II SA/Gl 657/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II SAB/Gl 44/09 w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju. oddala skargę. W wyniku rozpoznania wniesionej przez A. C. skargi na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju wyrokiem z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II SAB/Gl 44/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał organ do wydania aktu rozstrzygającego sprawę z wniosku skarżącego w terminie 14 dni, wskazując w uzasadnieniu, iż termin ten liczyć należy od dnia doręczenia akt organowi. Akta zwrócone zostały organowi, jak wynika z opatrującej pismo przewodnie WSA w Gliwicach prezentaty potwierdzającej wpływ przesyłki do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., w dniu 6 stycznia 2010 r. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2005, Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) Wojewoda [...] pozytywnie ocenił złożone w sprawie dokumenty w zakresie potwierdzenia prawa do gruntu uznając, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy. Jednocześnie, tym samym postanowieniem, organ wezwał stronę do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu bądź złożenia deklaracji w przedmiocie osobistego odbioru należności oraz przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości położonej w miejscowości J., powiecie [...], województwie [...] obejmującej 6,16 ha ziemi w tym 0,56 ha łąki i 0,56 ha sadu. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z brakiem dowodów dotyczących powierzchni i rodzaju domu mieszkalnego murowanego, krytej słomą stajni i chlewu, piwnicy murowanej z kamienia, krytej z wierzchu betonem i powierzchni placu pod zabudowaniami, o których mowa w ww. orzeczeniu PUR, prawo do rekompensaty może zostać potwierdzone tylko w odniesieniu do gruntu. W piśmie z dnia 3 października 2010 r. A. C. podniósł, iż w orzeczeniu PUR widnieje zapis dotyczący powierzchni i rodzaju domu mieszkalnego, stodoły, stajni, chlewu i piwnicy. Jednocześnie przedłożył operat szacunkowy z 2 października 2010 r. określający wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz określił wybraną formę realizacji prawa do rekompensaty. W wyniku weryfikacji przedłożonego operatu organ uznał, iż nie może być on przyjęty jako dowód w sprawie, o czym poinformował A.C. pismem z 15 października 2010 r. Jak bowiem wskazał organ rzeczoznawca objął wyceną dodatkowo, poza wartością gruntu, dom, stodołę i piwnicę, wykraczając tym samym poza treść postanowienia z dnia [...] r. Ponownie rozważając, z uwagi na treść pisma strony, zebrany materiał dowodowy Wojewoda [...] doszedł do przekonania, że prawem do ewentualnej rekompensaty winne być objęte poza gruntem także dom i stajnia. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Wojewoda [...] zmienił postanowienie z [...] r. wzywając stronę do przedłożenia operatu ujmującego 6,16 ha ziemi, w tym 0,56 ha łąki i 0, 56 ha sadu, dom murowany i stajnię. Pismem z 29 grudnia 2010 r. A. C. przesłał operat szacunkowy określający wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości J., stwierdzając, iż sporządzony on został w oparciu o postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. W wyniku dokonanej analizy ww. operatu szacunkowego, organ wojewódzki ponownie uznał, iż operat nie może zostać przyjęty jako dowód w sprawie, o czym pismem z dnia 24 stycznia 2011 r. powiadomił stronę. Jak bowiem wskazał organ rzeczoznawca dokonał wyceny nieruchomości położonej w K. podczas gdy przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana była w miejscowości J., przedmiotem wyceny objęto niewymienione w postanowieniu Wojewody [...] stodołę oraz piwnicę, wyliczył także inne wadliwości operatu. Ww. operat został zakwestionowany także przez [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych, które w późniejszym okresie, w sierpniu 2011 r., stwierdziło, że operat ze względu na swoje wady, w tym brak zgodności z postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...]r., nie może stanowić podstawy ustalenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Państwa. Wnioskiem z 24 lutego 2011 r. skarżący wystąpił do organu o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów przyjętych uprzednio jako dowody w przedmiotowej sprawie tj. orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w K. z dnia [...]r. [...] oraz zaświadczenia Gromadzkiej Rady Narodowej we wsi J. z dnia [...] r. i w efekcie zmianę wydanego postanowienia poprzez uwzględnienie w opisie nieruchomości stodoły drewnianej oraz piwnicy murowanej. W odpowiedzi na powyższe, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...]r. odmówił uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z ww. dokumentów wskazując, że czynność ta, dla wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, jest zbędna. Pismem z 25 maja 2011 r., A. C. przesłał kolejny operat szacunkowy z dnia 20 maja 2011 r. Także ten operat został przez organ zakwestionowany jako niezgodny z treścią postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] r., o czym pismem z dnia 13 czerwca 2011 r. poinformowano stronę. Zgodnie bowiem z przytoczonym wyżej postanowieniem, rzeczoznawca majątkowy powinien był sporządzić operat szacunkowy określający wartość nieruchomości obejmującej 6,16 ha ziemi (w tym 0,56 ha łąki i 0,56 ha sadu), dom murowany o wym. 12 x 8 m oraz stajnię o wymiarach 12 x 8 m. Zdaniem organu analiza przedmiotowego operatu szacunkowego ujawniła jednak, iż oprócz areału o pow. 6,16 ha wyceną objęty został także grunt zabudowany o pow. 0,56 ha. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie organu rzeczoznawca majątkowy oszacował grunt o powierzchni przekraczającej powierzchnię, jaką wskazano w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...]r. Wojewoda [...] wskazał nadto inne, szczegółowe wady operatu. Pismami z dnia 20 czerwca 2011 r. i 23 lipca 2011 r. A.C. wezwał Wojewodę [...] do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Z kolei pismem z dnia 4 lipca 2011 r. A. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II SAB/GL 44/09. W uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania polemizując z zarzutami organu wobec przedłożonego operatu. Dodatkowo podkreślił, że "sprawa ciągnie się od 1975 roku". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego w okresie po wyroku tut. Sądu, a następnie przytoczył obowiązującą w zakresie żądanej rekompensaty regulację prawną. Kolejno wskazał, że nie wydał w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej, bowiem w ocenie organu, a także Komisji Opiniującej [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych, żaden z przedłożonych przez A. C. operatów szacunkowych nie został sporządzony zgodnie z postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] r. Tymczasem, w świetle przepisów cyt. wyżej ustawy z dnia z 8 lipca 2005 r. niezbędnym warunkiem wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jest przedłożenie przez stronę postępowania operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W pierwszej kolejności tut. Sąd rozważył zatem czy skarga poprzedzona została wniesieniem do organu stosownego wezwania. Zdaniem składu orzekającego wymóg ten został w niniejszej sprawie dochowany. Skarga została bowiem poprzedzona wezwaniem zawartym w piśmie skarżącego z dnia 20 czerwca 2011 r. (ponowionym w piśmie z dnia 23 lipca 2011 r.). Pomimo spełnienia wymogów formalnych skarga nie mogła zostać uwzględniona. Wskazać bowiem należy, że rozpoznanie skargi na niewykonanie wyroku wymagać musi jednoznacznego ustalenia czy zaszły przewidziane w art. 154 § 1 p.p.s.a. okoliczności. Sąd winien zatem ocenić zasadność zarzutu niewykonania przez organ wyroku stanowiącego konsekwencje uprzedniej skargi na bezczynność. Przeprowadzona w takim zakresie analiza okoliczności faktycznych i prawnych sprawy prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, że w dacie orzekania nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., wbrew twierdzeniom skargi w zachowaniu organu nie można bowiem dopatrzeć się niewykonania wyroku z dnia 28 października 2009 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wyrok tut. Sądu, którego to wyroku niewykonanie podnosi skarżący, obligował organ do wydania, w terminie 14 dni, aktu rozstrzygającego sprawę z wniosku skarżącego o rekompensatę za mienie pozostawione poza granicami kraju. Zdaniem bowiem Sądu, sformułowanym w uzasadnieniu wyroku, przedłożone w sprawie dowody są wystarczające do wydania stosownego aktu. Zważyć jednak w tym miejscu należy, jak słusznie podkreśla organ w odpowiedzi na skargę, że postępowanie uregulowane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2005, Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) jest postępowaniem szczególnym, charakteryzującym się istotnymi odmiennościami w stosunku do ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. W odróżnieniu bowiem od typowego postępowania administracyjnego, w którym rozpoznając wniosek strony organ zbiera i ocenia zebrane w sprawie dowody, a następnie wydaje, o ile to możliwe, akt rozstrzygający sprawę co do istoty, postępowanie wszczęte wnioskiem strony o rekompensatę, o której mowa powyżej, ma przebieg niejako dwuetapowy. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 ww. ustawy przedłożenie przez stronę dowodów wykazujących fakt pozostawienia mienia poza granicami RP nie uprawnia jeszcze organu do ustalenia prawa do rekompensaty, a jedynie do wydania postanowienia pozytywnie oceniającego spełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę do: 1) wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, określonej w art. 13 ust. 1; 2) wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu; 3) dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 4) w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Dopiero wykonanie przez stronę czynności, do których została w postanowieniu wezwana, w tym złożenie poprawnego operatu szacunkowego, uprawnia i obliguje organ do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy wymaga zatem aktywności strony, jej czynnego uczestnictwa, bez wykonania wskazanych powyżej powinności wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty nie jest bowiem dopuszczalne. W odniesieniu do wymogu przedłożenia operatu stwierdzić zatem należy, że dopóki strona prawidłowo sporządzonego operatu nie przedłoży dopóty prawnie niedopuszczalne jest wydanie przez organ decyzji w przedmiocie rekompensaty. Jak wynika z przedłożonej Sądowi dokumentacji, po zwrocie organowi w dniu 6 stycznia 2010 r. akt sprawy Wojewoda [...] wydał postanowienie z dnia 14 stycznia 2010 r. pozytywnie oceniające przedłożone przez stronę dowody wykazujące pozostawienie poza granicami kraju wskazanych składników mienia. W tej części wykonał zatem w terminie wyznaczonym przez Sąd obowiązek wydania stosownego aktu (w późniejszym okresie postanowienie, o którym mowa zostało przez organ zmienione uwzględniając, na wniosek strony, dodatkowe składniki mienia). Jednocześnie organ wezwał A. C. do przedłożenia wymaganego prawem operatu szacunkowego. Jak wynika z akt sprawy strona parokrotnie przedłożyła żądany operat, jednak każdorazowo został on uznany przez organ za nie odpowiadający wydanemu w sprawie postanowieniu. Jak wynika z akt sprawy także [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych uznało przesłany mu do oceny operat z 2 października 2010 r. za nie mogący stanowić dowodu w sprawie. Zdaniem Stowarzyszenia operat sporządzono niezgodnie z postanowieniem Wojewody [...], a nadto zawiera on błędy mające wpływ na poziom określonej wartości. W konsekwencji Sąd nie dopatruje się w obecnych okolicznościach sprawy zarzuconego w skardze niewykonania wyroku. Organ nie może bowiem wydać decyzji w przedmiocie rekompensaty bez prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego, a w konsekwencji okres oczekiwania na przedłożenie przez stronę żądanego dokumentu nie może być wliczany do terminu określonego w wyroku z dnia 28 października 2009 r. Stosownie bowiem do art. 35 § 5 k.p.a. do terminów (ustawowych bądź wyznaczonych przez Sąd) nie wlicza się m.in. okresów opóźnień spowodowanych z winy strony bądź z innych przyczyn niezależnych od organu. Na marginesie Sąd zauważa w tym miejscu, że w okresie po wezwaniu strony do przedłożenia operatu szacunkowego A. C. próbował uczynić zadość wezwaniu, o którym mowa powyżej. Pomimo jednak przesłania organowi kolejnych wersji przedmiotowego dokumentu (z października 2010 r., maja 2011 r.) nie był w stanie, zdaniem organu, przedłożyć operatu sporządzonego w sposób odpowiadający prawu, a w konsekwencji każdorazowo operat był kwestionowany z uwagi na jego niezgodność z wydanym przez organ postanowieniem. Zarówno strona jak i organ winny zatem dołożyć starań by doprowadzić do zakończenia sprawy przewidzianą prawem decyzją. Jak wynika ze złożonego w trakcie rozprawy przed tut. Sądem oświadczenia skarżącego pod koniec stycznia 2012 r. przedłożył on Wojewodzie [...] korektę operatu. Wyjaśnił, że uczynił to tak późno z uwagi na cyt. "utrudnienia ze strony rzeczoznawcy". W konsekwencji jeśli obecnie operat spełnia już wymogi prawa organ winien niezwłocznie wydać decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, tak aby nie narazić się na zarzut niewykonania wyroku z 28 października 2009 r. Jeśli zaś także obecna wersja operatu nie odpowiada prawu organ winien wesprzeć stronę w działaniach, którym jak dotąd nie potrafiła ona skutecznie podołać. W tym celu należałoby precyzyjnie wskazać stronie jakie operat posiada uchybienia, w jakiej formie i w jakim zakresie należy go skorygować przedkładając kolejną wersję i jakie kroki A. C. może podjąć celem uzyskania od rzeczoznawcy operatu zgodnego z wymogami prawa. Zważyć bowiem należy, że wynikającym z art. 8 i 9 k.p.a. obowiązkiem organu jest prowadzenie postępowania tak by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. W tym celu organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwać też winny nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu obowiązane są udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia takie mogłyby być szczególnie pomocne stronie, na której ciąży obowiązek przedłożenia poprawnie sporządzonego operatu szacunkowego, bez dostarczenia którego wydanie przez organ decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił wniesionej skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.