I OZ 413/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Po 127/12 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi L. B. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z 22 marca 2012 r., III SA/Po 127/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił L. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie. Postanowieniem z 9 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę L. B. na powyżej wskazane postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu. W dołączonym do skargi kasacyjnej wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wskazał, że wpłaty dokonano w terminie, jednak nie w banku a w Pośrednictwie Finansowym [...] w W. przez co strona nie miała możliwości kontroli sposobu przekazania wpłaconej kwoty na rachunek Sądu. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżącego pouczono przy doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, że za datę uiszczenia opłaty przyjmuje się datę dokonania wpłaty w kasie Sądu, jak również datę dokonania przelewu w banku lub datę nadania wpłaty w urzędzie pocztowym. Skarżący uiścił kwotę wpisu 11 stycznia 2012 r., jednakże wpłaty dokonał w Pośrednictwie Finansowym [...], a wskazana kwota została przelana na rachunek Sądu Administracyjnego w Poznaniu po upływie ustawowego terminu, tj. 13 stycznia 2012 r. Oznacza to, że z uwagi na uprzednio dokonane pouczenie, nie ma podstaw do uznania, że przekroczenie terminu powstało bez winy strony. W zażaleniu podniesiono, że Pośrednictwo Finansowe [...] w bieżącej działalności przedstawiało się jako "placówka Banku [...]", a skarżący działając w pełnym zaufaniu do tego podmiotu 11 stycznia 2012 r. wpłacił kwotę wpisu. Zlecenie przelewu zostało zrealizowane 13 stycznia 2012 r. Do zażalenia dołączono oświadczenie N. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Pośrednictwo Finansowe [...], że uchybienie terminu zapłaty wpisu zostało spowodowane awarią systemu za pośrednictwem którego dokonywane są przelewy. Było to zdarzenie nagłe, którego nie można było przewidzieć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić. W sprawie Sąd I instancji wskazał, że za datę uiszczenia opłaty przyjmuje się datę dokonania wpłaty w kasie Sądu, jak również dokonania przelewu w banku lub datę dokonania wpłaty w urzędzie pocztowym, o czym skarżący został pouczony przy doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skarżący uiścił kwotę 11 stycznia 2012 r., jednakże wpłaty dokonał w Pośrednictwie Finansowym, a wskazana kwota została przelana na rachunek sądu po upływie terminu (13 stycznia 2012 r.). Okoliczność dokonania wpłaty kwoty wpisu w Pośrednictwie Finansowym a nie w banku stanowiła zatem podstawę uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków koniecznych do przywrócenia terminu do dokonania czynności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przy uiszczaniu opłaty przelewem, o zachowaniu terminu decyduje data złożenia przez stronę zlecenia w banku lub innej instytucji uprawnionej do przyjmowania zleceń dokonania przelewu, pod warunkiem, że w tej dacie, a przynajmniej przed upływem terminu do wniesienia opłaty, istniało pokrycie na rachunku strony. Okoliczność, kiedy bank (inna instytucja uprawniona) wykonał polecenie przelewu, nie ma w tym wypadku znaczenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, art. 219, teza 4). Z uwagi na to, że istnieje rozbieżność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy wyręczanie się pośrednikiem – innym niż poczta lub bank – następuje na ryzyko i odpowiedzialność strony zobowiązanej do uiszczenia opłaty sądowej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że ustawa nie wymaga, aby uiszczenie opłaty na rachunek bankowy właściwego sądu nastąpiło za pośrednictwem banku lub polskiej placówki pocztowej. Nie można od strony wymagać spełnienia obowiązku, który nie ma oparcia w przepisie powszechnie obowiązującym. W szczególności, nie można postawić stronie zarzutu niedbalstwa, jeżeli wypełniła ciążącą na niej powinność za pośrednictwem instytucji dopuszczonej przez państwo do obrotu pieniędzmi, w tym do dokonywania przelewów w imieniu i na rzecz zleceniodawcy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu...., art. 219, teza 6). Nie można również zgodzić się z poglądem, że o zachowaniu terminu uiszczenia opłaty sądowej decyduje jedynie data złożenia zlecenia przelewu w banku. Jeżeli strona dokonała w terminie wpisu za pośrednictwem instytucji dopuszczonej przez obowiązujące prawo do pośredniczenia przy dokonywaniu płatności, to należy uznać, że uiściła go w terminie również w przypadku, gdy przelew nastąpił po upływie terminu wyznaczonego przez sąd (por. postanowienia NSA z 20 maja 2005 r., OSK 34/05 i OSK 35/05, czy z 28 lutego 2012 r., I GSK 205/12, a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu..., art. 219, teza 7). Zgodnie z art. 219 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., opłatę sądową, a w rozpatrywanym przypadku wpis od skargi (art. 212 § 1 p.p.s.a.) uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) przy uiszczaniu wpisu zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu - należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Zarówno przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i przepisy powyższego rozporządzenia nie regulują trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych w sposób, który nakazywałby dokonania przelewu za pośrednictwem banku. W aktach sprawy znajduje się dowód wpłaty na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpisu w kwocie 100 zł 11 stycznia 2012 r. (k. 31). Przelew tej kwoty przez pośrednika został dokonany na rachunek Sądu 13 stycznia 2012 r. (por. k. 20 i 38). Jeżeli skarżący dokonał wpłaty gotówki w celu przeprowadzenia rozliczenia pieniężnego za pośrednictwem przedsiębiorcy, który zgodnie z prawem jest dopuszczony do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z usługami finansowymi przed upływem terminu do uiszczenia wpisu od skargi, to należy uznać, że w sprawie wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 88, art. 188 oraz art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.