II OSK 1796/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-17
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Jerzy Stelmasiak, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółdzielnia mieszkaniowa, będąca zarządcą budynku wielorodzinnego, może być zobowiązana do wykonania robót budowlanych (montaż nawiewników w oknach) w poszczególnych lokalach w celu usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej całego budynku, która zagraża życiu lub zdrowiu mieszkańców?Ratio decidendi
Spółdzielnia mieszkaniowa, będąca zarządcą budynku, jest zobowiązana do utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej, które zagrażają życiu lub zdrowiu mieszkańców i dotyczą całego budynku, spółdzielnia może być zobowiązana do wykonania niezbędnych robót, nawet jeśli dotyczą one poszczególnych lokali, pod warunkiem, że takie działania są konieczne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instalacji wspólnych i bezpieczeństwa budynku.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa w Gorlicach (skarżąca kasacyjnie) została zobowiązana decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, do montażu nawiewników powietrza w oknach i drzwiach balkonowych w kilkunastu mieszkaniach w budynku wielorodzinnym. Nakaz ten miał na celu usunięcie nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej, która stanowiła zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców. Spółdzielnia kwestionowała swoją legitymację procesową jako strony postępowania oraz wykonalność decyzji, argumentując, że obowiązek ten spoczywa na właścicielach lokali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółdzielni, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1697/11 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1697/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w Gorlicach na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie nakazu wykonania robót. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", w Gorlicach, po przeprowadzeniu postępowania z urzędu w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Gorlicach, nakazał zarządcy obiektu budowlanego Spółdzielni Mieszkaniowej w Gorlicach, w terminie do dnia 30 września 2011 r., zamontowanie w oknach i drzwiach balkonowych PCW mieszkań nr: 2, 11, 13, 18, 20, 21, 30, 31, 40, 59, 71, 75, 77, 78, 79, 81 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Gorlicach nawiewników powietrza, zgodnie z ekspertyzą techniczną z lipca 2010 r. opracowaną przez mgr inż. M. S..
Odwołanie od ww. decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa w Gorlicach.
Zaskarżoną decyzją Małopolski WINB utrzymał w decyzję PINB w Gorlicach z dnia [...] lutego 2011 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zastosowanie przepisów rozdziału VI ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2010r., nr 243, poz.1623 ze zm., dalej Prawo budowlane) było uzasadnione, ponieważ zawarte w nim normy mają na celu zapewnienie właściwego użytkowania oraz utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym.
Następnie podniesiono, że dostarczona ocena techniczna opracowana przez M. S. (nr upr. 88/2000 – decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 7 kwietnia 2000 r.) zawierała informacje o "(...) braku prawidłowego funkcjonowania wentylacji grawitacyjnej w budynku mieszkaniowym wielorodzinnym (brak wentylacji lub wsteczny ciąg kominowy), stanowi bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców". W konsekwencji autor ekspertyzy stwierdził, iż "(...) prawidłowe działanie wentylacji grawitacyjnej uzyskać można poprzez zainstalowanie w oknach ciśnieniowych nawiewników powietrza". Organ odwoławczy zaznaczył, że wymóg ten podyktowany został koniecznością zapewnienia dopływu wymaganej ilości powietrza do mieszkań, którego brak mógł prowadzić do nieprawidłowego działania instalacji wentylacyjnej, co z kolei miało bezpośredni wpływ na działanie instalacji gazowej. W konsekwencji taki stan mógł stanowić zagrożenie dla całego budynku.
W opinii organu II instancji ujawniony stan faktyczny wskazywał na konieczność wykonania określonych ekspertyzą techniczną robót budowlanych w poszczególnych lokalach, celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wentylacji grawitacyjnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, czyli na zapewnieniu właściwego stanu technicznego całego obiektu budowlanego.
Dalej organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w Gorlicach, zwana dalej "SM Gorlice", posiadała przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, ponieważ zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm., dalej u.s.m.) w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm., dalej u.w.l.) była zarządcą budynku, w którym stwierdzono nieprawidłowe funkcjonowanie wentylacji grawitacyjnej. SM Gorlice, jako strona postępowania została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, brała udziału w przeprowadzeniu środków dowodowych, jak również przed zakończeniem postępowania dowodowego mogła się wypowiedzieć odnośnie zgromadzonych dowodów, z którego to prawa skorzystała. W ocenie organu odwoławczego, w toku postępowania zostały zagwarantowane jej wszystkie przysługujące jako stronie uprawnienia procesowe. Dodatkowo wskazano także, iż w związku z informacjami SM Gorlice, organ I instancji zweryfikował krąg stron postępowania, umożliwiając pozostałym stronom udział w toczącym się postępowaniu.
W ocenie organu odwoławczego prawidłowo SM Gorlice wskazała, iż zgodnie z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego, to zarówno na właścicielu, jak i zarządcy obiektu budowlanego (SM Gorlice była zarówno współwłaścicielem obiektu, jak i jego zarządcą) ciąży obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego ("Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7"). Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania dowodowego w niniejszej sprawie ustalono, iż stwierdzone nieprawidłowości (nieprawidłowo funkcjonująca wentylacja grawitacyjna w budynku) dotyczyły funkcjonowania całego budynku mieszkalnego. Nieprawidłowo działająca wentylacja grawitacyjna w związku z funkcjonowaniem sieci gazowej w budynku, nie stanowiła tylko wady poszczególnych lokali, lecz stanowiła o użytkowaniu budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, a także mogła być przyczyną powstania szkód w mieniu w całym budynku,
Ponadto wyjaśniono również, iż orzeczony nakaz wykonania określonych robót nie dotyczył nieprawidłowego stanu technicznego okien bądź drzwi w poszczególnych lokalach, lecz związany był z nieprawidłowo funkcjonującą wentylacją grawitacyjną w budynku, której wadliwe działanie zostało stwierdzone w części lokali w budynku.
Następnie Małopolski WINB podzielił w pełni stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 151/11, cytując jego uzasadnienie.
W podsumowaniu organ II instancji stwierdził, że nałożony na SM Gorlice obowiązek nie był obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr.98, poz. 1071 ze zm., dalej K.pa. ), tj. niewykonalnością decyzji administracyjnej.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółdzielnia Mieszkaniowa w Gorlicach, wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, art. 61 § 4 K.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu oraz art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. wskutek wydania decyzji, która jest niewykonalna i niewykonalność ta ma charakter trwały.
W ocenie strony skarżącej, SM w Gorlicach nie była stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, a zatem toczyło się ono z naruszeniem art. 28 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 61 § 4 K.p.a. Stronami przedmiotowego postępowania powinny być osoby mające tytuły prawne do lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. Broniewskiego nr 9, a nie Spółdzielnia. Zdaniem strony skarżącej wynikało to z faktu, że zapewnienie prawidłowej wentylacji grawitacyjnej w mieszkaniu jest obowiązkiem osoby mającej tytuł prawny do lokalu, a nie Spółdzielni.
W odpowiedzi na skargę Małopolski WINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1697/11, oddalając skargę przywołał treść art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego i wskazał, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter związany. W praktyce oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w ust. 1 tego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony ale i obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
W ocenie Sądu I instancji ww. przepis odnosi się do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach. Przez obiekt budowlany zgodnie z art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.
Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że przepis art. 66 Prawa budowlanego nie wyklucza nakazania wykonania określonych czynności również w lokalu położonym w obiekcie budowlanym, w sytuacji, gdy niewłaściwy stan techniczny lokalu oddziałuje na cały obiekt budowlany, a nakazane czynności mają na celu utrzymanie w należytym stanie całego obiektu (zob. wyroki NSA: z 1 lutego 1998 r., sygn. IV SA 757/96; z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. II OSK 985/08, LEX nr 516064).
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organ administracyjny wydając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie bada przyczyn z powodu, których obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, ani kto ponosi za to odpowiedzialność. Natomiast ustalenie określonych okoliczności faktycznych ujawniających, że stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów, jest wystarczające do nałożenia przez organ na właściciela obiektu lub jego zarządcę określonych obowiązków, których zakres będzie zależeć od stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyroki NSA: z dnia 26 września 2008 r., sygn. II OSK 1102/07, LEX nr 508470; wyrok z dnia 3 października 2006 r., sygn. II OSK 1163/05, LEX nr 289077).
Sąd biorąc pod uwagę okoliczności sprawy stwierdził, że obowiązek wykonania określonych czynności prawidłowo został skierowany do Spółdzielni Mieszkaniowej ul. Pod Lodownią nr 12 w Gorlicach. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 61 Prawa budowlanego obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, obciążają właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Obowiązki te wynikają z mocy prawa, a związane są z właściwym zapewnieniem użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem oraz wymaganiami ochrony środowiska. Użytkowany obiekt budowlany powinien być utrzymywany w należytym stanie technicznym i estetycznym, celem niedopuszczenia do nadmiernego pogorszenia się jego właściwości technicznej, zwłaszcza w zakresie spełniania wymagań stawianych obiektowi. Obowiązki właściciela lub zarządcy polegają głównie na przeprowadzaniu, w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów oraz ocen jego stanu technicznego oraz podejmowaniu działań związanych z wykonywaniem niezbędnych robót zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd I instancji stwierdził, po pierwsze, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 66 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez nakazanie zarządcy budynku dokonania czynności w zakresie przekraczającym części wspólne budynku, albowiem zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. Ponadto podkreślił, że osobom zamieszkującym w lokalach wymienionych w decyzji przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a zatem ograniczone prawo rzeczowe.
Po drugie, Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutem strony skarżącej, że nie dysponuje ona środkami prawnymi umożliwiającymi jej wejście do lokali i zamontowanie tam nawiewników. Ww. niezasadność podniesionej kwestii wynika z treści art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali, który znajduje zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Mianowicie właściciel lokalu jest bowiem zobowiązany zezwalać na wstęp do lokalu na żądanie zarządu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje.
Niewłaściwy stan techniczny obiektu budowlanego, zwłaszcza w zakresie nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, w ocenie Sądu, został przez organ odwoławczy prawidłowo ustalony na podstawie dowodów przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności z protokołu kontroli użytkowania i utrzymania obiektu budowlanego mieszczącego się przy ul. [...] w Gorlicach, przeprowadzonej przez PINB w Gorlicach w dniu 26 sierpnia 2009 r., w którym zapisano, że "Wymienione w mieszkaniach okna drewniane na stolarkę zewnętrzną z PCV nie są wyposażone w nawiewniki. W protokołach z indywidualnego przeglądu wentylacji mieszkań widnieje zapis: rozszczelnić mieszkanie". Dodatkowo Sąd podniósł, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły funkcjonowania całego budynku mieszkalnego, gdyż źle działająca wentylacja grawitacyjna przy istnieniu czynnej instalacji gazowej w nie dotyczyła tylko poszczególnych lokali, ale całego budynku w sposób istotny zagrażając tym samym zdrowiu i życiu ludzi.
Nie budzi też Sądu wątpliwości, że sprawne działanie instalacji wentylacyjnych wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego obiektu budowlanego. Kominy i przewody instalacji wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnych budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego oraz posiadający spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, co również ma miejsce w niniejszej sprawie, nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właścicieli lokali mieszkalnych nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 752/04, Lex nr 168052). Dlatego też w opinii Sądu nakazanie Spółdzielni Mieszkaniowej w Gorlicach jako zarządcy wykonania określonych czynności w budynku przy ul. [...] w Gorlicach, zmierzających do zapewnienia prawidłowego działania instalacji wspólnych, było zgodne z prawem.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowej w Gorlicach, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w taryfowej wysokości oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty sądowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanego przepisu prawa wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie organy administracji obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie uznał, iż decyzje organów administracji publicznej orzekających w sprawie nie zostały wydane z naruszeniem przepisów z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 66 ust.1 pkt.3 i art. 61 Prawa budowlanego oraz naruszeniem art. 61 § 4 K.p.a., polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu, że nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa ( art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego w zw. z art. 156 § 1 pkt.2 K.p.a.) oraz, że nie zostały skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania ( art. 156 § 1 pkt.4 K.p.a.), a także, że nie zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt.5 K.p.a. wskutek wydania decyzji, która jest niewykonalna i niewykonalność ta ma charakter trwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkich sądów administracyjnych, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie mimo, iż wskazała, że skargę opiera wyłącznie na podstawie naruszenia prawa procesowego z art. 145 § 1 pkt.1 lit c p.p.s.a. polegającego na jego niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji wskutek uznania, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania, to jednocześnie w uzasadnieniu skargi zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28, art. 61 § 4, art. 156 § 1 pkt.2,4,5 K.p.a. oraz art. 3 pkt.1 lit.a, pkt.2,art. 5 ust.2, art. 61 i art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego. Wymienione przepisy za wyjątkiem art. 61 § 4 K.p.a. mają charakter przepisów prawa materialnego. W związku z tym uznać należy, że skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy ocenić zasadność zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że według treści art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem naruszenie art. 145 § 1 pkt.1 lit c p.p.s.a. może być skutecznie podniesione, jeżeli autor skargi kasacyjnej powiąże ten przepis z innymi przepisami postępowania. Sam przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. określa jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy. W skardze kasacyjnej zarzucono niezastosowanie przez Sąd I instancji omawianego przepisu z tego względu, że Sąd nie dostrzegł, iż postępowanie przed organami administracji publicznej dotknięte było wadami, ale skarżąca kasacyjnie z przepisów postępowania administracyjnego wskazała jedynie art. 61 § 4 K.p.a. Wymieniony przepis stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na wniosek jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Skarżąca kasacyjne argumentuje naruszenie tego przepisu zarzutem, że nie jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego, a wydana w stosunku do niej decyzja narusza art. 156 § 1 pkt.2,4,5 k.p.a. Przedstawiona argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku wykazania, zaakceptowanego przez Sąd I instancji, zdaniem skarżącej kasacyjnie, naruszenia przez organ procedury administracyjnej w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Wymieniony przepis proceduralny stanowi jedynie o obowiązku organu powiadomienia wszystkich stron o wszczęciu postępowania administracyjnego. Nie stanowi ani o podstawie wszczęcia postępowania, ani o tym kiedy i przez kogo może być ono wszczęte, ani z czyim udziałem może być prowadzone. Samo doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania jest początkiem postępowania podczas którego należy przeprowadzić postępowanie dowodowe konieczne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym również postępowanie na okoliczność przymiotu strony jeśli istnieją wątpliwości lub zarzuty w tej kwestii. Naruszenie wymienionego przepisu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest możliwe tylko w warunkach nie powiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym, przez co pozbawia się ją ustawowego prawa do aktywnego udziału w sprawie. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie istniała. Podnieść należy, że niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy Broniewskiego w Gorlicach. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 8 września 2009r. zostało skarżącej doręczone w dniu 11 września 2009r. Wszczęcie postępowania nastąpiło na skutek wcześniejszej kontroli budynku przeprowadzonej w zakresie użytkowania i utrzymania tegoż obiektu budowlanego, w dniu 26 sierpnia 2009r., przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorlicach . Z protokołu kontroli wynika, że organ nadzoru budowlanego powziął wątpliwości co do instalacji wentylacyjnej mieszkań znajdujących się w tym budynku. Organ ustalił jednocześnie, że zarządcą przedmiotowego budynku wielomieszkaniowego jest skarżąca będąca spółdzielnią mieszkaniową. Okoliczność tę potwierdzili pracownicy skarżącej kasacyjnie podpisując protokół kontroli. Okoliczność ta nigdy nie była kwestionowana przez samą skarżącą kasacyjnie, jest też potwierdzona wypisem z rejestru budynków z dnia 10 maja 2010r. Sam fakt zarządu powierniczego nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni wynika z mocy ustawy, tj. z przepisu art. 27 ust.2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 18 ust.1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali. Zgodnie natomiast z treścią art. 1 ust. 3 u.s.m. spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie, mienie wspólne lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. W tych warunkach doręczenie skarżącej kasacyjnie zawiadomienia o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu budynku zarządzanego przez nią nie naruszało art. 61 § 4 K.p.a. Samo zawiadomienie nie było podstawą ustaleń faktycznych w sprawie.
Wobec powyższego zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art.145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 61 § 4 K.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Wskazać należy, że poza wyżej wymienionymi przepisami procesowymi, nieskutecznie podniesionymi, zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do niewłaściwych ustaleń w sprawie nie znalazły uzasadnienia prawnego. Przypomnieć należy, że obligatoryjną częścią skargi kasacyjnej jest w pełni rozwinięte uzasadnienie prawne podniesionych zarzutów (art. 176 p.p.s.a.), zaś uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej może nastąpić po uznaniu trafności tego rodzaju argumentów prawnych skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie poszukuje ich we własnym zakresie. Dlatego pozostawienie zarzutu, co do niewłaściwych ustaleń w sprawie, bez uzasadnienia prawnego skutkuje nieuwzględnieniem zarzutu.
Brak skutecznie postawionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania powoduje, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez Sąd I instancji stają się wiążące dla wykładni i zastosowania prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 61 i art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego wskazać należy, że nie jest on usprawiedliwiony. Uzasadnianie podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego zarzutem niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy nie może być skuteczne. Wykładnia przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Ustalenia faktyczne determinują podstawę rozstrzygnięcia, czyli ocena zasadności zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jeżeli strona wnosząca skargę kasacyjną uważa, że ustalenia w sprawie przyjęte w zaskarżonym wyroku były nieprawidłowe, bez skutecznego wykazania jakie normy postępowania zostały naruszone przez Sąd w procesie kontroli legalności decyzji, to zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieusprawiedliwiony.
Wskazać należy, że Sąd Instancji ustalił, iż skarżąca kasacyjnie jest zarządcą budynku przy ulicy Broniewskiego w Gorlicach, zrządza nie tylko nieruchomością, która stanowi jej mienie lub mienie wspólne ale także zarządza mieniem nabytym przez jej członków na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. W przedmiotowym obiekcie budowlanym stwierdzono nieprawidłowe działanie wentylacji grawitacyjnej w szesnastu lokalach mieszkaniowych. Nieprawidłowo działająca wentylacja grawitacyjna w związku z funkcjonowaniem sieci gazowej w budynku, nie stanowiła tylko wady poszczególnych lokali, lecz stanowiła o użytkowaniu budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, a także mogła być przyczyną powstania szkód w całym budynku. Dodatkowo Sąd wskazał, że nawet w sytuacji gdy niewłaściwy stan lokalu oddziałuje na cały obiekt budowlany, to można nakazać wykonanie czynności mające na celu utrzymanie w należytym stanie technicznym całego obiektu.
Tak ustalony stan faktyczny wypełnia znamiona przepisów prawa materialnego z art. 28 K.p.a., art. 61 i art. 66 ust. 1 pkt.3 Prawa budowlanego w odniesieniu do skarżącej kasacyjnie. Przepis art. 66 ust. 1 pkt.3 Prawa budowlanego zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do nałożenia w drodze decyzji obowiązku usunięcia w określonym terminie nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym. Przepis ten znajduje się w rozdziale 6 Prawa budowlanego stanowiącym o utrzymaniu obiektów budowlanych . Znajdujący się w tym rozdziale art. 61 określa podmiot zobowiązany do utrzymania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust.2 Prawa budowlanego. Obowiązki te wynikają z mocy prawa, a związane są z właściwym zapewnieniem użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem oraz wymaganiami ochrony środowiska. Użytkowany obiekt budowlany powinien być utrzymywany w należytym stanie technicznym i estetycznym, celem niedopuszczenia do nadmiernego pogorszenia się jego właściwości technicznej, zwłaszcza w zakresie spełniania wymagań stawianych obiektowi. Podmiotem zobowiązanym w myśl art. 61 do wykonywania ww. czynności jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wymieniony przepis art. 61 ma zastosowanie do obowiązków nakładanych w trybie art. 66 ust.1 pkt.3 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie jest zarządcą budynku w stosunku do, którego ustalono nieodpowiedni stan techniczny. Z ustaleń faktycznych wynika, że nieodpowiedni stan techniczny dotyczy całego budynku. Budynek ten spełnia definicję obiektu budowlanego z art. 3 pkt.1 lit.a i pkt.2 Prawa budowlanego. Przez obiekt budowlany zgodnie z art. 3 ust. 1 lit a Prawa budowlanego należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, a według ust. 2 przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Zakres nałożonego obowiązku jest zgodny z przepisem art. 5 ust.2 Prawa budowlanego, określa czynności konieczne do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Czynności te zgodne są ze wskazaniami zawartymi w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez podmiot mający stosowne uprawnienia budowlane. Decyzja zawiera również zakreślony termin wykonania nałożonego obowiązku. Zatem ustalenia faktyczne sprawy spełniają przesłanki wymienionych przepisów. Nałożony na skarżącą kasacyjnie obowiązek wynika z faktu, iż jest ona zarządcą przedmiotowego budynku, co wypełnia znamiona art. 28 K.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2 u.s.m. w zw. z art. 18 u.w.l. w zw. z art. 61 i art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego.
Zarzut kasacyjny niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów prawa materialnego nie jest zasadny.
Niezasadny jest również zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego z art. 156 §1 pkt.2, pkt.4 i pkt.5 K.p.a. Wymieniony przepis stanowi podstawy materialnoprawne do stwierdzenia nieważności decyzji. W pierwszym z wymienionych punktów tegoż przepisu ustawodawca przewidział stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zarzut kasacyjny, że Sąd I instancji zaaprobował naruszenie przez organ administracji w sposób rażący przepisu art. 66 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego nie jest uzasadniony z przyczyn wyżej wskazanych. Nieuprawnione jest też twierdzenie skarżącej kasacyjnie, z przyczyn wyżej wskazanych, aby w sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby nie będącej stroną postepowania, przez co zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności tej decyzji z art. 156 § 1 pkt.4 K.p.a.
Nie znajduje również uzasadnienia twierdzenie skarżącej kasacyjnie o niewykonalności decyzji i potrzebie jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt.5 K.p.a. Należy wskazać, że wymieniony przepis stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Decyzja trwale niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Niewykonalność decyzji obejmuje zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną. Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie ( m. in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii ). Niewykonalność prawna pojawia się wtedy, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. O niewykonalności w tym znaczeniu można mówić również wtedy, gdy wykonanie decyzji wiązałoby się z dokonaniem np. czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
Sąd I instancji prawidłowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalił, że weryfikowana decyzja nie jest obarczona wadą niewykonalności faktycznej, ani niewykonalności prawnej. Obowiązek nałożony na skarżącą odpowiada sposobowi wykonania czynności, celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określonemu w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez mgr. Inż. M. S. mającego stosowne uprawnienia budowlane. Natomiast wykonalność prawna wynika z treści przepisu art. 13 ust.2 ustawy o własności lokali, mającego zastosowanie w sprawie w myśl art. 27 ust.1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wymieniony przepis art. 13 ust.2 u.w.l. stanowi, że na żądanie zarządu właściciel lokalu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło