planu przewiduje jedynie utrzymanie istniejącej zabudowy i urządzeń rolniczej spółdzielni produkcyjnej i ubojni drobiu wraz z infrastrukturą techniczną z możliwością ich remontu, przebudowy, nadbudowy i rozbudowy pod warunkiem zgodności z przepisami odrębnymi, nie dając możliwości budowy nowej ubojni drobiu.
Wojewoda stwierdzając nieważność decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza z [...] kwietnia 2007r. ustalano uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, którym miała być budowa jednokondygnacyjnego budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania drobiu o powierzchni 1000 m² wraz z niezbędną infrastrukturą. Na tym etapie postępowania, ustalono warunki dla inwestycji, której przewidywane oddziaływanie miało dotyczyć jedynie nieruchomości, pozostającej w dyspozycji Inwestora. Tymczasem projekt budowlany, zatwierdzony kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę przewidywał realizację obiektu o powierzchni zabudowy 3763,06m² (w tym - technologia uboju ok. [... m², bez stref rozładunku i załadunku, magazynów korytarzy, stref socjalno-administracyjnych i sumie powierzchni pomieszczeń parteru i piętra [...] m²). Zdaniem Wojewody nie można było tym samym wykluczyć, że obszar oddziaływania projektowanego obiektu ubojni był inny na etapie sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko projektowanego przedsięwzięcia w toku postępowania w sprawie ustalania środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - a inny w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Nie przeprowadzono wyjaśnień w zakresie tych rozbieżności. Zatem Wojewoda uznał, że wnioskodawcy słusznie wywodzą swój interes prawny z art. 35 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie organu pierwszej instancji uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz zmieniającej ją decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia [...] lipca 2009 r. został złożony przez M. Ż. i C. Ż., którzy nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności powyższych decyzji organu stopnia podstawowego. Oceniając interes prawny Skarżących, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że działki których Skarżący są współwłaścicielami nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną są od niej oddzielone działkami o nr ewid. [...] i [...]. Jak wynika z załączonego do akt sprawy wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta dla terenów położonych w rejonie [...] zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 31 maja 2005 r., działki należące do wnioskodawców zostały oznaczone symbolem [...] (tereny zieleni - zalesienie). Organ wskazał, iż w myśl § 14 ust. 4 pkt 2 w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w granicach terenów zalesień obowiązuje całkowity zakaz lokalizacji obiektów kubaturowych oraz tymczasowych obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiektów obsługi gospodarki leśnej. W związku z tym, iż działki wnioskodawców stanowią tereny przeznaczone pod zalesienie, przedmiotowa inwestycja (budowa ubojni drobiu), w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu w/w nieruchomości wnioskodawców.
GINB stwierdził, że niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć, że zabudowa działek wnioskodawców jest dopuszczalna, to i tak należałoby stwierdzić, że wskazane nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Analiza projektu zagospodarowania terenu, stanowiącego załącznik do decyzji Prezydenta Miasta wykazała, że najmniejsza odległość projektowanego budynku ubojni drobiu do granicy działki nr ewid. [...] wynosi ok. 18 m, zaś od granicy działki nr ewid. [...] ponad 30 m. Wysokość projektowanego obiektu budowlanego w najwyższym punkcie wynosi 8,83 m. Sporne przedsięwzięcie nie powodowałoby zatem jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania działek wnioskodawców. Innymi słowy mogliby oni bez przeszkód zagospodarować działki będące ich własnością, zaś sąsiedztwo spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływałoby na zakres - wyznaczony przepisami prawa - dopuszczalnego zagospodarowania.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że projektowana inwestycja spełnia wymagania określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) i nie niesie ze sobą ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów (zarówno istniejących jak i potencjalnych) na działkach należących do wnioskodawców postępowania nadzwyczajnego. Ponadto należące do nich nieruchomości nie znajdowałyby się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym w oparciu o przepis § 12 rozporządzenia (odległość budynku od granicy z sąsiednia działką budowlaną), przepis § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz od granicy działki budowlanej), przepis § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz od granicy działki budowlanej) oraz § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi). Dokumentacja projektowa nie przewiduje też zmiany spływu wód powierzchniowych na nieruchomości należące do wnioskodawców (przepis § 29 w/w rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.), nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i n. w/w rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.) potencjalnych obiektów, jak również nie pozbawia powyższej nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego na decyzję GINB wnieśli M. i C. Ż. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucili jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj: art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z póżn. zm.) przez błędną jego wykładnię i zastosowanie poprzez nieuznanie skarżących jako strony postępowania nieważnościowego; art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d, e, pkt 2 lit. b i pkt 9 - Prawa budowlanego przez niezastosowanie wskazanych przepisów i nieuznanie skarżących jako strony postępowania nieważnościowego; art. 46 ust. 1 w zw. z art. 47 ustawy z dn. 27czerwca 2001 r. Prawo ochrony środowiska.( t.j. Dz. U z 2006r. Nr 129 poz. 902 ze zm.) przez błędne uznanie, że ocena oddziaływania na środowisko odbywa się wyłącznie przez kontrole dotrzymywania standardów jakości środowiska na granicy terenu planowanej inwestycji; art. 7, 8, i 77 k.p.a. w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i brak wszechstronnego rozpoznania całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej jako p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) wskazał, że wszczęcia postępowania nadzorczego może domagać się jedynie osoba, która wykaże, iż posiada interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji. Ponieważ, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracyjny wszczyna w nowej sprawie, to konsekwencją rozpoznania przez organ nowej sprawy, w stosunku do załatwionej kwestionowanym rozstrzygnięciem, jest właściwe dla tej nowej sprawy ustalenie kręgu stron postępowania, które wykażą swój interes prawny.
Sąd pierwszej instancji dokonując oceny przymiotu strony kierował się przede wszystkich przepisem art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), który, jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Sąd przy tym kierował się dominującą w tej kwestii linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą np. w wyroku z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt OSK 598/06. Sąd pierwszej instancji wskazał, że badanie legitymacji procesowej strony w postępowaniu nieważnościowym dotyczy etapu wstępnego polegającego na ocenie interesu prawnego według stanu faktycznego i prawnego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności i orzekania przez organ nadzorczy.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, gdyż skarżący nie wykazali by zostali ograniczeni w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości, ze względu na powstanie w sąsiedztwie ubojni drobiu na działce nr ewid. [...]. W skardze nie określono jakie konkretne prawa właścicieli zostały naruszone na skutek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W świetle powołanego wyżej art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wystarczy przekonanie właściciela sąsiedniej nieruchomości, że ma on interes prawny uzasadniający udział jako strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Tylko przepisy prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarzają określonemu podmiotowi legitymację procesową strony, który to - zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania - powinien ten interes wykazać. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie przyjął, że skarżący nie wykazali w sprawie żadnej z przesłanek ograniczających zagospodarowanie terenu, a tym samym naruszenia prawem chronionego interesu.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że realizowana inwestycja nie zakłóci w żaden sposób możliwości wykonywania przez skarżących ich uprawnień właścicielskich. Podał, że skarżący uprawnieni są do korzystania ze swojego prawa zgodnie z jego społeczno - gospodarczym przeznaczeniem. Istotne zatem jest to, że z wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Dąbrowy Górniczej dla terenów położonych w rejonie [...] i K. zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 31 maja 2005 r., Nr XLII/795/05 (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2005 r. Nr 82, poz. 2231) wynika, że działki oznaczone numerami ewidencyjnymi [...] i [...] należące do skarżących są oznaczone w głównej mierze symbolem [...] (tereny zieleni - zalesienie). Na takim terenie istnieje całkowity zakaz lokalizacji obiektów kubaturowych oraz tymczasowych obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiekt obsługi gospodarki leśnej (§ 14 ust. 4 pkt. 2 w/w m.p.z.p.). Dlatego też ocena prawa własności wnioskodawców winna uwzględniać przeznaczenie ich nieruchomości jakim jest zalesienie oraz fakt braku możliwości zrealizowania budowy budynku mieszkalnego w przeważającej części nieruchomości na co słusznie zwrócił uwagę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoim uzasadnieniu. Sąd wskazał też, że postępowanie dowodowe nie wykazało, aby inwestycja oddziaływała na nieruchomości leżące poza granicami działki wnioskodawcy – przeciwnie - zebrany przez organy materiał dowodowy nie pozwala na takie ustalenia.
Sąd podał również, że budowa ubojni drobiu nie spowodowała przesłonięcia obiektów mogących się znaleźć nawet hipotetycznie na nieruchomości wnioskodawców, a spełnione zostały wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadto, inwestycja nie narusza przepisów o spływie wód powierzchniowych, nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej, nie pozbawia nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz mediów, nie niesie uciążliwości w zakresie emisji pól elektromagnetycznych. Zatem Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja GINB odpowiada prawu, bowiem organ ten prawidłowo ocenił przymiot strony skarżących w świetle aktualnego w dacie orzekania porządku prawnego.
W skardze kasacyjnej C. Ż. i M. Ż. zarzucili Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez:
1) błędną wykładnię i zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz w zw. z § 3 ust. 1 pkt 84 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 257 poz. 2573 z późn. zm. do 14.11.2010 r.), poprzez nieuznanie skarżących za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, w zw. z art. 140 i 144 k.c. i w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na błędnej wykładni powołanych przepisów i ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez wadliwe przyjęcie, że strona skarżąca nie wykazała interesu prawnego w skutecznym kwestionowaniu decyzji organów administracji w niniejszej sprawie i nie wykazała, że inwestycja budowlana koliduje z uzasadnionym interesem skarżących, a także wadliwe przyjęcie, iż to na skarżących spoczywa wyłączny obowiązek wykazania ich uzasadnionego interesu prawnego, mimo że taki interes prawny został również określony przez organ I instancji - Wojewodę Śląskiego.
Zarzucono również naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d - e, pkt 2 lit. b, pkt 9 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie za własne przez Sąd I instancji ustalenia GINB w zakresie braku oddziaływania inwestycji poza granice działki inwestora podczas, gdy z decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. i decyzji nr [...] z dn. [...] lipca 2009 r. wydanych przez Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza określających jednozdaniowo, że "Obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ustawy — Prawo budowlane, obejmuje teren działki nr [...]". W powyższych decyzjach nie jest określony wskazany obszar oddziaływania obiektu, który rozumiany jest jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzające związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wyjścia przez Sąd I instancji poza granice zgłoszonych zarzutów oraz wskazanej w treści skargi podstawy prawnej, w przypadku gdy skarżący wykazali swój interes prawny do występowania w niniejszej sprawie, a wyjście przez Sąd poza te granice musiałoby skutkować uwzględnieniem skargi;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez powielenie przez Sąd orzekający błędnego stanowiska GINB w zakresie niemożności zabudowy przez skarżących działki nr [...]. Stanowisko to jest w ocenie skarżących kasacyjnie ewidentnie sprzeczne ze zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym vide: wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Dąbrowa Górnicza dla terenów położonych w rejonie [...] i K. wraz z wyrysem, które wykazują możliwość zabudowy mieszkaniowej (jednorodzinnej) działki nr [...];
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a także poprzez brak wszechstronnej i gruntownej analizy wszystkich aspektów sprawy, w tym przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych;
5) art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ administracji II instancji przeprowadził ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, pomimo że w uzasadnieniu (str. 1) GINB orzekł że "Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania oraz przeanalizowaniu akt spraw organ odwoławczy stwierdza (...)" z powyższego wynika, że GINB nie przeprowadzał postępowania odwoławczego zgodnie z treścią art. 15 k.p.a.;
6) art. 133 § 1 p.p.s.a i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd niepełnego ustalenia stanu faktycznego i nieprawidłowości w zbieraniu materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie zawnioskowanych przez skarżących dowodów w skardze jak i w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2012 r. a dotyczących dopuszczenia dowodów z: - mapy ewidencyjnej dot. działek nr [...] i [...] sporządzonej przez Wydział Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta Dąbrowa Górnicza; -mapy działki nr [...] i [...] z oznaczeniem działki nr [...] jako budowlanej (symbol [...]) sporządzonej przez Wydział Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta Dąbrowa Górnicza; -wypisu z rejestru gruntów działki nr [...] i [...] sporządzonej przez Wydział Geodezji i Kartografii Urzędu Miasta Dąbrowa Górnicza, który określa, że część działki nr [...] dysponująca dojazdem z drogi głównej o przeznaczeniu zurbanizowane tereny budowlane ([...]) ma powierzchnię [...] ha co oznacza 957 m2; -wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Dąbrowa Górnicza dla terenów położonych w rejonie [...] i K. wraz z wyrysem określającym, że działka [...] oznaczona jest symbolem [...] co oznacza w planie zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z załączoną legendą do tego planu, teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.
W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2012 r. M. Ż. i C. Ż., działający przez profesjonalnego pełnomocnika przytoczyli nowe uzasadnienie podstawy kasacyjnej dotyczące zarzutu naruszenia przepisów postępowania określonego punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej. Wskazali, że Sąd I instancji oddalając skargę, nie wziął pod uwagę zmienionego od dnia 15 listopada 2008 r. stanu prawnego i nie uwzględnił, że od tego terminu przy ustalaniu stron postępowania powinna być zastosowana - w niniejszym przypadku - norma prawna określona w art. 28 k.p.a., gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. została zmieniona decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną przez Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza. W związku z tym Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza powinien ustalać legitymacje procesową strony w oparciu o art. 28 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik będący inwestorem podzielając stanowisko i argumentację Sądu wniósł o jej oddalenie oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych jedynie w skardze kasacyjnej. Stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zatem tylko w tym terminie strona może przytaczać podstawy kasacyjne, które zakreślają granice rozpoznania sprawy przez Sąd kasacyjny. Po tym terminie strony mogą jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie w piśmie z dnia 2 grudnia 2013r. wniesionym po terminie z art. 177 § 1 p.p.s.a. podał, że przytacza w nim nowe uzasadnienie podstawy kasacyjnej dotyczące zarzutu określonego w pkt II podpunkt 5 petitum skargi kasacyjnej. W którym zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 133 §1 i 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez GINB postępowania odwoławczego zgodnie z treścią art. 15 .k.p.a. Nowe uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się do stwierdzenia, że organy i Sad powinny ocenić legitymacje skarżących do udziału w niniejszej sprawie na podstawie art. 28 k.p.a. a nie na postawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to zgłoszenie, po terminie, nowej podstawy kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego tj. art. 28 k.p.a. której to skarżący nie zgłosili dotychczas, ponieważ zgłoszona w punkcie II podpunkcie 5 skargi kasacyjnej podstawa dotyczyła naruszenia zasady dwuinstancyjności i nie może być uzasadniana naruszeniem art. 28 k.p.a. Ponadto zarzucenie naruszenia art. 28 k.p.a. koliduje z większością zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nadając jej w zasadzie inny kierunek, wobec czego nie może być uznane za nowe uzasadnienie jednej z podstaw skargi kasacyjnej. W konsekwencji zgłoszona w ten sposób nowa podstawa kasacyjna, jako spóźniona nie może być przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, które sprowadzają się do zarzucenia Sądowi przeprowadzenie niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez zaakceptowanie stanowiska organu odwoławczego odmawiającego skarżącym przymiotu strony w kontrolowanym nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
Należy zgodzić się ze skarżącymi że zarówno organ odwoławczy jak i Sąd dokonały nieprawidłowych ustaleń co do niemożliwości zabudowy działki nr [...] będącej własnością skarżących. Wbrew ich stanowisku już z wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Dąbrowy Górniczej dla terenów położonych w rejonie [...] i K. zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 31 maja 2005 r., Nr XLII ( Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2005 r. Nr 82, poz. 2231) (karta 33-36 akt) wynika, że działka oznaczona numerem [...] należąca do skarżących jest położona na terenie oznaczonym w głównej mierze symbolem [...]
(tereny zieleni - zalesienie) ale w części również oznaczonym symbolem [...] (teren pod zabudowę mieszkaniową). Tą okoliczność potwierdzają dowody z dokumentów zawnioskowanych przez skarżących tj. mapy ewidencyjne działek i wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wypis z rejestru gruntów z których dodatkowo wynika, że część działki [...] o pow. 957 m² dysponująca dostępem do drogi publicznej jest działka budowlaną. Niewątpliwym zatem jest, że doszło do zarzucanego naruszenia art. 106 § 3, 133 § 1, 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem możliwość zabudowy działki należącej do skarżących nie mogła wpłynąć na uznanie ich za stronę postępowania nieważnościowego. Zatem brak było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi a także do uwzględnienia z tych przyczyn skargi kasacyjnej bowiem zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uchybienia te musiałyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Szersza argumentacja na poparcie tego stanowiska wynikać będzie z dalszej części uzasadnienia wyroku.
Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem naruszenia zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy. Zgodnie z tą zasadą wynikającą z treści art. 15 k.p.a. sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta po raz pierwszy w pierwszej instancji a następnie w drugiej instancji. Oznacza to obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Nie ulega wątpliwości że GINB zastosował się do tych zasad choć ograniczył się jedynie w ponownym rozpatrzeniu sprawy do zbadania legitymacji skarżących i uznał odmiennie od organu pierwszej instancji, że im nie przysługuje. Zatem zbędnym było merytoryczne odnoszenie się do zgłoszonych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu. Ponadto stwierdzić należy, że nie można w oparciu o jedno zdanie przytoczone przez organ na wstępie swoich rozważań, jak to podnosi autor skargi kasacyjnej, dochodzić do wniosku o naruszeniu art. 15 k.p.a. O naruszeniu art. 15 k.p.a. nie świadczy także nieprzeanalizowanie kwestii dotyczących obszaru oddziaływania i rozbieżności pomiędzy decyzją środowiskową a decyzją o pozwoleniu na budowę.
Nie można się też zgodzić z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wbrew zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutowi uzasadnienie wyroku spełnia wynikające z brzmienia tego przepisu wymogi. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego winno między innymi zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie wymienione wyżej elementy zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji odniósł się też do zarzutów podniesionych w skardze. W wyczerpujących motywach zaskarżonego wyroku wyjaśnił dlaczego podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii braku legitymacji skarżących do bycia strona postępowania nieważnościowego. Ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być polem do polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu, co wydaje się czyni autor skargi kasacyjnej.
Pozostałe zarzuty dotyczą błędnego zdaniem skarżących nieuznania ich za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Z dniem 15 listopada 2008r. tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w której w art. 140 został zmieniony art. 28 Prawa budowlanego poprzez dodanie do niego ustępu 4. Treść tego ustępu określa, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami w/w ustawy nie stosuje się przepisów art. 28 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego a stosuje się art. 44 tej ustawy. Zatem w tego typu sprawach stosuje się art. 28 k.p.a. Taką sprawą była również sprawa o pozwolenie na budowę zakończona decyzją Prezydenta Dąbrowy Górniczej z [...] sierpnia 2008r. zmieniona decyzją tegoż Prezydenta z dnia [...] lipca 2009r. których stwierdzenia nieważności dotyczy decyzja będąca przedmiotem kontroli sądowej. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że przepis art. 28 ust. 2 prawa budowlanego stanowi co prawda lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. to jednak nie oznacza to, że przepis art. 28 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę obiektu nie będącego przedsięwzięciem zawsze lub potencjalnie znacząco wpływającym na środowisko. Relacja między tymi przepisami jest taka iż pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym o którym mowa w art. 28 k.p.a. zostało zawężone podmiotowo przez przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. To oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami są podmioty spełniające wymogi art. 28 k.p.a. tj. posiadające interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy i wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zarówno GINB (str. 2 i 3 uzasadnienia decyzji) jak i akceptujący jego stanowisko Sąd pierwszej instancji badały legitymacje procesową skarżących w postępowaniu nieważnościowym, tak pod kątem posiadania przez nich interesu prawnego z art. 28 k.p.a. jak i przesłanek z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Z uwagi na to, że skarżący są właścicielami nieruchomości znajdujących się w pobliżu nieruchomości na której zaprojektowano ubojnię drobiu, badanie ich uprawnień dodatkowo pod kątem wymogów z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wpłynęło na niekorzystną ocenę ich legitymacji procesowej ze względu na brak u nich interesu prawnego z art. 28 k.p.a., którego skarżący, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie posiadają.
Jak to słusznie zauważył już organ odwoławczy pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt 1559/06). Skarżący kasacyjnie swój interes prawny upatrują w swoich prawach właścicielskich do zabudowy jednej ze swoich działek, przy czym mając na uwadze związanie Sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej, wskazują, że ograniczenie ich uprawnień właścicielskich wynika z naruszenia art. 3 pkt 20 prawa budowlanego oraz w zw. z § 3 ust. 1 pkt 84 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 257 poz. 2573 z późn. zm. do 14 listopada 2010 r.) i naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d-e i pkt. 2 lit b prawa budowlanego w zw. z art. 140 i 144 k.c. i w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W ocenie NSA zgodzić należy się z tym, że w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę interes prawny bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. wywodzony może być z praw właścicielskich. Wymaga to jednak odniesienia się do konkretnych okoliczności konkretnej sprawy i zbadania, jakie prawa właściciela naruszają uprawnienia wynikające z udzielonego pozwolenia. Treść i wykonywanie własności regulują przepisy Kodeksu cywilnego (księga druga, tytuł I, dział II) Zgodnie z art. 140 K.c. "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą". Przedstawiona, kodeksowa regulacja uprawnień właścicielskich wskazuje zatem dwa typy tych uprawnień: prawo do korzystania z rzeczy oraz prawo do rozporządzania rzeczą, przy czym korzystanie z rzeczy może w szczególności (katalog otwarty) polegać na pobieraniu pożytków i innych dochodów z rzeczy. Rozporządzenie rzeczą - uogólniając - oznacza możliwość dokonywania czynności prawnych dotyczących rzeczy. Zakres prawa własności wyznacza też klauzula społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Zważyć też należy, że nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Dobitnie o tym świadczy orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do art. 157 § 2 k.p.a. Kwestie te należy rozważyć indywidualnie przy przyjęciu kryterium ewentualnych skutków stwierdzenia nieważności decyzji dla praw i obowiązków podmiotu domagającego się stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli interes prawny wywodzony jest z praw właścicielskich, to niezbędnym jest odniesienie się do konkretnych okoliczności konkretnej sprawy i zbadanie, jakie prawa właściciela naruszają uprawnienia wynikające z decyzji o pozwoleniu na budowę.
Oceniając interes prawny skarżących, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że działki których skarżący są współwłaścicielami nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną są od niej oddzielone działkami o nr ewid. [...] i [...]. Jak wynika z załączonego do akt sprawy wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Dąbrowa Górnicza dla terenów położonych w rejonie [...] zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 31 maja 2005 r., działki należące do wnioskodawców zostały oznaczone w większości symbolem [...] (tereny zieleni - zalesienie). Organ wskazał, iż w myśl § 14 ust. 4 pkt 2 w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w granicach terenów zalesień obowiązuje całkowity zakaz lokalizacji obiektów kubaturowych oraz tymczasowych obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiektów obsługi gospodarki leśnej. Już w oparciu o te fakty GINB, jak już wskazano, błędnie uznał, że Skarżącym nie przysługuje przymiot strony, ponieważ część działki nr [...] przeznaczona jest pod budownictwo jednorodzinne.
GINB stwierdził jednak, że niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć, że zabudowa działek wnioskodawców jest dopuszczalna, to i tak należałoby stwierdzić, że wskazane nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. GINB zasadnie wskazał, że z analizy projektu zagospodarowania terenu, stanowiącego załącznik do decyzji Prezydenta Miasta wynika, że najmniejsza odległość projektowanego budynku ubojni drobiu do granicy działki nr ewid. [...] wynosi ok. 18 m, zaś od granicy działki nr ewid. [...] ponad 30 m. Wysokość projektowanego obiektu budowlanego w najwyższym punkcie wynosi 8,83 m. Sporne przedsięwzięcie nie powodowałoby zatem jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania działek wnioskodawców. Innymi słowy mogą oni bez przeszkód zagospodarować działki będące ich własnością, zaś sąsiedztwo spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływałoby na zakres - wyznaczony przepisami prawa - dopuszczalnego zagospodarowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził również, że projektowana inwestycja spełnia wymagania określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. Zm.) i nie niesie ze sobą ograniczeń związanych z przesłanianiem obiektów (zarówno istniejących jak i potencjalnych) na działkach należących do wnioskodawców postępowania nadzwyczajnego. Ponadto należące do nich nieruchomości nie znajdowałyby się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym w oparciu o przepis § 12 rozporządzenia (odległość budynku od granicy z sąsiednia działką budowlaną), przepis § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz od granicy działki budowlanej), przepis § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz od granicy działki budowlanej) oraz § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi). Dokumentacja projektowa nie przewiduje też zmiany spływu wód powierzchniowych na nieruchomości należące do wnioskodawców (przepis § 29 w/w rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.), nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i n. w/w rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.) potencjalnych obiektów, jak również nie pozbawia powyższej nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja).
W kontekście zarzutów skargi kasacyjnej jedną z najistotniejszych kwestii jest oddziaływanie inwestycji na szeroko rozumiane środowisko w tym na działki skarżących. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w datach wydania decyzji tj. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 129 poz. 902 z późn. zm.), projektowane przedsięwzięcie było objęte przepisem § 3 ust. 1 pkt 84 Rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257 poz. 2573 z późn. zm.; obowiązywało do 14 listopada 2010r.), który stanowił, że instalacja do uboju zwierząt należy do inwestycji mogących oddziaływać na środowisko i wymagających sporządzenia raportu o tym oddziaływaniu oraz ustalenia w drodze decyzji warunków wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia. Dlatego koniecznym było przeprowadzenie postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację tej inwestycji w wyniku którego decyzją Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z [...] kwietnia2007r. ustalano uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, którym miała być budowa jednokondygnacyjnego budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania drobiu o powierzchni 1000m² wraz z niezbędną infrastrukturą. W tym postępowaniu ustalono warunki dla inwestycji, której przewidywane oddziaływanie ograniczało się jedynie nieruchomości pozostającej w dyspozycji Inwestora. Ustalenia tego skarżący nie podważyli. Wbrew twierdzeniom skarżących zaliczenie inwestycji na podstawie § 3 ust. 1 pkt 84 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004r. do mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie przeczy ustaleniu, że na skutek zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologii, że inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie a tym bardziej na niesąsiadujące bezpośrednio, do jakich zaliczają się działki skarżących kasacyjnie.
Wbrew zarzutom skarżących kasacyjnie nie ma rozbieżności między parametrami inwestycji przedstawionej w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach a parametrami inwestycji dla której uzyskano pozwolenie na budowę. W szczególności powierzchnia zabudowy wskazana w decyzji o uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia nie odbiega od powierzchni zabudowy wskazanej w obu projektach budowlanych pierwotnym i zamiennym. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazano, że "przedmiotem inwestycji jest budowa jednokondygnacyjnego budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania drobiu o powierzchni 1000 m² wraz z niezbędna infrastrukturą, a załączniku nr 1 do tej decyzji wskazano szczegółową charakterystykę przedmiotowego przedsięwzięcia zgodnie z którą "w ramach projektowanej inwestycji przewiduje się budowę jednokondygnacyjnego budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania drobiu o powierzchni około 1000 m² wraz z niezbędną infrastrukturą nadziemną i podziemną. Do projektowanego budynku ubojni zostanie przeniesiona istniejąca linia technologiczna z istniejącej ubojni, natomiast budynek w którym obecnie jest prowadzony ubój zostanie przeznaczony na magazyn". Jak z powyższego wynika określenie powierzchni w ilości1000 m² dotyczyło tylko budynku ubojni drobiu tzw. powierzchni produkcyjnej, natomiast cała pozostała infrastruktura – pomieszczenia pomocnicze magazyny i place nie były objęte wskazaną powyżej powierzchnią, a łączna powierzchnia całości obiektu miała być znacznie większa. Podobnie raport oddziaływania na środowisko nie precyzował powierzchni całkowitej obiektu, a jedynie powierzchnię produkcyjną - technologii uboju, rozbioru i konfekcjonowania drobiu. W projekcie zamiennym na stronie [...] w zestawieniu wskaźników określono powierzchnię zabudowy na 3763 m², jednakże określenie powierzchni w ten sposób nie oznaczało wprowadzenia jakichkolwiek zmian w zakresie powierzchni budynku ubojni drobiu, bowiem powierzchnia produkcyjna pozostała bez zmian. W tej sytuacji nie można mówić o możliwości większego oddziaływania inwestycji na środowisko niż to ustalono w decyzji środowiskowej.
Skarżący zarzucają także, że Sąd nie dostrzegł, iż projektując ubojnię nie zapewniono poszanowania występujących na obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów skarżących. Wbrew temu zarzutowi uprawnień skarżących do uczestnictwa w postępowaniu nieważnosciowym nie można poszukiwać w art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W orzecznictwie sadowoadministracyjnym wskazuje się, że pojecie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być interpretowane w oparciu o przesłanki obiektywne a więc w oparciu o zgodność z przepisami techniczno budowlanymi, z normami obowiązującymi w budownictwie. Jeżeli zatem decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje sprzeczności z powyższymi wymogami to spowodowane w wyniku jej realizacji dolegliwości dla otoczenia nie mogą być zakwalifikowane jako naruszające "uzasadnione interesy osób trzecich". Jak już wykazano wyżej organ odwoławczy szczegółowo przeanalizował zgodność inwestycji z przepisami których naruszenie mogłoby mieć wpływ na uzasadnione interesy skarżących i takowych nie dopatrzył się. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji zasadnie, wnioski GINB w tym zakresie, zaakceptował.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że nie doszło do zarzucanego naruszenia § 3 ust. 1 pkt. 84 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, poprzez nieuznanie skarżących za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę i naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit d-e i pkt 2 lit. b w zw. z art. 140 k.c. i 144 k.c. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegającego w szczególności na błędnej wykładni powołanych przepisów i ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez wadliwe przyjęcie, że strona skarżąca nie wykazała interesu prawnego w skutecznym kwestionowaniu decyzji organów administracji w niniejszej sprawie i nie wykazała, że inwestycja budowlana koliduje z uzasadnionym interesem skarżących. Z uwagi na zbędność badania przymiotu strony przez GINB i Sąd pierwszej instancji pod kątem wymogów z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt. 20 Prawa budowlanego, nie mogły także odnieść pożądanego przez skarżących skutku w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia tych przepisów.
Podsumowując powyższe rozważania, za zasadne należało uznać stanowisko organu odwoławczego i Sądu Wojewódzkiego o braku przymiotu stron u skarżących w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym w związku niewykazaniem się przez nich interesem prawnym w rozstrzygnięciu tej sprawy. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika [...] Sp. J. nie orzeczono z uwagi na brak przesłanek z art. 204 p.p.s.a. bowiem tenże uczestnik nie był skarżącym przed Sądem pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło