II SA/Wa 2485/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Janusz Walawski Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] października 2009 r. wyznaczył A. T. na stanowisko służbowe [...] w [...], zaszeregowane do grupy uposażenia [...]. Minister Obrony Narodowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję, w części dotyczącej określenia grupy uposażenia i przyznał [...] uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia [...], natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja Ministra Obrony Narodowej została doręczona stronie w dniu 15 lutego 2010 r. i wobec jej niezaskarżenia uzyskała przymiot ostateczności. W dniu 1 kwietnia 2011 r. A. T. skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu wniosku [...] podniósł, że przyznanie mu uposażenia zasadniczego, w kwocie przewidzianej dla grupy uposażenia [...] rażąco narusza postanowienia art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.). W ocenie wnioskodawcy powinien on otrzymywać uposażenie zasadnicze przewidziane dla grupy uposażenia [...], tj. grupy uposażenia, według której uposażenie zasadnicze otrzymują żołnierze zawodowi zajmujący stanowiska służbowe głównych specjalistów. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu podał, że ustalając wysokość grupy uposażenia nie dopuszczono się rażącego naruszenia przepisu art. 224 ust. 1 cyt. ustawy o radcach prawnych. Uzasadniając takie stanowisko, organ wskazał, że ustalenia wysokości uposażenia należnego wnioskodawcy należało dokonać w odniesieniu do stanowisk służbowych występujących w [...], a nie w odniesieniu do wszystkich stanowisk służbowych występujących w Siłach Zbrojnych RP. Otrzymywane przez [...] A. T. uposażenie jest natomiast na wyższym poziomie niż uposażenia otrzymywane przez żołnierzy zawodowych zajmujących znaczące stanowiska służbowe w strukturze jednostki wojskowej, w której [...] pełni służbę. Z tego też względu uznał, że wysokość otrzymywanego przez [...] uposażenia odpowiada dyrektywie zawartej w przywołanej ustawie o radcach prawnych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] ponownie podniósł, że określenia wysokości uposażenia [...] należy dokonać w odniesieniu do stanowisk służbowych występujących w Siłach Zbrojnych RP, a nie w odniesieniu wyłącznie do stanowisk występujących w jednostce wojskowej, w której pełni służbę wojskową. Ponieważ, w Siłach Zbrojnych RP występują stanowiska służbowe głównych specjalistów, zaszeregowane do grupy uposażenia [...], to również zajmowane przez niego stanowisko służbowe [...] powinno być zaszeregowane do tej grupy uposażenia. Ponadto zarzucił organowi zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez pominięcie faktu, że w strukturze organizacyjnej [...] występują stanowiska służbowe zaszeregowane do grupy uposażenia [...]. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że prawa i obowiązki radców prawnych będących żołnierzami zawodowymi regulują przepisy zarówno ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, jak również przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Wymienione akty prawne w odmienny sposób reguluję te same sfery uprawnień, stąd też niezbędne było zamieszczenie w art. 75 ustawy o radcach prawnych reguły, zgodnie z którą stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych będących żołnierzami zawodowymi, w zakresie nieokreślonym w tej ustawie normują przepisy pragmatyki wojskowej. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub przepisach o wynagrodzeniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy w jednostce wojskowej, w której pełni służbę. Minister Obrony Narodowej wskazał, że przepisy ustawy o radcach prawnych nie zawierają definicji "jednostki organizacyjnej", zaś z przepisu art. 224 ust. 1 nie wynika, że pojęcie "jednostki organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego" należy odnosić do całych Sił Zbrojnych RP, a nie do jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy – radca prawny pełni służbę. Zdaniem organu pojęcie to należy odnosić właśnie do jednostki wojskowej, bowiem wówczas otrzymywane przez radcę prawnego uposażenie będzie odpowiadać zakresowi jego pracy i w rzeczywistości będzie ekwiwalentem za wykonywane obowiązki służbowe. Ponadto radca prawny podlega organizacyjnie dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę. W związku z brakiem wyjaśnienia w ustawie o radcach prawnych pojęcia "jednostki organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego", należy odwołać się do przepisu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który definiuje jednostkę organizacyjną jako jednostkę wojskową. Wobec powyższego, jak podał organ, dla celów ustalenia wysokości uposażenia należnego A. T. przyjęto zaszeregowanie stanowisk służbowych do grup uposażenia występujących w [...], gdzie brak jest stanowiska głównego specjalisty, przeznaczonego dla żołnierza zawodowego, jak również wskazania prawnego stanowisk równorzędnych. Stąd też, w ocenie organu, nie sposób przyjąć, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., w części dotyczącej grupy uposażenia, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli wziąć pod uwagę, że w sprawie mamy do czynienia ze złożoną wykładnią pojęcia "jednostki organizacyjnej..." i związaną z tym wątpliwość interpretacyjną dotyczącą ustalenia "stanowiska równorzędnego stanowisku głównego specjalisty". Organ podkreślił ponadto, że w strukturze jednostki wojskowej, w której [...] pełni służbę, stanowiska służbowe zaszeregowane do stopnia [...] i grupy uposażenia [...] to stanowiska szefa [...] oraz [...], których zakres zadań i odpowiedzialności są znacząco większe niż [...]. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. T. zarzucił jej rażące naruszenie przepisów, a w szczególności błędne zastosowanie w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na przyjęciu, że przyznanie skarżącemu w decyzji nr [...] przez Ministra Obrony Narodowej, na czas zajmowania stanowiska służbowego [...] w [...], uposażenia w grupie [...] nie stanowi rażącego naruszenia przepisów art. 224 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., a nadto o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w części dotyczącej określenia uposażenia w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia [...]. W uzasadnieniu skarżący w całości podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie, a zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał również na decyzję nr [...]. z dnia [...] czerwca 2011 r. Szefa Sztabu Generalnego WP, którą uchylono w całości rozkaz personalny nr [...] (pkt [...]) Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie wyznaczenia skarżącego na stanowisko [...] w [...] na okres kadencji od [...] do [...], w której organ nie miał wątpliwości co do konieczności zaszeregowania stanowiska [...] w ww. jednostce do grupy uposażenia [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy (...). W rozpoznawanej sprawie Minister Obrony Narodowej nie negował, że do obsługi prawnej w Siłach Zbrojnych mają zastosowanie zasady dotyczące wynagradzania radców prawnych ustanowione w powołanym przepisie, jednakże wskazywał, że w strukturze [...] nie występuje stanowisko głównego specjalisty, ani też równorzędne, przeznaczone dla żołnierza zawodowego. Występują one bowiem na wyższych niż dowództwo dywizji szczeblach dowodzenia w Siłach Zbrojnych i są zaszeregowane do grupy uposażenia [...]. Zatem w decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Minister Obrony Narodowej ustalił uposażenie zasadnicze skarżącego w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia [...], czyli na poziomie wyższym niż szefowie samodzielnych komórek organizacyjnych [...] (szefów wydziałów, które są zaszeregowane do grupy uposażenia [...]). Występujące w strukturze tej jednostki stanowiska służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego [...] i grupy uposażenia [...] są natomiast zarezerwowane dla [...] oraz [...]. Oznacza to, że ustalenie przez organ porównywalnego stanowiska służbowego nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa, skoro przepis prawa nie definiuje takiego stanowiska. W ocenie Sądu z powyższym poglądem nie można się zgodzić, gdyż nie uwzględnia on zapisu art. 75 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszami Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej, w zakresie nie określonym niniejszą ustawą, określają przepisy odrębnych ustaw. Z przepisu tego wynika zatem, że w zakresie nieuregulowanym ustawą o radcach prawnych kwestie związane z treścią stosunku służbowego radcy prawnego, będącego żołnierzem zawodowym, w tym w szczególności kwestię uposażenia, określają przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Treść powołanego wyżej przepisu art. 75 ustawy o radcach prawnych uprawnia tym samym do stwierdzenia, że przepis art. 224 ust. 1 tej ustawy stanowi lex specialis w stosunku do przepisów pragmatycznych regulujących zasady wynagradzania żołnierzy zawodowych. Należy ponadto mieć na uwadze treść art. 8 ust. 5 ustawy o radcach prawnych, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", "zatrudnieniu" i "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie". Z przepisu art. 224 ust. 1 ww. ustawy wynika wyraźnie zakaz przyznawania radcom prawnym - żołnierzom zawodowym uposażenia na poziomie niższym od uposażenia przewidzianego dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Jak słusznie podniósł skarżący, regulacja ta ma charakter gwarancyjny, gdyż w ten sposób ustawodawca zrównuje pod względem wynagrodzenia (uposażenia) stosunek pracy radcy prawnego ze stosunkiem służbowym, zapewniając, by w obu przypadkach radca prawny nie otrzymywał niższego wynagrodzenia (uposażenia), niż to, które przysługuje w danej strukturze organizacyjnej na stanowisku głównego specjalisty lub stanowisku równorzędnym. Z uwagi na fakt, że przepis ten ma charakter gwarancyjny należy jego brzmienie odnosić do wszystkich radców prawnych, a więc nie tylko zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w podmiotach prawa prywatnego, ale także we wszelkich instytucjach publicznych, w tym także do tych wykonujących ten zawód na podstawie stosunku służbowego. Jeżeli natomiast w danej jednostce organizacyjnej nie przewidziano stanowiska głównego specjalisty, wówczas wynagrodzenie radcy prawnego winno odpowiadać stanowisku równorzędnemu, czyli najwyższemu specjalistycznemu stanowisku w obowiązującej strukturze. Błędnym jest zatem stanowisko organu, że w sytuacji skarżącego porównania stanowisk można dokonać tylko w odniesieniu do stanowisk służbowych przewidzianych w [...], a nie w odniesieniu do wszystkich stanowisk służbowych, przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych występujących w Siłach Zbrojnych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1494/08, skoro przepis art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych pełni funkcję gwarancyjną, to konsekwencją tego jest zapewnienie wszystkim radcom prawnym, pełniącym służbę w Silach Zbrojnych, uposażeń na tym samym poziomie, odpowiadającym uposażeniu głównego specjalisty. Na każdym szczeblu dowodzenia obowiązują przecież te same przepisy w zakresie uposażenia i dowódcy wszystkich jednostek wojskowych zobowiązani są do ich stosowania względem podległych im żołnierzy. Nie ma znaczenia prawnego, czy stanowisko głównego specjalisty występuje czy też nie na danym poziomie dowodzenia, ważne natomiast jest, że takie w ogóle istnieje w Siłach Zbrojnych i z tego powodu uposażenie radcy prawnego ma się kształtować na tym samym poziomie. Organ nie kwestionował przecież faktu, iż w dacie wydawania decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. stanowiska głównych specjalistów występowały na wyższych szczeblach dowodzenia (rodzaju Sił Zbrojnych i urzędu Ministra Obrony Narodowej) i były zaszeregowane do stopnia etatowego [...] oraz grupy uposażenia [...]. Z kolei posiadany przez skarżącego stopień etatowy [...] i grupa uposażenia [...] były zaszeregowane do stanowiska [...]. Okoliczność ta, w zestawieniu z treścią przepis art. 224 ust. 1 w związku z. art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych, wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że uposażenie skarżącego nie było ukształtowane na poziomie uposażenia głównego specjalisty. Przyznanie [...] - żołnierzowi zawodowemu uposażenia w wysokości niższej, niż przysługuje na stanowisku głównego specjalisty, świadczy w sposób oczywisty o naruszeniu przepisu art. 224 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych, które winno być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd w pełni podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1493/08, Lex nr 595165, zgodnie z którym rozstrzygnięcie takie spełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego w zakresie, w jakim dotyczy zaszeregowania w stawce niższej niż [...]. W tej sytuacji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., przyznającej skarżącemu uposażenia w grupie zaszeregowania [...], jako naruszające przepis art. 156 § 1 pkt 2, podlegają uchyleniu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.