I FZ 216/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 305/12 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r., nr [...] w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r., III SA/Wa 305/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. B. o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r., orzekającej o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 listopada 2011 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej zwana jako P.p.s.a.). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że pismem z dnia 27 grudnia 2011 r. skarżący wniósł skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W.. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, wydanej przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji. Sąd zaznaczył przy tym, że ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych, związanych z uchybieniem terminu zaś decyzja organu pierwszej instancji odnosi się do kwestii materialnoprawnych, są to dwie odrębne sprawy administracyjne. Nie zachodzi zatem w takiej sytuacji tożsamość przedmiotowa spraw, dlatego też decyzji wydanej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. nie można uznać za akt, wydany w granicach tej samej sprawy, co postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Zatem jego zdaniem nie można w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym orzec o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowej, wydanej przez organ pierwszej instancji. Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżący wywiódł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając je w całości oraz żądając jego uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., polegające na uznaniu, że wniosek o wstrzymanie wykonalności ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest niedopuszczalny z uwagi na brak tożsamości ze sprawą, której przedmiotem jest postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Uzasadniając swoje zażalenie skarżący podniósł, że do czasu rozpoznania jego skargi zawierającej przedmiotowy wniosek sprawa w zakresie przywrócenia terminu nie zostanie ostatecznie rozstrzygnięta. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji organu pierwszej instancji do ostatecznego rozpoznania skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu pozostawał w ścisłym związku ze skarżonym postanowieniem. W przypadku nie wstrzymania wykonalności i prowadzenia egzekucji z majątku skarżącego, istnieje dla niego bardzo prawdopodobne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, gdyby następnie okazało się, że wniosek o przywrócenie terminu był zasadny, a skarga uwzględniona. Zatem, niezbędne jest orzeczenie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 404/11 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), na które powołuje się w zażaleniu skarżący, zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 P.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym zakresem art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie ma racji skarżący twierdząc, iż w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. możliwe jest wstrzymanie wykonania ww. decyzji organu pierwszej instancji. Akt ten znajduje się bowiem poza zakresem przedmiotowym rozpoznawanej sprawy, co trafnie również wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Należy w tym miejscu podnieść, że ww. wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji skarżący próbował objąć akt administracyjny, który znajduje się poza granicami niniejszej sprawy, rozumianej w sensie materialnym. Wszczęta skargą strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawa sądowoadministracyjna dotyczy w zakresie przedmiotowym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jest następstwem wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z dnia 29 listopada 2011 r. odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji. Sprawa administracyjna i będąca jej następstwem sprawa sądowoadministracyjna – rozumiane proceduralnie - są następstwem sprawy, w której Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wydał decyzję z dnia 6 października 2011 r., orzekającą o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu – skarżącego - za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. Jednakże sprawa ta nie jest tożsama ze sprawą, w której organ pierwszej instancji wydał powyższą decyzję. Sprawa, w której organ pierwszej instancji wydał swoją decyzję odnosi się bowiem do kwestii odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, natomiast sprawa, w której zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżone postanowienie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 305/12, dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Należy zgodzić się, ze skarżącym, że wskazane sprawy pozostają ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednakże z uwagi na występującą między nimi (wskazaną wyżej) odmienność pod względem przedmiotowym nie można uznać, że tworzą one tę samą sprawę w znaczeniu materialnym. Prawidłowo zauważył zatem zauważył Sąd pierwszej instancji i ocenił, że decyzja organu pierwszej instancji, o której wstrzymanie wniósł skarżący, nie mieściła się w zbiorze aktów prawnych, które mogłyby być objęte w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wstrzymaniem wykonania. Przedmiotem wstrzymania na gruncie art. 61 § 3 P.p.s.a. mogą być tylko akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Końcowo należy stwierdzić, że w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy, rozumianej w kontekście art. 134 § 1 P.p.s.a. jako sprawa w znaczeniu materialnym, tym samym w postępowaniu sądowo administracyjnym, dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest możliwe wnioskowanie o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, od którego strona skarżąca nie wniosła odwołania w ustawowo przewidzianym terminie, bowiem nie zachodzi tożsamość przedmiotowo tych dwóch postępowań, a tym samym są to dwie różne sprawy w znaczeniu materialnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 441/12). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Sąd drugiej instancji jest obowiązany do zamieszczenia w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach z urzędu (art. 209 P.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.