III SA/Po 46/12

Dnia 21 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi A K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia roku nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... r. nr ... ; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę ... tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 4 lipca 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. ) oraz § 2 pkt. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW )", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. ) odmówił A przyznania płatności ONW za 2010. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż we wniosku zadeklarowano działki o łącznej powierzchni 15,76 ha. W trakcie weryfikacji wniosku stwierdzono, że dwóch producentów zadeklarowało te same działki. Z wyjaśnił, iż na mocy postanowienia SR z dnia 11.02.2009 nabył on spadek po ojcu w postaci działek nr . Zaczął on wykonywać zabiegi agrotechniczne na działkach, chociaż zauważył, iż jego ciotka A również uprawia działki nr . Po zawiadomieniu Policji interwencje tego rodzaju ustały. W maju 2010 r. prowadził on na działkach prace polowe, a w dniu 29.05.2010 zasadził na nich gorczycę przeznaczoną na poplon. Płatność ONW przysługuje na działki o pow. minimum 1 ha posiadane i użytkowane rolniczo na dzień 31 maja danego roku kalendarzowego. Posiadanie jest przy tym stanem faktycznym, a nie prawnym wobec czego organy nie dokonują rozstrzygania sporów o prawo własności. Organ przyjął, iż w 2009 r. strona podjęła prace agrotechniczne na spornych działkach ( nr A, B, C, F, G – o pow. 15,06 ha ), jednak musiała być świadoma istniejącego sporu o ich użytkowanie, skoro otrzymała ona pismo od Z z wezwaniem o zaprzestanie rolniczego użytkowania spornych nieruchomości. Organ nie bada sposobu dokonanego przeniesienia posiadania działek, ani ewentualnych rozliczeń z tego tytułu. Istotne w kwestii dopłat jest jedynie to, że strona na dzień 31 maja 2010 r. nie użytkowała rolniczo gruntów, co uniemożliwia przyznanie dopłat. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż na spornych gruntach zasiała żyto jesienią 2009 r., uprawa ta została jednak zniszczona w 2010 r. pod zasiew gorczycy. Strona prowadzi sporne gospodarstwo od 50 lat. Decyzją z dnia 21 listopada 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kwestią decydującą w sprawie było posiadanie działek na dzień 31 maja 2010 r., a z materiału dowodowego wynika, że strona nie użytkowała rolniczo działek w spornej dacie. Strona stwierdziła w dniu 30 maja 2010 r. zniszczenie upraw żyta, o czym poinformowała organ I instancji w dniu 31 maja 2010 r. Dla organu nie budziło wątpliwości, iż nie posiadała ona działek i nie użytkowała ich rolniczo w wymaganym przez przepisy prawa momencie. Wszelkie spory dotyczące prawa własności i posiadania gruntu mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o wznowienie postępowania lub zmianę decyzji z urzędu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż sprawa spadkowa dotycząca spornych działek nie została zakończona, a w dniu 28 maja 2010 r. Z bezprawnie zaorał pole i posiał gorczycę, otrzymując dopłaty bezpośrednie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał w dniu 4 lipca 2011 r. decyzję odmawiającą skarżącej płatność ONW na rok 2010. Powodem odmowy przyznania płatności było ustalenie przez organ, iż wnioskodawca nie spełniał przesłanki wskazanej w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW )", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. ), zgodnie z którym płatności ONW przyznawane są wyłącznie producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą na obszarze minimum 1 ha, czyli posiadającemu te działki – w dniu 31 maja roku, w który został złożony wniosek. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego chodzi przy tym o faktyczne władztwo i użytkowanie rolnicze danego gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę, niezależnie od posiadania przez niego ( lub nie ) określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego ( zob. m. in. wyrok WSA z Gorzowa Wielkopolskiego z 22.09.2011, II SA/Go 418/11, lex nr 966358; wyrok NSA z 05.11.2010, II GSK 950/09, lex nr 746354 oraz wyrok NSA z 28.09.2010, II GSK 798/09, lex nr 746237 ). Organy administracji nie są przy tym uprawnione do badania sporów dotyczących prawa własności czy posiadania istniejących pomiędzy określonymi osobami. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zbyt arbitralnie uznały brak podstaw do przyjęcia tezy o posiadaniu spornych gruntów przez skarżącą na dzień 31 maja 2010 r. Strona miała uprawiać przedmiotowe działki od kilkudziesięciu lat. Jesienią 2009 roku zasiała na nich żyto. W dniu 30 maja 2010 r. stwierdziła ona zniszczenie tej uprawy, o czym niezwłocznie poinformowała organ I instancji. Z w złożonym oświadczeniu stwierdził, iż uprawiał działki na przełomie kwietnia i maja 2010 r. ( należące do niego z tytułu spadku otrzymanego po ojcu ). Na tej jedynie podstawie organ dokonał ustaleń faktycznych w sprawie, chociaż był on zobowiązany do precyzyjnego i jednoznacznego ustalenia, kto był posiadaczem i użytkownikiem rolniczym gruntów w 2010 r. i na dzień 31 maja 2010 r. Chodzi przy tym m. in. o faktyczne decydowanie o uprawianych roślinach, stosowanych zabiegach agrotechnicznych, metodach i terminach dokonywania zbiorów itd. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż jedyną przesłanką decydującą o zasadności przyznania dopłat było faktyczne posiadanie i użytkowanie ziemi na dzień 31 maja 2010 r., a z materiału dowodowego nie wynika dostatecznie w ocenie Sądu, że warunek ten nie został spełniony przez skarżącą. Z jest właścicielem spornego gospodarstwa ( zob. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez SR z 11.02.2009 r., oraz wypis z rejestru gruntów ) i wzywał on skarżącą do zaprzestania wykonywania prac polowych i zabiegów agrotechnicznych ( pismo z 30.09.2009 r. ). Nie zmienia to jednak faktu, iż skarżąca mogła rzeczywiście posiadać sporne grunty w 2009 i I połowie 2010 r. Organy winny przeprowadzić wobec tego uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia podmiotu posiadającego działki, m. in. poprzez przesłuchanie skarżącej i Z w celu ustalenia – kto, kiedy i jakiego rodzaju zabiegi agrotechniczne wykonywał. Należy zweryfikować tezy skarżącej, iż jej uprawy zostały zniszczone zaledwie na kilka dni przed datą 31 maja 2010 r., co czyniłoby bezzasadnym pozbawienie jej przymiotu podmiotu posiadającego działki. Okoliczność uprzedniego uprawiania przez nią przedmiotowych działek była zasadniczo bezsporna, co wynika chociażby z pisma Z. z dnia 30 września 2009 r., wzywającego ją do zaprzestania dalszego wykonywania czynności agrotechnicznych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7, 77 kpa ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, wobec czego należało orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów i wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 200 i 152 powyższej ustawy.