I OZ 569/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2508/11 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2508/11 w sprawie ze skargi K.N. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2508/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K.N. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2508/11 w sprawie ze skargi K.N. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2508/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie odmówił K.N. przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 maja 2012 r. W piśmie procesowym datowanym na dzień 31 maja 2012 r., a wniesionym do Sądu w dniu 1 czerwca 2012 r., skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że nie mógł wnieść sprzeciwu w terminie z uwagi na wydarzenia w rodzinie. Wyjaśnił, że jego brat uległ wypadkowi, w następstwie którego konieczny był zabieg chirurgiczny. Operacja została wyznaczona na dzień 14 maja 2012 r. Wskazał, że jego brat jest osobą samotną i w związku z tym konieczna była pomoc zarówno przed jak i po operacji. Jego brat nie mógł otrzymać pomocy od nikogo innego. Wskazał również, że wyjechał do brata w dniu 3 maja 2012 r., tj. praktycznie w dniu otrzymania postanowienia. Podniósł, że nie miał czasu, ani "głowy" do sporządzenia sprzeciwu. Do wniosku skarżący dołączył kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego jego brata, z której wynika, że był on hospitalizowany w dniach od13 maja 2012 r. do 16 maja 2012 r. Dołączył również kopię oświadczenia brata, którego treść potwierdza okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto w oświadczeniu tym brat skarżącego wyjaśnił, że skarżący pomagał mu w transporcie do i ze szpitala oraz opiekował się nim w domu. Ponadto skarżący zajmował się jego zwierzętami. Sąd i instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd postanowi o przywróceniu terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Podkreślił, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazane przez skarżącego okoliczności nieuprawdopodobniają, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia 24 kwietnia 2012 r. Zdaniem Sądu I instancji, przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie uprawdopodabnia, iż nie mógł on wnieść sprzeciwu w terminie. Z treści wniosku skarżącego oraz dołączonego do wniosku oświadczenia brata skarżącego nie wynika, iż pomoc udzielana bratu polegała na nieustannym pobycie w domu brata bez możliwości jego opuszczenia. Zdaniem Sądu, tylko tego typu okoliczności mogłyby wskazywać, iż istotnie nie było możliwe udanie się na pocztę i nadanie przesyłki do Sądu. Trudno jednak wyobrazić sobie sytuację, w której skarżący sprawując opiekę nad osobą dorosłą, chorą na przepuklinę pachwinową lewostronną, nie miałby przez okres 6 dni (biorąc pod uwagę datę rozpoczęcia pobytu u brata - 3 maja 2012 r. oraz datę końcową terminu do wniesienia sprzeciwu – 9 maja 2012 r.) możliwości opuszczenia domu brata, choćby w celu dokonania niezbędnych zakupów. Ponadto Sąd wskazał, że sprzeciw jest pismem procesowym o niskim poziomie sformalizowania. Sprzeciw wnoszony przez osobę niebędącą adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym nie wymaga nawet uzasadnienia (art. 259 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sporządzenie sprzeciwu nie wiąże się zatem z dużym nakładem pracy, uniemożliwiającym sprawowanie opieki na osobą chorą. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K.N. wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu. Dodał, iż wyjeżdżając do brata zapomniał zabrać listu otrzymanego z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawierającego postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że odpis postanowienia z dnia 24 kwietnia 2012 r., został doręczony skarżącemu w dniu 2 maja 2012 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Skarżący nie kwestionuje faktu, iż z powyższym postanowieniem się zapoznał. W wyznaczonym terminie sprzeciw nie został jednak wniesiony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.) sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por.: postanowienie NSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt II OZ 882/11; postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; postanowienie NSA z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 989/09; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 738/09). Zaznaczyć przy tym należy, że art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne w konkretnej sprawie, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Podzielając zatem argumentację podniesioną w postanowieniu Sądu I instancji, należy uznać, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu powołuje się na konieczność opieki nad chorym bratem. Do wniosku skarżący załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego dotyczącą brata skarżącego, z której wynika że przebywał on w szpitalu od 13 do 16 maja 2012 r., natomiast koniec terminu do wniesienia sprzeciwu upływał z dniem 9 maja 2012 r. Z karty informacyjnej nie wynika również, by brat skarżącego wymagał opieki osób trzecich. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując konieczności opieki nad bratem wskazać należy, iż powyższe okoliczności nie są okolicznościami które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Stan chorobowy członka rodziny strony wnioskującej o przywrócenie terminu może być podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca opiekunom podejmowanie zwykłych (choć niecodziennych) czynności życiowych. Co więcej – strona nie wykazała, że choroba brata spowodowała, ze nie mogła ona nadać przesyłki na poczcie albo wyręczyć się inną osobą w celu nadania tej przesyłki. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie przedstawił żadnych informacji na temat przyczyn, dla których w czasie sprawowania opieki nad chorym nie był w stanie posłużyć się inną osobą w celu nadania w urzędzie pocztowym na adres Sądu listu zawierającego sprzeciw. Podkreślić również należy, iż skarżący nie wskazał w żaden sposób na czym polegała świadczona pomoc w przygotowaniu do hospitalizacji i dlaczego w przedmiotowym terminie nie mógł podjąć żadnych działań w swoich własnych sprawach. Z doświadczenia życiowego wynika, że w czasie sprawowania opieki nad chorą osobą konieczne jest bieżące zapewnienie podstawowych potrzeb tj. zakup leków, środków czystości, żywności. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, by sprawowana opieka nad chorym bratem uniemożliwiła mu zrealizowanie wskazanych czynności oraz złożenie przedmiotowego sprzeciwu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.