II SA/Go 418/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-09-22
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Joanna Brzezińska, Aleksandra Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności ONW z powodu niezłożenia przez wnioskodawcę wyjaśnień dotyczących nieprawidłowości we wniosku, mimo że wnioskodawca oświadczył, iż nigdy nie posiadał spornych działek i nigdy nie pobierał z nich płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły zasady postępowania administracyjnego, przenosząc cały ciężar wyjaśnienia sprawy na stronę i nie podejmując wystarczających działań dowodowych, takich jak kontrola na miejscu czy wysłuchanie strony. Odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście oświadczenia wnioskodawcy o braku posiadania działek, było nieprawidłowe.Stan faktyczny
Skarżący A.W. został pozbawiony płatności ONW za rok 2010 z powodu nieprawidłowości we wniosku dotyczących powierzchni działek rolnych. Organy administracji odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcje, wskazując na brak wyjaśnień ze strony skarżącego. Skarżący zarzucił brak uzasadnienia faktycznego decyzji i nieodniesienie się do jego argumentów. W trakcie postępowania sądowego skarżący oświadczył, że sporne działki nigdy nie były w jego posiadaniu i nie pobierał z nich płatności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że decyzje nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r., nr [...], II. stwierdza, że decyzje wskazane w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dna [...] stycznia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( ARiMR ), powołując się na przepis art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. ) oraz § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 póz. 329 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 akapit trzeci oraz ust. 6, art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) odmówił A.W. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW .
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż A.W. zadeklarował do płatności z tytułu ONW obszar o powierzchni 1,04 ha na: działce rolnej A o powierzchni 0,47 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], działce rolnej B o powierzchni 0,22 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], działce rolnej C o powierzchni 0,10 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] oraz działce rolnej D o powierzchni 0,25 ha położonej na działce ewidencyjnej [...]. Jednakże w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykryto błąd kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych nr [...] z innym producentem rolnym polegający na tym, że "suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni każdej z działek ewidencyjnych, wynikającej z ewidencji gruntów". Organ wskazał, że w związku z wykrytymi błędami, wnioskodawca pismem z dnia [...] września 2010 r. – odebranym w tym samym dniu osobiście - został wezwany ( wezwanie Nr [...]) do złożenia w terminie 7 dni wyjaśnień w sprawie wskazanych niezgodności wniosku, osobiście bądź pisemnie lub do nadesłania jego korekty z pouczeniem, iż ich brak będzie miał wpływ na treść decyzji w przedmiocie płatności. Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW wnioskodawca nie ustosunkował się do nieścisłości wykrytych w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w związku z czym wykluczono z płatności działki rolne B, C, D o łącznej powierzchni 0,57 ha. Konsekwencją stwierdzonych w przedmiotowej sprawie zawyżeń jest zaś odmowa płatności ONW oraz nałożenie sankcji wieloletniej, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 akapit trzeci oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 w sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Wskazał iż w sprawie różnica ta wynosi 121,28 % ( 1,04 ha powierzchnia deklarowana – 0,47 ha powierzchnia stwierdzona = 0,57 ha zatem 0,57 ha : 0,47 ha x 100% = 121, 28 % ). Wskazując sposób wyliczenia sankcji na kwotę 102,3 zł organ podkreślił, iż w związku z powyższymi okolicznościami w roku bieżącym odmówił przyznania płatności do obszaru ONW strefa nizinna I. Ponadto wskazał, że sankcja wymierzona w wysokości 102,03 zgodnie z art. 16 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane.
W odwołaniu od tej decyzji A.W. zarzucił, iż wydana przez organ I instancji decyzja nie wskazywała pełnej podstawy prawnej, bowiem pominięto art. 107 Kpa, nadto nie spełnia ona wymogów określonych tym przepisem bowiem brak w niej uzasadnienia faktycznego za które nie może być uznane lakoniczne stwierdzenie może spełnić stwierdzenie, że "suma powierzchni działek zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach zadeklarowanych na działce ewidencyjnej we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty jest większa od całkowitej powierzchni tej działki wynikającej z ewidencji gruntów". Zarzucił, iż brak uzasadnienia faktycznego utrudnia mu podjęcie polemiki z podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Odwołujący się nie zgodził się także z ustaleniem, iż powierzchnia działek była niższa niż 1,04 ha a różnica między powierzchnią zadeklarowaną przez niego a stwierdzoną przekraczała 50%. Wskazał, iż może się jedynie domyślać suma powierzchni zadeklarowanych działek dotyczy jego nieruchomości ( wchodzących w skład masy spadkowej po zmarłej H.W.) i działek należących do RSP, R spółka z o.o.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, 107 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. ( tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz.1071, z późn. zm. dalej powoływanej jako: Kpa), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, iż organ I instancji oparł się na całości zgromadzonej dokumentacji oraz zastosował w sposób właściwy przepisy prawa. Organ II instancji wyjaśnił, że warunki przyznawania płatności ONW reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 40, poz.329 ze zm.). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009: 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), tj. prowadzi działalność rolniczą na minimalnym areale, prowadzi działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego; stosuje dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną, albo o którym mowa w art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.); 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65) lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; Przy tym, w myśl art. 2 pkt 1 w/w rozporządzenia stanowi, że "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Ponadto Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej; Z kolei zgodnie art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r., str. 1, z późn. zm.).
W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że stosownie do § 3 ust. 1 Rozporządzenia ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Z kolei art. 20 ust. 1 i art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16 z późn. zm.), które stanowią o weryfikacji warunków kwalifikowalności oraz zgodności systemów wsparcia z systemem zintegrowanym tj. państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. W celu stosowania systemów wsparcia wymienionych w załączniku VI państwa członkowskie zapewniają, aby procedury administrowania i kontroli stosowane do tych systemów były kompatybilne z systemem zintegrowanym w zakresie:
a) skomputeryzowanej bazy danych;
b) systemów identyfikacji działek rolnych;
c) kontroli administracyjnych.
W tym celu ustanawia się bazy danych, systemy i kontrole, o których mowa odpowiednio w akapicie pierwszym lit. a), b) i c), które pozwolą na wspólne bezproblemowe i bezkonfliktowe funkcjonowanie oraz wymianę danych między nimi.
Odnosząc się do okoliczności rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w wyniku kontroli administracyjnej o której mowa w art. 20 ust. 1, art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. w zw. z art. 10 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził nieprawidłowości na działkach ewidencyjnych nr [...] zadeklarowanych przez stronę we wniosku z dnia [...] maja 2010 r., polegające na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych (dz. nr [...]) przez wszystkich producentów rolnych w złożonych przez nich wnioskach jest większa od całkowitej powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów oraz zadeklarowano działki rolne na działce ewidencyjnej nr [...], na której inni rolnicy również zadeklarowali działki rolne. Strona o powyższych nieprawidłowościach została poinformowana wezwaniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., które osobiście odebrała w dniu 2 września 2010 r. Jednakże pomimo posiadanej wiedzy o nieprawidłowościach we wniosku dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] A.W. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie wyjaśnił wskazanych nieprawidłowości. Wobec powyższego sporne działki zostały wykluczone z płatności na rok 2010 r. W związku z tym faktem ustalono, iż w przypadku płatności ONW różnica między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła 121,28%. Mając na uwadze powyższe ustalenia – zdaniem organu II instancji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie zastosował przepis art. 16 ust. 2 i 6 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, str. 74, ze zm.) który stanowi, jeżeli obszar zadeklarowany do płatności w ramach danej grupy upraw przewyższa obszar stwierdzony o 20 % stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc. Jeśli różnica wynosi więcej niż 50% beneficjenta wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości różnicy między zdeklarowanym obszarem i obszarem stwierdzonym. Kwotę wynikającą z wykluczeń przewidzianych w ust. 2 akapit trzeci i ust. 5 niniejszego artykułu odlicza się od płatności pomocowych w ramach wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 73/2009, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości od wymienionych płatności, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane.
Organ odwoławczy podkreślił, iż wszystkie wnioski o przyznanie płatności złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej o której mowa w art. 20 ust. 1, art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. w zw. z art. 10 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 dnia 7 grudnia 2006 r. Kontrole administracyjne mają na celu zweryfikowanie odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach pomocy finansowej z tytułu ONW, dotyczą zgodności miedzy zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Natomiast nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli administracyjnych muszą być wyjaśnione przez rolników, a także zainteresowane strony. Podmioty te powinny wykazać, że nie są winne stwierdzonym nieprawidłowościom poprzez złożenie wyjaśnień czy dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 w/w ustawy). Pierwsza zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 Kpa, druga zasada - określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 Kpa. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z Kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł. Ogólne zasady postępowania uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu. Powołana powyżej nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne ( art. 21 ust. 3). Wprowadzona do postępowań administracyjnych zasada rozłożenia ciężaru dowodu zmieniła dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego. Konsekwencją tej zasady jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w Kpa podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W kontekście tych wywodów Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż w przedmiotowej sprawie A.W. nie złożył przed organem I instancji jak również przed organem II instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, pomimo posiadanej wiedzy o stwierdzonych nieprawidłowościach, żadnych dokumentów ani wyjaśnień. W ocenie organu odwoławczego brak jakiegokolwiek zainteresowania oraz brak dobrej woli strony prowadzącego do wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości, należy uznać za negatywne działanie, skutkujące odmową przyznania płatności. Dodatkowo uniemożliwiło to organowi zastosowanie art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie doi zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) .
Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji wskazał, iż w jego ocenie zaskarżona decyzja spełnia wymogi art. 107 Kpa, zaś niewskazanie w rubrum decyzji tego przepisu nie stanowi naruszenia prawa. Podkreślił także, że wskazanie pozostałych producentów, którzy również zadeklarowali sporne działki w sytuacji, gdy nie wystąpił konflikt dotyczący kwestii faktycznego użytkowania stanowiłoby naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych.
W skardze A.W. zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów art. 138 § 2 oraz 140 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kpa. Ponowne powołując zarzuty kierowane w odwołaniu wobec decyzji organu I instancji zarzucił, iż organ II instancji nie odniósł się do nich, zarzucając mu przy tym "negatywne działanie". Wywodził, iż decyzja organu odwoławczego jest dla niego niezrozumiała. Wprawdzie powołuje szereg przepisów prawnych, to podobnie jak decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia faktycznego, co stanowi uchybienie art. 140 Kpa w zw. zart.107 § 1 i 3 Kpa. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 138 § 2 Kpa tj. uchylenie decyzji I instancji w całości i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji domagał się jej oddalenia wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wywodził, iż strona w toku postępowania przed organami obu instancji pozostawała bierna w zakresie udzielenia wyjaśnień w kwestii stwierdzonych niezgodności i wykazania, iż "powierzchnia działek nie była niższa niż 1,04 ha", co w kontekście jej obowiązków procesowych określone zostało jako "negatywne działanie", mające wpływ na prawo do dopłat. Podkreślał, że wobec faktu, iż w sprawie nie wystąpił konflikt kontroli krzyżowej ( tj. zadeklarowanie tych samych działek przez dwóch producentów – ustalenie faktycznego użytkownika ) brak było podstaw do ujawnienia takich danych z uwagi na ochronę danych osobowych, zaś podstawowym powodem zmniejszenia wysokości przyznanych płatności pozostawało zawyżenie powierzchni działek rolnych.
Pismem procesowym z dnia [...] września 2011 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z kserokopii: postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 1996 r. w sprawie [...] o stwierdzenie nabycia spadku po R.W. i z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie [...] o stwierdzenie nabycia spadku po H.W. oraz zawiadomienia tegoż Sądu o wpisie w [...] - na okoliczność, iż pozostaje spadkobiercą H.W..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. skarżący podtrzymał skargę w całości. Jednocześnie oświadczył, iż sporne działki o numerach ewidencyjnych [...] wchodzą w skład spadku po jego rodzicach. Jego rodzice byli członkami Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, lecz wskazane działki nie stanowiły wkładu gruntowego do Spółdzielni. Ponadto skarżący oświadczył, iż wskazane działki znajdują się w posiadaniu Rolniczej Spółdzielni, która je użytkuje rolniczo. Wyjaśnił, iż nigdy nie był posiadaczem tych działek i nigdy nie pobierał płatności do tych działek. Nie występował też na drogę postępowania sądowego o ich zwrot. Natomiast o płatności ONW występował od kilku lat i otrzymywał je, ale z tytułu innych działek, których numerów nie pamięta, położonych w [...], o pow. ok. 2 ha. Wyjaśnił, iż załącznik graficzny dotyczący działki 186 został przez niego dołączony, prawdopodobnie dlatego, że doszło do zmiany numeracji działek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja) jest zgodny z obowiązującymi - w dacie jego podjęcia - przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powoływanej dalej jako: ppsa ). Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej subsumcji pod stan prawny mający w sprawie zastosowanie. W wyniku przeprowadzonej kontroli ( i w to nie tylko w zakresie zarzutów podniesionych w skardze, ale w zakresie wynikającym z przepisu art. 134 § 1 ppsa) sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w przypadkach wskazanych w art. 145 § 1 ppsa. W przypadku uchybień natury procesowej sąd obowiązany jest uchylić zaskarżony akt już w sytuacji gdy stwierdzone uchybienia o wskazanym charakterze mogły mieć wpływ na wynik sprawy bez konieczności wykazywania, iż faktycznie miały (tak jak to jest w przypadku naruszenia prawa materialnego). Godzi się również pokreślić, iż co do zasady, w myśl art. 133 § 1 ppsa, sąd administracyjny wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Oznacza to, że sąd rozpatrując sprawę bada prawidłowość postępowania organu, kompletność zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanego przez organ rozstrzygnięcia, nie może jednak zastąpić organu administracji publicznej czyniąc własne ustalenia stanu faktycznego sprawy, czy rozstrzygając merytorycznie za organ daną sprawę. Uprawnienia sądu administracyjnego mają w tym zakresie jedynie charakter kontrolny i kasacyjny, umożliwiając skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na drodze jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie pozostawała decyzja odmawiająca wnioskodawcy prawa do płatności z tytułu ONW za rok 2010 r. do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr [...] oraz nr [...] przy czym w uzasadnieniu wskazano również na zastosowaną dolegliwość fiskalną w postaci sankcji finansowej na trzy kolejne lata.
Jak wynika ze stanowiska obu organów orzekających w sprawie podstawę faktyczną orzeczenia o odmowie przyznania płatności oraz nałożenia sankcji w niniejszej sprawie stanowiła okoliczność, iż wobec części zadeklarowanych we wniosku A.W. działek powstała wątpliwość co do prawidłowości deklaracji, zaś wnioskodawca wątpliwości tych nie usunął, bowiem nie odpowiedział na wezwanie organu. Stwierdzona nieprawidłowość – jak wskazał organ odwoławczy - polegała na tym, że "suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych (dz. nr [...]) przez wszystkich producentów rolnych w złożonych przez nich wnioskach jest większa od całkowitej powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów oraz zadeklarowano działki rolne na działce ewidencyjnej nr [...], na której inni rolnicy również zadeklarowali działki rolne". Przy czym organ I instancji wskazał, iż nieprawidłowości te wykryto w wyniku tzw. kontroli krzyżowej, zaś organ odwoławczy stwierdził zarówno w decyzji jak i w odpowiedzi na skargę, iż w sprawie nie wystąpił konflikt kontroli krzyżowej ( tj. zadeklarowanie tych samych działek przez dwóch producentów, co wymagałoby ustalenia faktycznego użytkownika ). Natomiast w zgodnej ocenie organów stwierdzone nieprawidłowości skutkowały wykluczeniem z wniosku działek, co do których powstały niejasności, co z kolei spowodowało zmniejszenie powierzchni działek poniżej normatywnej wielkości uprawniającej do przyznania płatności, co stanowiło podstawę odmowy przyznania płatności. Zaś z uwagi, na okoliczność, iż różnica pomiędzy działkami zadeklarowanymi we wniosku, a faktycznie kwalifikowanymi w tym postępowaniu do dopłat przekroczyła 50 % zastosowano wobec producenta sankcje w postaci zmniejszenia, stosownie do art. 16 ust. 2 i 6 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.
Zważywszy na przedmiot zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( Dz.U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi, który podjął zobowiązanie o którym mowa w pkt 1 wskazanego paragrafu, posiadającemu minimum 1 ha gruntów rolnych na obszarach górskich i obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza z dochowaniem norm i wymogów określonych w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Przesłanką warunkującą uzyskanie powyższych środków unijnych jest wobec tego posiadanie (użytkowanie rolnicze) danego gruntu rolnego, a nie statusu właściciela (legitymowanie się prawem własności) gruntów zadeklarowanych do płatności. Posiadanie jest przy tym stanem faktycznym, a nie prawnym. Wnioskodawca winien zatem skutecznie udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości (gruntów rolnych), a fakt władania nią i jej rolniczego użytkowania. W kontekście poczynionych wywodów wskazać należy, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z kserokopii dokumentów dołączonych do pisma procesowego z dnia [...] września 2011 r. W świetle wskazanych przesłanek warunkujących prawo do płatności ONW jak i zakresu postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny ( art. 106 § 3 ppsa ) wnioskowany przez skarżącego dowód nie zmierzał do usunięcia istotnych wątpliwości, co do kwestii mających znaczenie dla rozpoznania sprawy, a poza tym zaoferowane dowody nie miały statusu dokumentów, pozostając jedynie ich nieuwierzytelnionymi kserokopiami. Natomiast z urzędu został przez Sąd przeprowadzony dowód z upoważnienia z dnia [...] marca 2011 r. udzielonego przez organ – Dyrektora OR ARiMR do wydawania decyzji w sprawie płatności ONW A.K. – zastępcy Dyrektora OR ARiMR w celu wyjaśnienia wątpliwości czy był podmiotem uprawnionym do jej podpisania.
Odnosząc się do przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie wyjaśnić należy, iż do postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności ONW stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2007 r. nr 64 poz. 427 ze zm.), nie stanowią inaczej (art. 21 ust. 1 ustawy). Jednocześnie powołana ustawa wprowadziła istotne modyfikacje w zakresie regulacji postępowania jurysdykcyjnego wynikającego z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie nakłada na organ obowiązek "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego" (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy), jednakże zmodyfikowała obowiązki w zakresie informowania stron oraz umożliwienia im udziału w czynnościach, warunkując to żądaniem strony, a także ograniczyła obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 21 ust. 3 ustawy, strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy – zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawodawca w tym zakresie podkreślił, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Ponadto ustawodawca zrezygnował tu z regulacji art. 81 Kpa, zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 Kpa. Analogiczna regulacja została wprowadzona ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 316, poz. 65).
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że za treść merytoryczną wniosku o przyznanie płatności, w tym także w zakresie żądanych płatności ONW, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7 i 9 Kpa, to jednak nie mogą one być tak daleko posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego, bowiem prowadziło by to do podejmowania z urzędu czynności służących konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, co niewątpliwie nie należy do obowiązków organu. Pozostawałoby to także w sprzeczności z przepisami dyscyplinującymi wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nie znajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych ( vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2011 r., II GSK 354/10). To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże zgodnie z przepisem art. 21 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy organ obowiązany jest stać na straży praworządności.
Postępowanie w przedmiocie przyznania płatności ONW jest wszczynane wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu i prowadzone w zakresie określonym przez niego we wniosku. Wniosek (wspólny) o przyznanie płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności ONW zawiera oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których producent rolny ubiega się o przyznanie płatności. Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski dotyczące przyznania płatności obszarowych, określa w rozporządzeniu minister właściwy do spraw rolnictwa, mając na względzie zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznawaniem płatności, zawarcie we wnioskach danych niezbędnych do prawidłowego przyznania płatności oraz przepisy Unii Europejskiej. Ustalony - na podstawie wskazanych przepisów - wzór formularza zawiera zatem rubryki, których prawidłowe uzupełnienie przez wnioskodawcę ma umożliwić organowi ustalenie okoliczności faktycznych, które zdaniem ubiegającego się o dopłatę uzasadniają przyznanie dopłaty w określonej wysokości. Dane zawarte we wniosku mają także umożliwiać weryfikację ich prawdziwości. Zarówno z przepisów krajowych, jak również z przepisów Unii Europejskiej wynika, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności obszarowych jest sformalizowane. Na właściwych organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmujących wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach szczególnych i ewentualnego wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku.
W okolicznościach niniejszej sprawy organy - co do zasady - słusznie wskazywały, w iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w złożonym wniosku, to na stronie spoczywa obowiązek wykazania jego zgodności z prawem i stanem faktycznym, względnie dokonania korekty. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie wnioskodawca nie udzielił wyjaśnień na wezwanie organu. Jednakże organ poprzestał wyłącznie na tej okoliczności, wykluczył zakwestionowane działki i dokonał odmowy płatności zastosowaniem przyszłych sankcji. Takie postępowanie organów obu instancji - w ocenie Sądu – stanowi naruszenie reguł postępowania administracyjnego wynikających z powołanej ustawy i przepisów Kpa (w zakresie w jakim znajdują nadal zastosowanie). W rozpatrywanej sprawie bowiem organy przeniosły cały ciężar wyjaśnienia sprawy na stronę, pomijając w tym zakresie swą rolę jako gospodarza postępowania, który decyduje o zasadniczym kierunku postępowania oraz trybie zbierania materiału dowodowego, a w dyspozycji którego ustawodawca pozostawił szereg środków dowodowych służących wyjaśnieniu sprawy. Takim środkiem są np. kontrole na miejscu. I tak w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawach dotyczących płatności obszarowych, podkreśla się podstawowe znaczenie kontroli wykonywanych przez organ na miejscu, wskazując, iż wszelkie stwierdzone nieprawidłowości w deklaracjach dotyczących obszaru działek czy też upraw, organ zobligowany jest zweryfikować podczas takiej właśnie kontroli (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie sygn. akt II GSK 259/07, ONSAiWSA 2009/5/96, a także orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydane w sprawach o sygn .akt II SA/Łd 106/10, II SA/Łd 399/11). Poza tym organ sam może zdecydować o przeprowadzeniu dowodu z wysłuchania strony, co pozwoliłoby na bezpośrednie wyjaśnienie stwierdzonych nieprawidłowości.
Zauważyć też należy, iż stosownie do mającego zastosowanie w sprawie art. 77 § 4 Kpa i art. 80 Kpa w zw. z art. 21 ust 1 powołanej ustawy, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu i podlegają uwzględnieniu przez organ. Obowiązku uwzględnienia wskazanych faktów i dowodów posiadanych przez organ z urzędu (np. w związku z innymi prowadzonymi postępowaniami) nie niweczą wskazane wcześniej przepisy wyłączające zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, bowiem na organie także stosownie do tej ustawy spoczywa obowiązek stania na straży praworządności oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym obejmującego fakty powszechnie znane oraz znane organowi z urzędu. Tym samym na organie prowadzącym postępowanie w sprawie o przyznanie płatności ONW ciążył obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o dowody zaoferowane przez stronę (dla usunięcia niezgodności stwierdzonych przez organy) i w oparciu o dowody, którymi organ dysponował z urzędu.
Nieprawidłowości ujawnione w wyniku kontroli administracyjnej miały, zdaniem organów orzekających w sprawie zasadniczo polegać na tym, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na tych samych działkach ewidencyjnych we wnioskach złożonych przez kilku producentów ubiegających się o dopłaty, a deklarujących te same działki, jest większa od ich całkowitej powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów. Oznacza to, że organ musiał – z urzędu – dysponować wiedzą o faktach mających znaczenie dla rozstrzygania w niniejszej sprawie. Fakty te urzędowo znane organom - nie zostały ujawnione w toku postępowania, a sam sposób sformułowania stwierdzonych nieprawidłowości – wskazanych w wezwaniu a następnie w decyzjach nie pozwalał – co zasadnie zarzucił skarżący – poznać mu na czym one konkretnie polegają, a tym samym jakie są konkretne przyczyny odmowy płatności. Rzeczą organu było bowiem sprecyzować dokładnie na jakich konkretnie działkach ewidencyjnych (na których skarżący zadeklarował działki rolne) zadeklarowali działki rolne także inni (konkretnie wskazani) producenci rolni, co miało zrodzić skutek w postaci sytuacji, iż suma powierzchni działek rolnych okazała się większa niż powierzchnia danej działki ewidencyjnej.
W ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organu odwoławczego zawarte w jego decyzji i odpowiedzi na skargę (zresztą nie poparte uzasadnieniem), iż w sprawie nie wystąpił konflikt co do kwestii faktycznego użytkowania, zaś ujawnienie danych pozostałych producentów stanowiłoby naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych. Treść wezwania kierowanego do strony jak i uzasadnienia decyzji obu instancji jednoznacznie wskazują, iż stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem deklaracji kilku producentów, którzy zgłosili do płatności jeżeli nie te same, to przynajmniej pokrywające się częściowo działki rolne na tych samych działkach ewidencyjnych gruntu. Wyjaśnienie tych okoliczności ma zatem zasadnicze znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jest możliwe jedynie przez wskazanie innych podmiotów oraz ich deklaracji w zakresie działek ewidencyjnych i rolnych zgłoszonych do płatności. Wyjaśnienia też wymaga dlaczego organ uznał za prawidłowe dołączenie przez skarżącego do wniosku materiału graficznego dotyczącego działki ewid. nr [...] nie deklarowanej przez niego we wniosku, przy braku załączników graficznych dla spornych działek ewid. nr [...] na których zadeklarował on działki rolne.
W niniejszej sprawie zwrócić należy także uwagę na inne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ I instancji, które uszło uwadze organu odwoławczego. Osnowa decyzji organu I instancji ma treść następującą: "odmawiam Panu A.W. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: " . Poza tym, że jest ona jakby "urwana" i niepełna, to nie rozstrzyga konkretnie jakich działek rolnych odmowa dotyczy. Nie rozstrzyga też o zastosowanych sankcjach. Fakt nałożenia sankcji wynika bowiem dopiero z uzasadnienia decyzji. Tym samym uzasadnienie nie odpowiada treści wydanego rozstrzygnięcia. Organ II instancji nie dostrzegł tego i co więcej, również wskazuje w swoim uzasadnieniu okoliczności przemawiające za orzeczeniem sankcji na podstawie art. 16 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006. W związku z podniesionymi uchybieniami zauważyć należy iż rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, tak aby było zrozumiałe dla strony bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Sformułowanie osnowy decyzji w taki sposób, że strona musi domyślać się jej treści niewątpliwie narusza zasadę określoną w art. 8 Kpa. Osnowa decyzji jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Ma zatem charakter rozstrzygnięcia przesądzającego o istocie sprawy, o udzielonym uprawnieniu bądź nałożonym obowiązku.
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, iż w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Jednocześnie na podstawie art. 152 ppsa Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.
W wyniku niniejszego orzeczenia, organ I instancji zobligowany będzie ponownie rozpatrzyć złożony przez A.W. wniosek. Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, organ musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i rozważyć przeprowadzenie kontroli na miejscu. W świetle jednoznacznego oświadczenia skarżącego na rozprawie, iż zadeklarowane przez niego we wniosku nigdy działki nie pozostawały w jego posiadaniu konieczne jest jednak wysłuchanie strony, a także, w zależności od zaistniałych okoliczności, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, która pozwoliłaby na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy także z udziałem innych podmiotów. Podkreślić w związku z tym należy, iż w myśl art. 153 ppsa ocena prawna, a także uwagi dotyczące przeprowadzonego przez organ postępowania oraz wskazania co do dalszego postępowania, wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło