III SA/Wa 2309/11
WyrokWSA w Warszawie2012-03-16
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Krystyna Kleiber, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać zwolniony od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, a organy podatkowe nie ustaliły właściwej daty złożenia wniosku o upadłość ani nie zbadały winy członka zarządu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe nie ustaliły właściwej daty, w której członek zarządu powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, ani nie zbadały jego winy w tym zakresie. Brak takiego ustalenia, w kontekście art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, stanowi naruszenie przepisów procesowych i materialnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki (J. P.) za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności J. P., a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że podjął działania zmierzające do restrukturyzacji spółki i złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, jednakże organy podatkowe nie zbadały właściwie tych okoliczności, w szczególności daty doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W., stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. P. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., po wszczęciu wobec J. P., dalej jako "Skarżący", postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległość podatkową "D." Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług, orzekł solidarną odpowiedzialność J. P. jako członka zarządu "D." Sp. z o.o. z siedzibą w W. ze spółką "D." oraz z drugim członkiem zarządu W. K. za zaległość podatkową z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 2006 r. w wysokości 111.039,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji tj. [...].09.2010 r. w łącznej kwocie 52.261,00 zł. w tym:
- za kwiecień 2006 r. - 23.245,00 zł, odsetki - 11.301,00 zł, termin płatności -25 maja 2006 r., - za maj 2006 r. -15.797,00 zł, odsetki - 7.532,00 zł, termin płatności – 26 czerwca 2006 r., - za czerwiec 2006r - 45.080,00 zł odsetki – 21.088,00 zł, termin płatności - 25 lipca 2006 r. - za lipiec 2006 r. - 26.917,00 zł, odsetki - 12.340,00 zł, termin płatności – 25 sierpnia 2006r. oraz koszty egzekucyjne powstałe w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w kwocie 9.744,86 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ww. decyzją umorzył też postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie określenia odpowiedzialności solidarnej Skarżącego ze spółką "D." z siedzibą w W. oraz z drugim członkiem zarządu W. K. z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2006 r. Od decyzji tej Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy w trybie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ze względu na naruszenie art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) – dalej "Ordynacja podatkowa". Skarżący stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości , Skarżący sporządził w dniu 1 września 2006 r. i uczynił to w dwutygodniowym terminie od dnia, kiedy dowiedział się od B., wspierającego Spółkę w procesie restrukturyzacji, o zaprzestaniu wsparcia. Brak możliwości współpracy spowodowany został uchwałą wspólników Spółki sabotującą starania o restrukturyzację. Powyższe okoliczności legły u podstaw uznania przez Skarżącego konieczności wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z uchwały Zgromadzenia Wspólników Spółki z sierpnia 2006r. na okoliczność daty, w jakiej zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości stało się konieczne. Powołał art. 130 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r.. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – dalej "K.p.c.", w myśl postanowień których, jeżeli pismo procesowe - wniosek o ogłoszenie upadłości, nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do jego poprawienia, uzupełnienia w terminie tygodniowym, a pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia. W kontekście powyższego wywiódł, iż gdyby Skarżący będąc członkiem zarządu uzupełnił pismo w zakreślonym terminie wywołałoby ono skutek od dnia pierwotnego jego wniesienia. Jednakże w dacie, w której zobowiązanie Sądu Rejonowego w P. do usunięcia braków wniosku zostało doręczone wnioskodawcy (spółce) Skarżący nie był już członkiem zarządu Spółki, a tym samym nie można mu przypisać winy za to, że zaniedbał czynności służącej sanowaniu złożonego wniosku o upadłość. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu potwierdzającego odbiór zobowiązania Sądu Rejonowego w P. wzywającego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości na okoliczność, iż w dacie jego doręczenia Skarżący jako osoba nieuprawniona do reprezentowania Spółki nie mógł podjąć w związku z powyższym żadnych czynności. Podkreślił, iż w sierpniu 2006r. Spółka regulowała zobowiązania, w tym wobec Skarbu Państwa. W okolicznościach chociażby częściowego regulowania zobowiązań złożenie wniosku o upadłość byłoby - zdaniem Skarżącego- przedwczesne. Trafność decyzji o niezgłaszaniu wniosku o upadłość przed datą, w jakiej to uczynił Skarżący wynika także z pisma z dnia 31 lipca 2006 r. zawierającego wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 107 § 1, art. 116 § 1, art. 116 § 2 i art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że z powyższych regulacji wynika, iż przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu /które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe/ oraz przesłanki negatywne - egzoneracyjne /które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności/. Do przesłanek pozytywnych zaliczamy istnienie zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do podatnika - spółki. Przesłankami negatywnymi są zaś okoliczności, które winien wykazać członek zarządu, potwierdzające podjęcie działań zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości spółki, tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, lub wykazanie, iż niedopełnienie ww. czynności nastąpiło bez winy członka zarządu, a także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Z brzmienia art. 116 Ordynacji podatkowej wynika, że aby orzec o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu spółki kapitałowej, organ podatkowy winien wykazać wystąpienie dwóch przesłanek tej odpowiedzialności, tj. bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz faktu bycia przez daną osobę członkiem zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych. Termin płatności podatku od towarów i usług został określony zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zgodnie z którym podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego do obliczania I wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek bankowy urzędu skarbowego. Terminy płatności zobowiązania za kwiecień – lipiec 2006r. przypadały do 25 dnia miesiąca następnego, a zatem zaległość powstała w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. W okresie tym zarząd był dwuosobowy - w jego skład wchodził także W. K., wobec którego o odpowiedzialności za zaległość podatkową "D." Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za ten czas orzekł Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Tym samym został wypełniony warunek, o którym mowa w przepisie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, a także zachowany został solidarny charakter odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej. Do zaległości w podatku od towarów i usług za określone w decyzji miesiące, w stosunku do majątku Spółki, prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. tytułu wykonawczego. Zaległość podatkowa nie była jedyną należnością egzekwowaną w trybie administracyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że B. Sp. z o.o. (następnie - "D." Sp. z o.o.) nie uregulowała również zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. Z uwagi na zbieg egzekucji do rachunku bankowego Spółki w D. S.A., postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział [...] Cywilny z dnia [...] lipca 2007 r. do prowadzenia egzekucji łącznej wyznaczony został Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne stosownie do art. 824 § 1 pkt 3 K.p.c. Zgodnie z jego treścią postępowanie umarza się w całości lub w urzędu jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W piśmie z dnia 28 maja 2009 r. znak [...] stanowiącym wysłuchanie wierzyciela i dłużnika przed zawieszeniem lub umorzeniem postępowania w trybie art. 827 K.p.c., wydanym w sprawie egzekucji administracyjnej, Komornik Sądowy poinformował, iż w sprawie egzekucji z wniosku wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego W. podjęte czynności okazały się bezskuteczne ponieważ nie odnaleziono majątku dłużnika, do którego egzekucja mogłaby być skierowana. Podczas czynności egzekucyjnych przeprowadzonych pod adresem firmy ustalono, że Spółka nie prowadzi pod tym adresem działalności. Zajęcie rachunku bankowego wskazanego przez Urząd Skarbowy w B. w C. nie przyniosło rezultatów - Bank poinformował, że na rachunku dłużnika występuje brak środków. Ponadto organ egzekucyjny poinformował, że wystąpił z zapytaniem w trybie art. 761 K.p.c. do M. J. - Prezesa zarządu "D." Sp. z o.o., które nie przyniosło rezultatów w postaci wskazania środków majątkowych dłużnika. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem Spółka nie posiada mienia ruchomego i nieruchomego oraz od początku 2007 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Wobec powyższego przymusowa realizacja zaległości w postępowaniu egzekucyjnym okazała się niemożliwa, a egzekucja z majątku Spółki - bezskuteczna. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że analizując materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy pod kątem wypełnienia przesłanek uwalniających Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości "D." Sp. z o.o., Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że "D." Sp. z o.o. nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań już w 2005 r. i jej trudności finansowe trwały od co najmniej 2005 r. Ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii zeznań CIT-8 i CIT-8/0 za 2004 r. wynika, że Spółka wykazała stratę 1.650.360,31 zł., po korekcie złożonej w 2008 r. (po kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w W.) strata wyniosła 1.540.678,38 zł. Za 2005 r. Spółka wg pierwotnego zeznania osiągnęła dochód w kwocie 316.966,22 zł i pokryła nim straty z 2004 r. Dane zawarte w bilansie za 2005r. B. Sp. z o.o. (następnie "D." Sp. z o.o.) sporządzonym na dzień 1 stycznia 2006 r. potwierdzają złą sytuację finansową Spółki. Z analizy wskaźnikowej bilansu wynika, iż wskaźnik płynności bieżącej wynosił w 2004 r. 0,638, w 2005 r. 0,868 przy zadowalającym w granicach 1,2-2,0. Niski jego poziom oznacza, że firma działała z dnia na dzień i nie posiadała wystarczających zasobów gotówkowych do spłacenia bieżących zobowiązań. Wskaźnik płynności szybkiej wynosił odpowiednio 0,197 i 0,257. Wskaźnik szybki wynoszący 1,0 uważany jest za satysfakcjonujący. Występuje przewaga zobowiązań nad kapitałami własnymi w stosunku 79% do 21%. Spółka posiadała zaciągnięte kredyty inwestycyjny i obrotowy w B. w kwocie 680.000 zł i 500.000 zł przyznane na podstawie umów z dnia 13 marca 2002 r., inwestycyjny w kwocie 850.000 zł przyznany na podstawie umowy z dnia 1 marca 2004 r., rewolwingowy w kwocie 2.110.000 zł. W dniu 4 sierpnia 2006 r. Bank wypowiedział umowy o kredyt rewolwingowy i kredyty inwestycyjne. W okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, Spółka realizowała tylko zobowiązania ratalne wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2005 r., którą na wniosek Spółki z dnia 9 grudnia 2005 r. rozłożył na 12 rat zaległości w tym podatku za: 09/2005r. w kwocie 68.172,00 zł i odsetki za zwłokę - 1.088,60 zł oraz za 10/2005r. w kwocie 42.129,00 zł i odsetki za zwłokę - 193,90 zł, nie wywiązując się jednocześnie z zapłaty bieżących zobowiązań podatkowych. Spółka wielokrotnie występowała do organu podatkowego z wnioskami o pomoc w spłacie zobowiązań i jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wywiązywała się z układu ratalnego, w wyznaczonych terminach. Wynika to ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, złożonych przez Spółkę. Trudną sytuację finansową Spółki potwierdzają także podjęte działania zmierzające do przygotowania jej restrukturyzacji przez firmę świadczącą usługi w zakresie rachunkowości finansowej i zarządczej, tj. B. reprezentowane przez R. M., przesłuchiwanego w dniach 5 lutego 2009 r. i 28 maja 2009 r. na okoliczność świadczenia usług na rzecz B. Sp. z o.o., tj. przeprowadzenia audytu i przygotowania planu restrukturyzacji, (umowa zawarta w dniu 18 kwietnia 2006 r.). Proces restrukturyzacji Spółki został zablokowany uchwałami jej wspólników z dnia [...] sierpnia 2006 r. Z zeznań z dnia 5 lutego 2009 r. T. D., który podjął się próby zdiagnozowania realnej wartości majątku B. Sp. z o.o., jej sytuacji finansowej z możliwością restrukturyzacji zadłużenia, wynika, że przedstawił raport z pięcioma wariantami, w jakiej Spółka mogłaby się znaleźć. Dwa pierwsze warianty wiązały się z upadłością spółki, wariant trzeci i czwarty został odrzucony przez udziałowców natomiast piąty został zablokowany uchwałą wspólników z [...] sierpnia 2006 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z powyższych informacji wynika, iż sytuacja finansowa Spółki kwalifikowała ją do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie sprawowania przez Skarżącego obowiązków członka zarządu. Przyjęty przez zarząd Spółki sposób restrukturyzacji, który okazał się nieskuteczny, zakłócony i udaremniony sporami wspólników, pozostaje poza wpływem na odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki. Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, że proces restrukturyzacji Spółki został zablokowany uchwałami jej wspólników z dnia [...] sierpnia 2006 r. i dopiero po otrzymaniu pisma z dnia 17 sierpnia 2006 r. z rezygnacją B. z wspierania Spółki w procesie restrukturyzacji, Skarżący wystąpił wnioskiem z dnia 1 września 2006 r. do Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Gospodarczy Upadłościowy o ogłoszenie upadłości B. Spółka z o.o. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że do ogłoszenia upadłości Spółki jednak nie doszło. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Gospodarczy z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt. [...], [...], będącego odpowiedzią na pismo organu podatkowego nr [...] z dnia 13 listopada 2008 r. wniosek o ogłoszenie upadłości B. Sp. z o.o. składany był dwukrotnie przez zarząd firmy - w dniach 8 września 2006 r. i 17 listopada 2006 r., jednakże ze względu na braki formalne, był on dwukrotnie fizycznie zwracany wraz z załącznikami. Wystąpienie z takim wnioskiem w warunkach, w których nie doszło do wszczęcia postępowania upadłościowego, nie spełnia wymogu zgłoszenia wniosku u upadłość w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgłoszenie wniosku musi być skuteczne i powinno zainicjować wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Zgodnie z art. 28 ust 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze /Dz.U.2007.185.1313 ze zmianami/ wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości nieodpowiadający wymogom określonym w ustawie lub nienależycie opłacony sąd zwraca bez wezwania o uzupełnienie lub opłacenie wniosku, a więc pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Wskazywanie przez Skarżącego, że był pozbawiony możliwości usunięcia braków formalnych w złożonym wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia 1 września 2006r., ponieważ w dniu 12 września 2006 r. został odwołany z funkcji członka zarządu tej Spółki nie może stanowić przesłanki uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Skarżący był doskonale zorientowany w sytuacji finansowej Spółki, bowiem jak już wyżej wskazano, na podstawie zapisów w pełnym odpisie rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wg stanu na 4 grudnia 2009 r. ustalono, że Skarżący w okresie od 11 maja 2005 r. (wpis nr 8) do 6 grudnia 2005 r. (wpis nr 11) - był wspólnikiem Spółki, w okresie od 11 maja 2005 r. (wpis nr 8) do 7 kwietnia 2005 r. (wpis nr 10) - pełnił funkcję Prezesa jej zarządu, a od dnia 5 kwietnia 2006 r. (wpis w KRS nr 12 z dnia 22 maja 2006 r.), do dnia 12 września 2006 r. (wpis w KRS nr 14 z dnia 3 października 2006 r.) - pełnił funkcję jej Wiceprezesa. Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący zgadzając się na pełnienie funkcji członka zarządu Spółki wziął na siebie odpowiedzialność za działania Spółki i ponosi wszelkie przewidziane prawem konsekwencje związane z pełnieniem tej funkcji, która jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie z jej pełnienia.
Dyrektor Izby Skarbowej, w kwestii wniosków o przeprowadzenie dowodów wymienionych w odwołaniu od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., postanowił odmówić przeprowadzenia ww. dowodów z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu tego postanowienia.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 116 § 1 Ordynacja podatkowa oraz wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący w uzasadnieniu poparł stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych w tym przypadku decyzji administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152 poz. 1270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a."
Skarga wniesiona w tej sprawie, oceniana według przytoczonych kryteriów, jest uzasadniona i w świetle posiadanych kompetencji Sąd stwierdza co następuje:
1. Podstawą odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest przepis art. 116 Ordynacji podatkowej, który od 1 stycznia 2003 r. posiada następujące brzmienie: za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu 1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie z § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
Wobec tego orzeczenie o odpowiedzialności J. P. wymagało spełnienia wszystkich elementów cytowanego przepisu.
2. Analizując cytowany przepis, pod kątem zawartych w nim norm na płaszczyźnie sprawy, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie bezskuteczność egzekucji wynikała z postanowienia komornika sądowego z dnia [...] czerwca 2008 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 K.p.c. Dowód ten został potwierdzony czynnościami Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wskazującymi na to, że Spółka nie posiada siedziby pod adresem firmy, nie posiada środków pieniężnych na koncie firmowym i nie posiada mienia ruchomego i nieruchomego, i od 2007 nie prowadzi działalności gospodarczej. Do daty wydania zaskarżonej decyzji zarząd Spółki skutecznie też nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości.
3. Organy podatkowe wbrew obowiązkowi płynącemu z cytowanego przepisu nie ustaliły:
- w jakiej dacie J. P. powinien był złożyć wniosek o zgłoszenie upadłości Spółki, wskazując w ten sposób czas właściwy ( art.116 § 1 pkt 1 lit. a) ;
- a jeżeli czasem tym był czas kadencji J. P. czy ewentualną winę za ten stan ponosi on osobiście.
Zważyć bowiem należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stosownymi postanowieniami uwzględniał wnioski Spółki o odroczenie terminów zapłaty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2006 r., co oznacza, że sytuacja bilansowa Spółki, w jego ocenie, nie wskazywała na jej niewypłacalność. Dopiero na wniosek Spółki z dnia 31 sierpnia 2006 r. o kolejne odroczenie terminu zapłaty podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2006 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odpowiedział odmownie. Zauważyć jednak trzeba, że dane te wskazują, że Spółka za zobowiązania podatkowe do kwietnia włącznie zapłaciła, być może nie całkowicie, ale przynajmniej w części. Jak wynika z akt podatkowych wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony przez Skarżącego w dniu 1 września 2006 r. Organy podatkowe, wbrew jednak wnioskom dowodowym Skarżącego, nie ustaliły czy pismo z Sądu Rejonowego w P. o uzupełnienie braków formalnych wniosku, wpłynęło do Spółki jeszcze za kadencji Skarżącego i wobec tego czy miał on wpływ na nadanie dalszemu biegu procesowemu wnioskowi, który złożył. W świetle treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej jest to okoliczność istotna. Postanowienia przepisu są jednoznaczne i nakazują badać winę członka zarządu jako przesłanki do ewentualnego wyeliminowania jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Winę chociażby w postaci winy nieumyślnej, a więc wówczas gdy Skarżący przewidywał albo też powinien był przewidzieć następstwa swego czynu, bezpodstawnie uważa, że ich uniknie.
W ocenie Sądu, Skarżący w postępowaniu dowodowym starał się wykazać, że jego działania zmierzały do rzeczywistego ratowania majątku Spółki chociażby poprzez zaangażowanie B. do opracowania planu restrukturyzacyjnego Spółki. Plany zarządu, w którym członkami byli W. K. i J. P. były niweczone, jak wykazywał Skarżący, uchwałami Zgromadzenia Wspólników Spółki. Kolejne Zgromadzenie odwołało J. P. z zajmowanej funkcji. Zgromadzenie Wspólników jest najwyższym organem spółki kapitałowej i zarząd jako, że jest podporządkowany jego uchwałom, musi je wykonywać. Członkowie zarządu nie godząc się z linią postępowania wspólników mogą złożyć rezygnację z zajmowanych funkcji, nie mogą odmówić wykonania uchwały Zgromadzenia Wspólników. Z tej przyczyny istotny był dowód z informacji Sądu Rejonowego w P. o dacie doręczenia Spółce wezwania Sądu do usunięcia braków formalnych wniosku o ogłoszenie upadłości dla oceny czy J. P., o ile czasem właściwym do jego złożenia był czas kadencji J. P., zawinił w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Niezrozumiała była odmowa przeprowadzenia tego dowodu przez Dyrektora Izby Skarbowej, naruszająca przepis art. 188 Ordynacji podatkowej. Co do możliwości wskazania mienia Spółki, stosownie do dyspozycji art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej to jak wynika z dokumentów sprawy, w dniu 20 sierpnia 2009r. J. P. powiadomił Prokuraturę Rejonową W. o popełnieniu przez zarząd spółki przestępstwa z art. 300 § 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1997r. Kodeks karny (Dz.U.Nr 88 poz. 553 ze zmianami), polegającego na tym, że zarząd ten: "udaremnił w dniu 16 marca 2007 r. w C. zaspokojenia wierzyciela Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w W. przez dłużnika " "D."" Sp. z o.o. z siedzibą w W., w razie grożącej tej spółce upadłości, poprzez zbycie na rzecz firmy "B." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży nr [...] składników swojego majątku w postaci prawa użytkowania wieczystej gruntów oraz budynków i innych urządzeń stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności położonych w C. przy ul. [...], tj. o czyn z art. 300 § 1 k.k. Prokuratura Rejonowa W. na podstawie art. 17 § 1 pkt. 2 k.p.k. sprawę tę umorzyła wobec braku znamion czynu zabronionego.
4. Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu przemawiają za brakiem winy J. P. w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości lub wszczęciu postępowania zapobiegającemu ogłoszeniu upadłości, a pozostała jedynie do ustalenia ostatnia z okoliczności, przesądzająca o istnieniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, dotycząca dowodu z danych z Sądu Rejonowego w P. o dacie pokwitowania przez Spółkę wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o upadłość. Organ podatkowy winien też rozważyć w jakiej dacie Spółka powinna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, analizując zgromadzone w sprawie dowody.
Z tego też względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. stosując przepis art. 135 p.p.s.a. W ocenie Sądu, braki w ustaleniach faktycznych winny być uzupełnione przez organy podatkowe pierwszej instancji, co przyśpieszy postępowanie, uwzględniając, że dopuszczane dowody będą uwzględniane i omawiane w kolejnej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.
Podstawę uchylenia decyzji stanowi przepis art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zastosował przepis art. 152 p.p.s.a. stanowiący o niewykonaniu uchylonych decyzji do daty uprawomocnienia wyroku, a o kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło