II OZ 496/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II SAB/Bk 20/12 oddalające wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Małgorzaty Roleder w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie legalności budynku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Bk 20/12, po rozpoznaniu wniosku J. W., odmówił wyłączenia Sędziego Małgorzaty Roleder od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca podniosła, że sędzia powinien być wyłączony ze względu na podobieństwo przedmiotowej sprawy ze sprawą o sygn. akt II SAB/Bk 46/11 w zakresie punktu 2, tj. niestwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie w sprawie o sygn. II SAB/Bk 36/11 sędzia nie sprostowała mylnie użytego w sentencji postanowienia sformułowania "odrzucić skargę" w przedmiocie informacji publicznej, podczas gdy faktycznie chodziło o odrzucenie wniosku o rozpatrzenie skargi na podstawie kopii. Ze względu na obawę, że w niniejszej sprawie także znajdzie się punkt 2 strona skarżąca stwierdziła, że wniosek o wyłączenie sędziego Roleder jest uzasadniony. Sędzia WSA Małgorzata Roleder w złożonym w dniu 7 maja 2012 r. – oświadczeniu stwierdziła, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu I instancji podnoszenie przez skarżącą okoliczności orzekania przez wnioskowanego do wyłączenia sędziego w sprawach II SAB/Bk 46/11, II SAB/Bk 36/11, które w jej ocenie są podobne do sprawy niniejszej, należy odnieść do podstawy wyłączenia wskazanej w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Istotnie sędzia Małgorzata Roleder była sędzią sprawozdawcą w sprawach II SAB/Bk 46/11 i II SAB/Bk 36/11 oraz uczestniczyła w składzie orzekającym w sprawie II SAB/Bk 38/11. Niemniej jednak pomiędzy sprawą niniejszą a ww. sprawami nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. Sprawy w których uprzednio orzekał sędzia Małgorzata Roleder dotyczyły bezczynności w przedmiocie informacji publicznej oraz wydania zaświadczenia. Nadto wskazać należy, że podstawa wyłączenia określona w pkt 6a nie dotyczy przypadków w których przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność. Oznacza to, że nawet w sytuacji tożsamości przedmiotu zaskarżenia, uprzednie wydanie wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie bezczynności nie stanowi podstawy do wyłączenia takiego sędziego z mocy ustawy. Zdaniem Sądu I instancji argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego Małgorzaty Roleder żadnej realnej okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej konkretnej sprawie (art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Strona nie podważyła skutecznie oświadczenia sędziego. Samo stwierdzenie skarżącej, że sędzia powinien być wyłączony ze względu na podobieństwo niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt II SAB/Bk 46/11 czy ze sprawą o sygn. akt II SAB/Bk i 38/11 w zakresie punktu 2, tj. niestwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie może być podstawą wyłączenia sędziego. Zawarte w sentencjach ww. wyroków rozstrzygnięcie nie jest żadnym uchybieniem, lecz wypełnieniem dyspozycji art. 149 § 1 p.p.s.a, w którym ustawodawca zobowiązał sąd do tego, aby każdorazowo orzekając w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania orzekał on również w przedmiocie tego, czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie składu orzekającego o tym, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa jest merytoryczną częścią wyroku, od którego służy skarga kasacyjna, jeżeli strona nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia. Orzeczenia, zawartego w wyrokach innych spraw, nie można utożsamiać z przesłanką stanowiącą o bezstronności czy stronniczości sędziego, orzekającego w sprawie niniejszej. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła niewłaściwie dobrany skład osobowy zespołu orzekającego do rozpatrzenia jej wniosku o wyłączenie sędziego oraz powołanie w treści zaskarżonego postanowienia na postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sprzed nowelizacji przepisu art. 19 p.p.s.a. Zarzuciła również, że Sąd bezpodstawnie stwierdził, że strona nie podważyła skutecznie oświadczenia Sędziego, którego Sąd jej nie dostarczył. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sędzia Stanisław Prutis nie mógł orzekać w przedmiocie wyłączenia Sędziego Małgorzaty Roleder, ponieważ orzekał wspólnie z nią w sprawach z jej skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 p.p.s.a - wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyła wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku (k. 53) wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tego sędziego. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżąca nie wskazała, ani też nie udowodniła żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jej wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Po pierwsze podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art.18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego jeżeli jedynym uzasadnieniem tego żądania jest udział sędziego w podjęciu orzeczenia, którego wnioskodawca nie akceptuje. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 904/09, (LEX nr 597948), wyraził pogląd, który Sąd w składzie tu orzekającym w pełni podziela, że "przepis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy do wyłączenia z mocy samej ustawy sędziego, który poprzednio orzekał w tej samej instancji w sprawach sądowoadministracyjnych pomiędzy tymi samymi stronami, wszczynanych odrębnymi skargami na ostateczne decyzje administracyjne, wydawane w granicach danej sprawy administracyjnej." Zastrzeżenia skarżącej co do bezstronności składu sędziowskiego, który wydał kontrolowane postanowienie, z uwagi na ich udział w innych postępowaniach, z wyniku których skarżąca nie była zadowolona, nie mogą odnieść zamierzonego przez nią skutku, ponieważ sędziowie biorący udział w wydaniu kontrolowanego postanowienia orzekli w przedmiocie wyłączenia sędziego, a nie rozstrzygali sprawy merytorycznie. W związku z treścią zażalenia należy również podnieść, że przywołane w treści zaskarżonego postanowienia orzeczenie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. nadal zachowało swą aktualność i zdanie w nim wyrażone w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie tu orzekającym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.