III SA/Wa 2000/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. Z motywów postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Naczelnik Urzędu Celnego w C. określił A.Z. (dalej jako Skarżący) wysokość podstawy opodatkowania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki M. oraz określił zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu osobowego. Naczelnik Urzędu Celnego w C. uznał, iż ww. decyzja została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze, zm. dalej jako "O.p."), z dniem 6 sierpnia 2010 r., Pismem z dnia 25 listopada 2010 r., nadanym w tym samym dniu w Urzędzie Pocztowym, pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie od powyższej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, iż jego mocodawca dowiedział się, że ciążą na nim zaległości podatkowe z tytułu podatku akcyzowego z doręczonego mu tytułu wykonawczego z dnia 17 września 2010 r. W dniu 27 października 2010 r. w imieniu Skarżącego wystąpił z prośbą o wydanie duplikatu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz duplikatu koperty, w której została nadana. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. odmówił wydania duplikatu decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. oraz duplikatu koperty, w której decyzja została nadana. W związku z tym Skarżący w dniu 19 listopada 2010 r. udał się do Urzędu Celnego w C., gdzie wydano mu duplikat decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. oraz duplikat koperty. Pełnomocnik Skarżącego utrzymywał, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. Za dalece niewystarczający dla skutecznego doreczenia w/w decyzji uznał zakreślenie przez osobę doręczającą pkt 2 na zwrotnym potwierdzeniu. Podniósł, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, aby w niniejszej sprawie podjęto zgodne z prawem (art. 148 i 149 O.p.) próby doręczenia przesyłki zawierającej w/w decyzję. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika Skarżcego, skuteczne jej doręczenie nastąpiło w dniu 19 listopada 2010 r. z momentem otrzymania przez Skarżącego duplikatu w/w decyzji. Pełnomocnik wyjaśnił, iż specyfika pracy Skarżącego wymaga od niego częstych, krótkich wyjazdów krajowych i zagranicznych. W czasie kiedy przedmiotowa przesyłka miała być awizowana, Skarżący był w podróży służbowej. Z racji specyfiki pracy Skarżącego, wszystkie osoby zamieszkujące pod adresem [...] M. , ul. C.[...] były i są wyczulone przez Skarżącego, aby pilnowali i odbierali wszelką korespondencję kierowaną do niego. Ponadto Skarżący poinformował ich o prowadzonym wobec niego postępowaniu podatkowym przez Urząd Celny w C. i będąc świadomym tego, że korespondencja związana z tym postępowaniem z całą pewnością będzie przychodzić na adres [...] M. , ul. C. [...] poprosił o odbieranie wszelkiej korespondencji z w/w organu natychmiast, bez żadnej zwłoki. Pełnomocnik zaznaczył, iż wszystkie zamieszkujące pod w/w adresem osoby zgodnie twierdzą, iż żaden listonosz nie próbował im doręczyć jakiejkolwiek przesyłki pochodzącej z Urzędu Celnego w C. . Zgodnie również twierdzą, że ani w dniu 21 lipca 2010 r., ani w dniu 29 lipca 2010 r. nie znalazły żadnego awiza w oddawczej skrzynce pocztowej. Wykluczają one jakiekolwiek niedbalstwo ze swojej strony, a ponieważ miały świadomość, iż mogą przyjść ważne przesyłki polecone z Urzędu Celnego w C. dokładnie sprawdzały codzienną pocztę. Z tego powodu, iż faktycznie w skrzynce oddawczej adresata żadna z w/w osób nie znalazła stosownego awiza, przedmiotowa przesyłka nie została podjęta w terminie. Pełnomocnik do wniosku dołączył oświadczenia H. Z. i J. Z. zamieszkujących pod ww. adresem i wyjaśnił, że Skarżący nie jest w stanie przedłożyć żadnego innego dowodu rzeczowego niż oświadczenia domowników, który mógłby jednoznacznie potwierdzić fakt braku awiza. Zdaniem pełnomocnika, trudno uznać za zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wniosek, iż domownicy cieszący się dobrym zdrowiem, proszeni o zwrócenie szczególnej uwagi na odbieranie korespondencji pochodzącej z Urzędu Celnego w C. , kierowanej do strony, pomimo prób doręczenia decyzji, nie odbierali jej. Tym bardziej, iż zdawali oni sobie sprawę z tego jak wszelkie przesyłki pochodzące od organu podatkowego są ważne dla Skarżącego . Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. oraz dokonał jego interpretacji. Wskazał, że ww. decyzja została nadana w Urzędzie Poczty Polskiej S.A. w C. nr [...] w dniu 20 lipca 2010 r. na adres zamieszkania Skarżącego. Przesyłka polecona zawierająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r. była awizowana dwukrotnie (w dniach 21 i 29 lipca 2010 r.) w trybie art. 150 O.p. Podatnik nie podjął przesyłki w ustawowym terminie 14 dni, wobec czego decyzja została pozostawiona w aktach sprawy i uznana przez organ podatkowy pierwszej instancji za doręczoną w trybie art. 150 § 2 O.p., przy czym organ ten błędnie uznał datę 6 sierpnia 2010 r. za dzień doręczenia w/w deczyji. Właściwą bowiem datą doręczenia ww. decyzji jest dzień 4 sierpnia 2010 r. Organ odwoławczy podniósł, iż Skarżący jako adres, na który należy kierować do niego pism wskazał swój adres zamieszkania. Wyjasnił, iż z przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących instytucji doręczenia, nie wynika nałożenie na Pocztę Polską S.A. obowiązku opisywania wszelkich prób doręczenia przesyłek. Artykuł 150 § 2 O.p. jasno precyzuje sposób postępowania w przypadku konieczności pozostawienia zawiadomienia, o którym mowa w § 1 powołanego przepisu. Z koperty z przyklejonym potwierdzeniem odbioru zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] lipca 2010 r., wynika że w dniu 21 lipca 2010 r. pracownik Poczty Polskiej S.A. nie mógł doręczyć przesyłki w sposób wskazany w punkcie 1 potwierdzenia odbioru i z tego powodu poinformował adresata, o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni do jego dyspozycji w Urzędzie Poczty Polskiej S.A. O. [...] umieszczając owe zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Fakt ten został potwierdzony podpisem pracownika Poczty Polskiej S.A. W dniu 29 lipca 2010 r. w punkcie 3 potwierdzenia odbioru osoba doręczając przesyłkę zamieściła adnotację o powtórnym awizowaniu z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni. W związku z powyższym organ nie dał wiary oświadczeniom złożonym przez H. Z. oraz J. Z. . Dokumenty zgromadzone w przedmiotowej sprawie poza wszelką wątpliwość wykluczają niedopełnienie obowiązku w sprawie doręczenia przesyłki przez pracownika Poczty Polskiej S.A. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy uchybienia terminu na złożenie odwołania od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. . Pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. pełnomocnik Skarżacego złożył skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 161 § 2 O.p. poprzez nieprzywrócenie terminu pomimo tego, że został uprawdopodobniony brak winy podatnika. - art. 191 O.p. poprzez dokonanie oceny wniosku o przywrócenie terminu z naruszeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, - art. 122 i art. 187 O.p., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w pełnym zakresie, tj. nie przeprowadzonie postępowania dowodowego, którego celem byłaby weryfikacja okoliczności awizowania przesyłek, co doprowadziło do naruszenia również zasady zaufania wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Tymczasem Dyrektor Izby Celnej w W. wydał zaskarżone postanowienie bez uwzględnienia powyższych wytycznych, które zostały sformułowane na podstawie utrwalonej linii orzeczniczej w tym zakresie oraz przez przedstawicieli doktryny. Pełnomocnk podtrzymał argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu w zakresie braku prób doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2010 r. Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłani do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na w/w decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. . Zdaniem pełnomocnika, Dyrektor Izby Celnej w W. błędnie uznał, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Organ dokonując wykładni art. 162 § 1 O.p. pominął fakt użycia w tym przepisie sformułowania "uprawdopodobni" i błędnie uznał, iż w niniejszej sprawie należało udowodnić brak winy Strony przy uchybieniu terminu. W ocenie pełnomocnika Skarżącego w niniejszej sprawie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z winy Skarżącego. Natomiast Dyrektor Izby Celnej nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, którego celem byłaby weryfikacja prawdziwości twierdzeń zawartych w oświadczeniach przesłanych przy wniosku o przywrócenie terminu. Nie podjął też żadnych prób wyjaśnienia okoliczności związanych z awizowaniem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. , a dokonana ocena dowodów w postaci oświadczeń domowników zamieszkujących wraz ze Skarżącym została dokonana w oderwaniu od treści art. 191 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie przywrócenia terminu mają zastosowanie normy wynikające z przepisów art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy. Drugą wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin. Jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39). Zgodnie z poglądami doktryny kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 O.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik jako przyczynę braku możliwości odebrania przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2010 r. przez Skarżącego wskazał jego wyjazd służbowy w czasie kiedy przesyłka ta miała być awizowana. Wyjaśnił, że specyfika pracy Skarżącego wymaga częstych, krótkich wyjazdów krajowych i zagranicznych. Nie uprawdopodobnił jednak w żaden sposób, iż rzeczywiście w okresie kiedy według zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłka pozostawała w Urzędzie Pocztowym, Skarżący przebywał na wyjeździe służbowym. Zauważyć można, iż pełnomocnik podał, że wyjazdy Skarżącego były krótkie, tymczasem przesyłka pozostawała w Urzędzie Pocztowym przez okres 14 dni, czyli okres czasu który trudno uznać za krotki. Pełnomocnik podał też, iż z uwagi na częste wyjazdy Skarżący poprosił domowników, aby odbierali korespondencję skierowaną do niego, uczulając ich na szczególną wagę korespondencji przesyłanej przez Urząd Skarbowy w C. . Jednakże według domowników listonosz nie próbował doręczyć im jakiejkolwiek przesyłki poleconej skierowanej do Skarżącego, nie znaleźli też żadnych awiz w okresie 20 lipca 2010 r. – 5 sierpnia 2010 r. w skrzynce pocztowej lub w drzwiach. Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik dołączył złożone na tę okoliczność oświadczenia H. Z. i J.Z. . Zaznaczył przy tym, że żadnego innego dowodu niż ww. oświadczenia Skarżący nie posiada. Poddając ocenie oświadczenia domowników przede wszystkim zwrócić uwagę trzeba, iż nie wynika z nich, że stale oni przebywają w domu (zawsze jest ktoś w domu), a mimo to listonosz nie próbował doręczyć im przesyłki. Nie wiadomo, czy są to osoby np. pracujące lub posiadające zajęcia, które powodują, że z zasady nie ma ich w domu, kiedy przychodzi listonosz. Oświadczenie, iż listonosz nie próbował doręczyć im przesyłki jest zatem gołosłowne. W żaden sposób nie zostało też uprawdopodobnione, że listonosz nie pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej awiz. Jak już wcześniej powiedziano, uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie, jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Organ podatkowy ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 162 § 1 O.p., w szczególności, czy rzeczywiście strona przy dochowaniu należytej staranności nie mogła dochować terminu. Doręczenie dokonane w sposób określony w art. 150 O.p. jest doręczeniem zastępczym, opierającym się na domniemaniu, że pismo doszło do rąk adresata. Domniemanie to może zostać obalone, ale dla jego obalenia nie wystarczą gołosłowne twierdzenia strony. W tym miejscu warto wskazać na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, które wymaga uprawdopodobnienia, że adresat nie wiedział o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym, nie jest wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu go w urzędzie pocztowym. Zaprzeczenie nie stanowi bowiem dowodu. Uprawdopodobnienie zaś musi opierać się na materiale pozwalającym sądowi na zajęcie trafnego stanowiska w rozpatrywanej kwestii (np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 r., sygn. I PZ 53/70, OSNCP nr 6/1971, poz. 100). W wyroku z dnia 19 maja 2006 r. III CZ 28/06 (LEX nr 188379) Sąd Najwyższy stwierdził, iż chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Jak wynika z powyższego, uchylenie się od negatywnych skutków przyjętego przez ustawodawcę domniemania skuteczności doręczenia zastępczego wymaga wprawdzie nie udowodnienia, lecz jedynie uprawdopodobnienia, że adresat nie powziął wiadomości o piśmie złożonym w pocztowej placówce oddawczej, ale nie może opierać się ono na prostym zaprzeczeniu. Konieczne jest bowiem poparcie odpowiedniego twierdzenia w tej kwestii dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie. Takimi dowodami w przypadku doręczenia zastępczego może być przykładowo wykazanie, iż strona uprzednio zgłaszała we właściwym urzędzie pocztowym fakt niedoręczenia jej korespondencji, włamanie się do jej skrzynki listowej. Może być też okoliczność, że adresowane do strony przesyłki były w przeszłości pomyłkowo umieszczane w skrzynce listowej jej sąsiada, bądź znane stronie i sąsiadom, powtarzające się niedopełnianie obowiązków przez listonosza, albo chociażby skarga strony na niedopełnienie obowiązków przez listonosza i stanowisko Poczty. Pełnomocnik nie wykazał, aby Skarżący oceniając działania listonosza jako nieprawidłowe podjął jakiekolwiek czynności mające na celu zdyscyplinowanie listonosza przez jego przełożonych, albo że złożył skargę w związku z niedopełnieniem obowiązków przez listonosza, czy też podjął inne czynności, które skłoniłyby Pocztę do poczynienia stosownych ustaleń na okoliczność prawidłowości doręczenia przesyłki Skarżącemu. Zatem zgodzić się trzeba z Dyrektorem Izby Celnej, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2010 r. nastąpiło skutecznie w trybie art. 150 O.p. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja listonosza, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęli się oddać przesyłkę adresatowi, przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w dniu 21 lipca 2010 r., zaś zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizo zostało pozostawione w dniu 29 lipca 2010 r., zaś zwrot przesyłki nastąpił w dniu 5 sierpnia 2010 r. (vide koperta – str. 102 akt podatkowych). Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.