III SA/Kr 752/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 10 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu skargę oddala Postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r., nr [...], Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z [...] 2011 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do zgłoszenia gotowości podjęcia służby M. B., zwolnionemu ze służby w Policji z dniem 4 lutego 2011 r. Rozkazem Personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011 r. Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 10 lutego 2011 r. na podstawie art. 58 k.p.a. M. B. zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia gotowości podjęcia służby. Komendanta Powiatowego Policji wyjaśnił, że w świetle wskazanego przepisu w prośbie o przywrócenie terminu należy wykazać, że mimo zachowania całej staranności nie udało się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkoda powinna mieć charakter obiektywny i trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m.in. obłożna choroba, powódź, pożar itp. Tymczasem M. B. w uzasadnieniu wniosku powołał się na brak wiedzy w interpretacji art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity, Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o Policji). Orzecznictwo sądowe jednoznacznie wskazuje, że nieznajomość prawa nie może być uznaną za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Komendant zaznaczył dodatkowo, że M. B. był zastępowany prze pełnomocnika, który powinien informować w/w o biegu terminów. Mając na uwadze powyżej Komendant stwierdził, że brak jest okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. B. zarzucając naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., poprzez wadliwą wykładnię tegoż przepisu skutkującą uznaniem, iż brak wiedzy w przedmiocie sposobu interpretacji art. 42 ust. 2 ustawy o Policji nie może być potraktowany jako okoliczność niezawiniona, uzasadniająca przywrócenie terminu do zgłoszenia gotowości do podjęcia służby, podczas gdy przepis ten nie zawiera żadnych ograniczeń, które to uchybienie w konsekwencji spowodowało wydanie wadliwego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. M. B. podniósł, że wykładnia systemowa przepisów art. 9 oraz art. 58 k.p.a. prowadzi do wniosku, iż niezawiniona przez stronę nieznajomość prawa musi być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu i uzasadniającą zarazem jego przywrócenie. Gdyby bowiem ustawodawca wychodził z założenia, że każdy winien znać prawo, a jego nieznajomość zawsze szkodzi, to nie ustanawiałby obowiązku organów administracji publicznej informowania stron o okolicznościach prawnych istotnych z punktu widzenia ich praw i obowiązków oraz udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podniósł także, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowiący podstawę przywrócenia terminu nie wprowadza żadnych ograniczeń w zakresie okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu, poza wymogiem, aby były one niezawinione, tym samym stosownie do wciąż aktualnej paremii lege non distinquente nec nostrum est distinguere, nie można wbrew ustawie dokonywać dalszych ograniczeń zakresu w/w przepisu. Odnosząc się do stwierdzenia organu, że M. B. był zastępowany przez pełnomocnika, w/w wskazał, iż pełnomocnictwo to było ograniczone do postępowania sądowo - administracyjnego, nie obejmowało zaś postępowania przed organami administracji publicznej, przed którymi występował samodzielnie. W uzasadnieniu opisanego na wstępie postanowienia Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że postępowanie organu I instancji było zgodne z obowiązującymi przepisami. Komendant przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt I GZ 24/11, sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd zauważył, że z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Trzeba podkreślić, że uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie jest obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu. W rozpatrywanym przypadku sąd zwrócił uwagę na to, że omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Warunek braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się, zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu, z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego zaniedbania. Innym przykładem takiego stanowiska orzecznictwa w sprawie może być wyrok sądu, w którym stwierdzono, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istnienie po stronie zainteresowanego niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej powoduje niemożność przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96). W rozpatrywanym przypadku M. B. nie dopełnił obowiązku ciążącego na nim z mocy przepisów prawa i w związku z tym jego żądanie nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę, postanowi utrzymać w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011 r. nr [...]. Skargę na powyższe postanowienie wniósł M. B. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji zaniedbanie dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia zakresu zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela przy jednoczesnym uwzględnieniu sprzecznego z nim interesu publicznego. Zarzucił także naruszenie art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe niezastosowanie w/w przepisów skutkujące nie wskazaniem dowodów na których organ się oparł i przyczyn dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przeciwnym, a w szczególności twierdzeniom skarżącego, jak również nie wyjaśnieniem podstawy prawnej skarżonego postanowienia i nie odniesieniem się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., choć naruszenie tego przepisu przez organy administracji było powodem uchybienia przez skarżącego terminowi, co w efekcie doprowadziło do wydania wadliwego postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu l instancji odmawiającego skarżącemu przywrócenia terminu do zgłoszenia gotowości do podjęcia służby. Skarżący podniósł także, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest fakt posiadania przez skarżącego na pewnym etapie postępowania pełnomocnika. Powyższe może bowiem jedynie świadczyć o zachowaniu przez skarżącego najwyższej staranności w dbałości o swoje interesy, a błędna porada prawna udzielona przez pełnomocnika wydaje się świadczyć o braku winy skarżącego. W związku powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wydane postanowienia organów Policji są zgodne z przepisami prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 powyższego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podstawowym zagadnieniem do rozstrzygnięcia przez organy Policji w rozpatrywanej sprawie była kwestia jakiego charakteru jest termin, określony w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity, Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o Policji). Zgodnie z tym przepisem jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Wykładnia przepisu art. 42 ust. 2 ustawy o Policji wskazuje jednoznacznie, że 7 dniowy termin do zgłoszenia przez zwolnionego policjanta od przywrócenia go do służby gotowości niezwłocznego jej podjęcia, jest terminem prawa materialnego, gdyż w jego okresie może nastąpić ukształtowanie się praw i obowiązków policjanta. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Bezspornie w analizowanym przypadku skutkiem uchybienia terminu z art. 42 ust. 2 ustawy o Policji jest rozwiązanie stosunku służbowego policjanta na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji (art. 42 ust. 2 in fine ustawy o Policji). Wobec powyższego termin z art. 42 ust. 2 ustawy o Policji nie jest przywracalny. Pomimo więc błędnego uzasadnienia kontrolowanych postanowień, traktowanych w kategoriach uchybień postanowieniom art. 107 § 3 k.p.a., które w ocenie Sądu nie mogło mieć z racji wyżej wskazanych w ogóle wpływu na wynik tej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał za odpowiadające prawu same rozstrzygnięcia obu organów Policji. Tylko bowiem uchybienia przepisom postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dają podstawę sądowi administracyjnemu do uchylenia kontrolowanych aktów administracyjnych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.