VII SA/Wa 210/12
WyrokWSA w Warszawie2012-03-27
Skład orzekający: Paweł Groński, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Daria Gawlak - Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zmianie sposobu użytkowania budynku, wydana w sytuacji, gdy zmiana ta faktycznie nastąpiła przed wydaniem decyzji, jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa lub wydania jej przez organ nieuprawniony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie zasady związania oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach sądu (art. 153 p.p.s.a.). Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy decyzja o zmianie sposobu użytkowania budynku na przedszkole została wydana po faktycznym rozpoczęciu tej działalności. Jeśli tak, organ architektoniczno-budowlany nie miał kompetencji do wydania zezwolenia w zwykłym trybie, a sprawa powinna być prowadzona w trybie naprawczym (art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego). Ponadto, sąd wskazał na konieczność zbadania, czy decyzja nie była obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na wątpliwości co do upoważnienia organu wydającego decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Ł. z 1998 r. udzielającej zgody na zmianę sposobu użytkowania części budynku na przedszkole prywatne. Skarżący podnosili szereg zarzutów dotyczących naruszenia prawa, w tym wydania decyzji po faktycznej zmianie sposobu użytkowania, braku upoważnienia organu wydającego decyzję oraz niezgodności z przepisami prawa budowlanego i planistycznego. Sąd dwukrotnie wcześniej uchylał decyzje w tej sprawie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. S. i L.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. S. i L. S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2010r., na
podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu odwołania A.
S. i L. S. - utrzymał w mocy decyzję
Wojewody [...] z [...] czerwca 2007r. odmawiającą stwierdzenia
nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Ł. z [...] stycznia 1998 r.
udzielającej zgody na zmianę sposobu użytkowania części budynku na działce nr
[...] (d. [...]), w Ł. przy ul. [...] na przedszkole prywatne.
Organ wskazał, że uprzednio wydaną decyzją z [...] października 2007 r. uchylił
decyzję z [...] czerwca 2007 r. i stwierdził nieważność decyzji z [...] stycznia 1998 r.
Wyrokiem z 24 kwietnia 2008 r. (VII SA/Wa 2186/07), po rozpatrzeniu skargi p.p.
R., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W-wie uchylił decyzję z [...] października
2007 r. wskazując, że organ winien odnieść się do wszystkich zarzutów skarżących
oraz wyjaśnić, czy U. R. działała w imieniu R. R. i czy posiadała
jego zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Decyzją z [...] listopada 2008 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z
[...] czerwca 2007 r. Wyrokiem z 14 stycznia 2010 r. (VII SA/Wa 261/09) WSA w W-
wie, po rozpoznaniu skargi L. S. i A. S.
, uchylił decyzję z [...] listopada 2008r. wskazując, że organ winien
rozpoznać sprawę w jej całokształcie z dokonaniem wyczerpującej oceny całego
materiału dowodowego. Sprawa wymagała odniesienia się do stosowanych
przepisów prawa budowlanego jak i wykonawczych (jak w decyzji I instancji) oraz
zastosowania do uprzedniego wyroku tj. rozpoznania wszystkich zarzutów strony, a
także zbadania z urzędu wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym, po ponownym rozpatrzeniu odwołania organ
przytoczył art. 153 p.p.s.a. oraz wyjaśnił istotę postępowania nieważnościowego.
Stwierdził, że decyzję z [...] stycznia 1998 r. wydano zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa
budowlanego, który na dzień [...] stycznia 1998 r. stanowił, że zmiana sposobu
użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego
organu, przepisy art. 32 stosuje się odpowiednio.
Organ wskazał, że inwestycja dotyczy zmiany przeznaczenia niektórych
pomieszczeń mieszkalnych w ww. budynku na przedszkole. Jedyną zmianą w
układzie pomieszczeń jest realizacja ściany oddzielającej kuchnię od jadalni. Taki
zakres prac nie wpływa na usytuowanie budynku, jego wysokość oraz powierzchnię
zabudowy.
Następnie powołał art. 32 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy i stwierdził, że inwestycja nie
wymagała decyzji o warunkach zabudowy, gdyż zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy
z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 89, poz. 415 ze zm.
na 20 stycznia 1998r.) ww. roboty nie powodowały zmiany sposobu
zagospodarowania terenu.
Organ przytoczył art. 32 ust. 4 pkt 2 cyt. ustawy i § 8 ust. 1 pkt. 6
rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 15 grudnia
1994r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie
użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz
udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub
ich części (Dz.U. Nr 10, poz. 47 ze zm.) obowiązującego w dniu wydania decyzji
wskazując, że wniosek o pozwolenie na zmianę użytkowania, powinien zawierać
dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
U. R. do wniosku dołączyła wypis z KW nr [...], z którego wynika, że
właścicielem działki nr [...] jest jej mąż R. R.. Nie dołączyła zgody męża na
dysponowanie nieruchomością oraz umocowana do występowania wnioskodawczyni
w imieniu męża. Decyzja narusza zatem powyższe przepisy.
Organ wyjaśnił pojęcie rażącego naruszenia prawa wskazując, że choć
naruszone przepisy nie wymagają wykładni, a naruszenie jest bezsprzeczne, to
skutki uchybienia nie mają charakteru niemożliwych do zaakceptowania. U.
R. działała bowiem w imieniu własnym i męża. Posiadała zgodę R. R. do
działania w tym zakresie, co wynika z oświadczenia z 5 października 2008 r.
Nie stwierdzono również, aby kontrolowana decyzja naruszała inne przepisy,
w tym Prawa budowlanego i rozporządzeń Ministra Gospodarki Przestrzennej i
Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995. Nr 10, poz. 46 ze zm.) oraz z
15 grudnia 1994 r. Zgodna jest z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania
Miasta i Gminy Ł. (Uchwała Rady Miasta z [...] marca 1993 r., Nr [...],
Dz. Urz. Woj. nr 14 z 31 sierpnia 1993 r.) Inwestycję zaopiniował pozytywnie
rzeczoznawca ds. zabezpieczeń ppoż. oraz Terenowa Stacja Sanitarno
Epidemiologiczna.
W ocenie organu decyzja z [...] stycznia 1998 r. nie wypełnia również
pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a..
Odnosząc się do zarzutów dotyczących hałasu związanego z użytkowaniem
przedszkola podniósł, że analiza obszaru oddziaływania inwestycji na etapie jej
realizacji nie obejmuje przyszłego funkcjonowania obiektu.
Następnie organ wyjaśnił, że fakt nieuczestniczenia strony w postępowaniu
nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż stanowi przesłankę
wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Analiza akt nie wykazała również, aby inwestycja naruszała ww. plan. Działka
nr [...] leży na terenie A-6 MN/ZL, dla którego przewidziano możliwość adaptacji
istniejącej zabudowy mieszkaniowej.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 5 Prawa budowlowego oraz
art. 3 cyt. ustawy o zagospodarowaniu organ wyjaśnił, że przepisy te dotyczą zasad
ogólnych i podlegają konkretyzacji w dalszych przepisach. Ich naruszenie winno
wiązać się więc z jednoczesnym wskazaniem naruszenia norm szczegółowych.
Odpowiadając na zarzut dotyczący przebywania zbyt dużej ilości dzieci w
przedszkolu podniósł, że w decyzji nie określono ilości dzieci mogących korzystać z
przedszkola, dlatego nieprawidłowości w tym zakresie nie podlegały ocenie organu.
Organ wskazał, że kwestionowaną decyzję wydano w oparciu o art. 71 ust. 1
cyt. ustawy, § 10 ww. rozporządzenia z 15 grudnia 1994 r. i art. 104 k.p.a. Nie było
zatem wątpliwości, co do podstaw jej podjęcia.
Jako pozostające bez wpływu na prawidłowość ww. decyzji organ ocenił
zarzuty o matactwie, korupcji oraz rzekomych korzyściach pracowników urzędu.
Skargi na powyższą decyzję złożyli A. S. i L.
S. wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach.
Skarżąca wskazała, że organ nie uwzględnił właściwie wszystkich nakazów
wyroku z 14 stycznia 2010, w szczególności: nie rozpoznał sprawy w jej
całokształcie, z dokonaniem wyczerpującej oceny całego materiału sprawy, nie
rozpatrzył wszystkich zarzutów i nie ustosunkował się do nich właściwie, nie
ustosunkował się właściwie do przepisów prawa budowlanego i wykonawczych.
Skarżąca przedstawiła kwestie do których organ nie ustosunkował się w ogóle
bądź niewystarczająco wskazując na: niewłaściwość organu wydającego decyzję;
wprowadzenie w błąd organu wnioskiem z 1994 r. o pozwolenie na rozbudowę
budynku o część mieszkalną, gdy przedszkole działało już od 1992 r. i rozbudowę
przeznaczono wyłącznie pod działalność przedszkola; niewłaściwość podstawy
prawnej decyzji, równoczesne zignorowanie przez Burmistrza podanej przez siebie
podstawy prawnej, ale traktowanie jej jako podstawy właściwej; "wieloznaczność
przedmiotowej inaczej bezprzedmiotowość wydanej decyzji"; nieprzeprowadzenie
wymaganego postępowania ws. wydania decyzji; wydanie decyzji w rażącej
sprzeczności z regulaminem organizacyjnym Urzędu Miasta i Gminy Ł.,
zignorowanie wymogu wykazania wykonania wymaganych rozporządzeniem z 15
grudnia 1994 ekspertyzy technicznej i innych dokumentów świadczących o
dopuszczalności zmiany; pozorowane uzasadnienie decyzji nieprawdziwym
/nieistniejącym/ dokumentem pn. "orzeczenie techniczne"; kombinatorstwo a raczej
matactwo z wydaniem decyzji; niezgodność decyzji z miejscowym planem /1993-
2003/, zignorowanie wymogów Prawa budowlanego i zagospodarowania
przestrzennego w zakresie ochrony interesów osób trzecich; niezgodność decyzji z
warunkami technicznymi; zignorowanie wymogu ochrony przed hałasem.
Skarżąca podniosła, że tak jak w poprzednim postępowaniu sądowym
występuje z ojcem L. S., który rozwinie powyższą argumentację.
W swojej skardze L. S. rozszerzył powyższe zarzuty i wniósł o
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Skarżący wskazał, że zgodnie z porozumieniem zawartym między
Kierownikiem Urzędu Rej. w W. a Zarządem Miasta i Gminy Ł. z [...]
czerwca 1996r. z-ca Burmistrza ds. Technicznych G. Z. nie był
upoważniony do wydania decyzji. Bo powołał się na upoważnienie Burmistrza, a tylko
zarząd mógł mu je udzielić. Upoważnienie dotyczyło tylko podejmowania decyzji w
ramach nadzoru nad podległymi komórkami organizacyjnymi, ale nie wydawania
decyzji w indywidualnych sprawach.
W takich samych okolicznościach wydano decyzję [...] czerwca 1994r. na
rozbudowę spornego budynku. Inwestorzy uzyskali pozwolenie na rozbudowę
wyłącznie dla celów mieszkalnych, a przeznaczyli tę część budynku na przedszkole.
Organ nie odniósł się do tego zarzutu, mimo że rozbudowa była sprzeczna z
zarządzeniem Ministra Oświaty i Wychowania w sprawie zasad prowadzenia małych
przedszkoli przez osoby fizyczne z 28 sierpnia 1979. § 1.1 stanowił, że osoba
fizyczna może prowadzić przedszkole w zajmowanym przez siebie lokalu
mieszkalnym. Inwestorzy nigdy nie zamieszkiwali tej części budynku.
Skarżący zarzucił wydanie decyzji na niewystarczającej podstawie prawnej z
uwagi na niepodanie § 9 rozporządzeń: z 15 grudnia 1994 w sprawie warunków
wydawania pozwoleń m. in. na zmianę sposobu użytkowania budynków, z 14 grudnia
w sprawie warunków technicznych budynków i ich usytuowania, zwłaszcza § 1.2, §
1-2.4-5, § 2.2, § 10-12 oraz § 323.
Organ nie ustosunkował się do zarzutu, że Z-ca Burmistrza zignorował § 9
rozporządzenia z 15 grudnia 1994r. zarówno w zakresie określenia podstawy
prawnej jak i uzasadnienia. § 9 daje podstawę dla należytego wyjaśnienia, przy
pomocy dodatkowych danych, wątpliwości co do zgodności rozwiązań z planem,
przepisami techniczno-budowlanymi i polskimi normami. Przyjęte rozwiązanie mogło
wynikać wyłącznie z analizy rysunków, opisu technicznego i ekspertyzy technicznej
ws. dopuszczalności zmiany /§ 8.1.1-4/, a których nie dołączono do wniosku.
Organ nie ustosunkował się też do zarzutu, że Z-ca Burmistrza zignorował
podobnie rozporządzenie z 14 grudnia 1994r., bo pominął określenie podstawy
prawnej i nie uzasadnił decyzji /ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich,
ochrona zdrowia w związku z hałasem etc/.
Skarżący zarzucił, że organ zignorował wszystkie przepisy przez siebie
podane, z wyjątkiem braku dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania
nieruchomością na cele budowlane. Przyjął wniosek bez wymaganych dokumentów.
Nie ustosunkowano się do tego zarzutu w ogóle.
Organ uznał ogólnikowo, że ww. decyzja nie naruszała innych przepisów
Prawa budowlanego a "zwłaszcza" ww. rozporządzenia. Pominął, że naruszenie tych
innych przepisów było tak samo wyraźne, rzucające się w oczy i niewymagające
wykładni, a jednak nie zostało uznane za naruszenie tak samo bezsprzecznie.
W ten sposób organ doprowadził do stanu jaki przyjął za zasadny przy
wydaniu decyzji z [...] listopada 2008r.
Organ nie ustosunkował się w ogóle do zarzutu zignorowania w postępowaniu
zwyczajnym § 8.1.1-4 oraz § 9-1 ww. rozporządzenia oraz rozporządzenia w sprawie
warunków technicznych budynków.
Decyzja pozwalała na zmianę sposobu użytkowania w związku z zamierzoną
działalnością przedszkolną w budynku mieszkalnym w przyszłości. Świadczyły o tym
włączone do akt post factum dokumenty / rysunki, opis techniczny i opinie.
Jednocześnie przywołał dokumenty świadczące, że przedszkole działało już 6 lat
(postanowienie i protokół TSSE z 1992 r. i 1997 r.). Organ nie przywołał w decyzji
znanego sobie faktu wpisania przedszkola do urzędowej ewidencji [...] sierpnia 1992r.
Fakt ten ujawnił Z-ca Burmistrza J. R. w piśmie z 4 kwietnia 2000r. w
postępowaniu w sprawie rozbudowy przedszkola. W skardze na wcześniejszą
decyzję z [...] października 2007, uwzględnioną wyrokiem Sądu z 24 kwietnia 2008r.,
małżonkowie stwierdzili, że od 15 lat dysponują nieruchomością na cele przedszkola.
Organ ukrył ten fakt wydaniem przedmiotowej decyzji, która stała się dla
wnioskodawców i organu przykrywką dotychczasowej działalności przedszkola bez
podstawy prawnej i podstawą do dalszej działalności, ale tak jakby miało ono dopiero
zacząć działać. Bo Z-ca Burmistrza za nadzór budowlany był osobiście
odpowiedzialny z tytułu obowiązków i regulaminu organizacyjnego Miasta i Gminy
Ł.. Bezsprzecznie błędnie zatem stwierdził, że decyzję wydano "dla
projektowanego przedszkola".
Organ wydał ww. decyzję bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania,
bez "wyjaśnienia stanu faktycznego", "rozważenia interesu społecznego i słusznego
interesu obywateli", bez oceny żądań z punktu widzenia Prawa budowlanego
/rozporządzenie z 15 grudnia 1994/ i prawa miejscowego. Organ nie ustosunkował
się do tego zarzutu w ogóle.
Wskazali, że regulamin ten wynika z ustawy o samorządzie gminnym i stanowi
prawo miejscowe. Przy wydaniu ww. decyzji regulamin został rażąco naruszony. Nie
przeprowadzono wymaganego postępowania Referatu Urbanistyki i Architektury i
bez opinii zaangażowanego w Urzędzie prawnika. Z-ca Burmistrza wydał decyzję
samowolnie i skrycie /w bezpośrednim stosunku z wnioskodawcą/.
Organ nie ustosunkował się do zarzutu, że ww. decyzję wydano bez
dokumentów wyjaśniających, czy zmiana jest w ogóle dopuszczalna, w tym w
zakresie ochrony interesów osób trzecich i planu przestrzennego. "Orzeczenie
techniczne" nie było załącznikiem do decyzji. W decyzji nie podano danych
potwierdzających jego prawdziwość. Nie było go też w aktach w 2000 r. Organ
odmówił wtedy wyjaśnienia co to jest za dokument skoro nie ma go w aktach.
Zarzucili więc, że jest on nieprawdziwy /nieistniejący/ i został fałszywie przywołany,
aby pozorować brak ekspertyzy technicznej. Powinno być wyjaśnione dla potrzeb
nin. postępowania, czy jest to poświadczenie nieprawdy w dokumencie urzędowym,
fałszerstwo dokumentowe, matactwo, machinacja, oszukaństwo, mistyfikacja, czy
coś innego rażąco niedopuszczalnego. Skarżący przedstawił argumentację "o
kombinatorstwie, a raczej matactwie z wydaniem przedmiotowej decyzji'.
Nadto, zarzucił niezgodność decyzji z ww. planem. Stwierdził, że zignorowano
zapis "infrastruktura usługowa /w zakresie przedszkoli/ może być realizowana w
formie: obiektów wolnostojących na działkach samodzielnych". Słowo "może"
oznaczało, że w innej formie realizowana być nie mogła /a contrario/. Podobnie
wymóg zachowania powierzchni 7,5 m2 na jedno dziecko, zobowiązywał do
wskazania w ekspertyzie dopuszczalnej ilości dzieci w przedszkolu. Ekspertyzy nie
sporządzono.
Dopuszczono realizację dwu przedszkoli w jednostce "A" planu po ok. 100
miejsc każde. Ustalenie to dotyczyło zatem konkretnie dwu /nie mniej bądź więcej/
przedszkoli z taką ilością dzieci, a dopuszczalna ilość dzieci w przedszkolu
małżonków, wg ww. standardu powierzchniowego, w wydzielonej powierzchni 59 m,
nie mogła przekroczyć 8 dzieci. Przeznaczenie ww. terenu "pod zabudowę
mieszkaniową" decydowało o warunkach jego użytkowania, a "adaptacja istniejącej
zabudowy mieszkaniowej" mogła odnosić się wyłącznie do wym. przeznaczenia
terenu. Wskazał, że w podjednostkach "A-4", "A-11" i "A-12" słowo to dot. konkretnej
funkcji usługowej - pod usługi rzemiosła. Podniósł, że dopuszczenie użycia terminu
"adaptacja" na terenie "A-6" pod usługi przedszkolne umożliwiałoby realizację
jakichkolwiek usług.
Przywołał art. 5.1.3 i 9 oraz art. 2.3 Prawa budowlanego, art. 1.2 oraz art. 3.2
ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazał, że nie dokonano analizy
skutków oddziaływania zmiany sposobu użytkowania w obszarze oddziaływania z
punktu widzenia ww. przepisów z uwzględnieniem wymogów planu, przepisów dot.
ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w pojęciu - prawa własności,
wartości użytkowej handlowej posiadanej nieruchomości, samopoczucia, zdrowia etc.
Wskazał, że budynki "mogą być" wznoszone poza zasięgiem uciążliwości /w
szczególności hałas/ określonych w przepisach o ochronie i kształtowaniu
środowiska /§ 11,1-2/. Oznacza to. że w zasięgu uciążliwości wznoszone być nie
mogą. Skarżący przywołał też § 323 wym. rozporządzenia obligujący inwestorów do
realizacji inwestycji tak, aby poziom hałasu, na który będą narażeni użytkownicy
nieruchomości sąsiednich nie zagrażał zdrowiu, umożliwiał pracę, odpoczynek i sen.
Następnie przedstawił okoliczności związane z budową własnego budynku.
Wym. rozporządzenie stało się dla skarżących dodatkowym zabezpieczeniem, bo
obligowało organ i inwestorów do jego respektowania z tytułu interesów skarżących.
Wymogi ww. rozporządzenia winny były być uwzględnione w ekspertyzie technicznej
odnośnie dopuszczalności zmiany. Organ stwierdził jedynie ogólnikowo w
zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa decyzja nie uchybia wym. rozporządzeniu.
W zakresie ochrony przed hałasem błędnie przyjęto, że przedszkole było w
czasie wydania ww. decyzji dopiero "projektowane". Błędnie odrzucono zasadność
opracowania analizy obszaru oddziaływania przedszkola w perspektywie. Skarżący
powtórzył, że do wydania kwestionowanej decyzji przedszkole działało już 6 lat.
Przedstawił następnie rozważania odnośnie potencjalnego i obecnego
zagrożenia hałasem, oraz dopuszczalnej ilości dzieci mogących przebywać w
przedszkolu. Stwierdził, że budynek, choć nadal mieszkalny tylko częściowo
zmieniony na przedszkole, stał się faktycznie, poprzez hałas, budynkiem
przedszkolnym. Taki jest skutek uchylenia się przez Z-cę Burmistrza od opracowania
oceny dopuszczalności zmiany w ekspertyzie technicznej i /ewentualnie/ określenia
dopuszczalnej liczby dzieci.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał
argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd
naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad
w przeprowadzonym postępowaniu.
Skarga jest zasadna.
Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Głównego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z [...] maja 2010r., którą organ ten, po ponownym rozpatrzeniu
odwołania A. S. i L. S. - utrzymał w
mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2007 r. odmawiającą
stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Ł. z [...] stycznia
1998 r. udzielającej zgody na zmianę sposobu użytkowania części spornego
budynku na przedszkole prywatne.
Przypomnieć trzeba, że powyższe rozstrzygnięcia zapadły, po dwukrotnym
uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24
kwietnia 2008r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2186/07 decyzji stwierdzającej
nieważność powyższej decyzji z [...] stycznia 1998r. oraz wyrokiem z 14 stycznia
2010r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 261/09 decyzji odmawiającej stwierdzenia tej
decyzji.
Sąd doszedł do przekonania, że również i w tym postępowaniu doszło do
naruszenia zasady wyrażonej w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej
p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania
wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.
Wskazać należy, że powołana norma prawna ma charakter bezwzględnie
obowiązujący, co oznacza, że ani organ, ani sąd orzekając ponownie w tej samej
sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w
orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nie przestrzeganie tego przepisu podważa
obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad
aktami i czynnościami organów administracji i prowadzi do niespójności działania
systemu władzy publicznej.
W piśmiennictwie podnosi się, że ocena prawna może dotyczyć wykładni
przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania
administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako
podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z
reguły konsekwencję oceny prawnej. Określają one sposób działania w toku
ponownego rozpoznania sprawy w celu uniknięcia błędów już popełnionych i
wskazują kierunek, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B.
Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wolters Kluwer 2009 r., s. 402; J. P.
Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Lexis
Nexis 2010 r., s. 358 uw. 1).
W związku z powyższym przypomnienia wymaga, że w wyroku z 14 stycznia
2010r. Sąd stwierdził, iż organ odniósł się tylko jednej kwestii - oświadczenia. W
związku z tym nakazał organowi odwoławczemu ponownie rozpoznać sprawę w jej
całokształcie z dokonaniem wyczerpującej oceny materiału sprawy, w tym
odniesieniem do stosownych przepisów Prawa budowlanego i wykonawczych oraz
zastosowaniem się do zaleceń zawartych w wyroku z 24 kwietnia 2008r., zatem
rozpoznaniem wszystkich zarzutów strony podnoszonych w postępowaniu
nieważnościowym.
Zaznaczyć zatem również trzeba, że postępowanie w sprawie stwierdzenia
nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, nowym w stosunku do
postępowania zwykłego, w którym organ zobligowany jest jedynie do zbadania, czy
kontrolowana decyzja obarczona jest jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w
art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu nadzoru musi się zatem opierać na
wnikliwej ocenie zebranego materiału dowodowego, z zachowaniem podstawowych
zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Nadto, kontroli weryfikowanej decyzji organ dokonuje badając stan prawny i
faktyczny obowiązujący w dacie jej wydania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie wskazuje się, że
wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest rażącego
naruszenia prawa wymaga zbadania: oczywistości naruszenia prawa, charakteru
naruszonego przepisu oraz skutków gospodarczych i społecznych, które wywołuje
decyzja. Podkreśla się, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie
przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie
wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco
naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia
wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których
wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu organu
praworządnego państwa, (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04).
Naruszenie musi mieć przy tym charakter oczywisty.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wprawdzie organ odwoławczy
odniósł się do większości zarzutów skarżących, to jednak pominął te, które -
zdaniem Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim uszło uwadze organu, że w toku postępowania
nieważnościowego skarżący konsekwentnie podnosili, iż decyzja z dnia [...] stycznia
1998r. zapadła już po zmianie przez p.p. R. sposobu użytkowania budynku
mieszkalnego na przedszkole. Na potwierdzenie tej okoliczności powoływali szereg
dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym postanowienie i protokół
Terenowej Stacji Epidemiologiczno Sanitarnej z 1992 r. i 1997 r. oraz skargę na
wcześniejszą decyzję z [...] października 2007r., uwzględnioną wyrokiem Sądu z 24
kwietnia 2008r., w której inwestorzy oświadczyli, że od 15 lat dysponują
nieruchomością na cele przedszkola.
Kwestia ta miała o tyle istotne znaczenie, że jednoznaczne ustalenie, iż przed
wydaniem decyzji pozwalającej na zmianę sposobu użytkowania obiektu w
postępowaniu zwyczajnym faktycznie doszło już do zmiany jego użytkowania
wskazywałoby na popełnienie samowoli w tym zakresie. W takiej sytuacji organ
architektoniczno budowlany nie miał kompetencji do udzielenia zezwolenia na
zmianę sposobu użytkowania w postępowaniu zwyczajnym. Stosownie bowiem do
art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania
weryfikowanej decyzji) w takim przypadku odpowiednie zastosowanie znajdowały
przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Należało zatem przeprowadzić
postępowanie naprawcze, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z
prawem..
W związku z powyższym zasadny był zarzut skargi przedstawiony w powyższym
zakresie. Okoliczność ta nie została zbadana przez organ w kontekście art. 156 § 1
pkt 2 k.p.a., co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawały zarzuty skargi
dotyczące naruszenia przepisów, w tym § 8 ust. 1, rozporządzenia Ministra
Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie
warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych
lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę
sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części (Dz. U. z 1995 r., nr 10.
poz. 47).
Ponadto, na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1
k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. Poza rozważaniami organu, mimo wyraźnych zaleceń
Sądu, pozostała bowiem kwestia wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1998r. przez
G. Z. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy
Ł., który zdaniem skarżących, nie miał należytego upoważnienia do
podpisania tej decyzji. Przedstawienie stanowiska w tym zakresie dopiero w
odpowiedzi na skargę, stanowiło o naruszeniu ww. przepisów oraz art. 107 § 3 k.p.a .
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem ocenić, a
rozważania w tej kwestii przedstawić w uzasadnieniu decyzji, czy weryfikowana
decyzja nie była obarczona również wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ winien poddać analizie porozumienie zawarte w dniu 12 września 1990r.
pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w W. a Zarządem Miasta i
Gminy Ł. reprezentowanym przez Burmistrza, w tym zapis § 1 ust. 1 tego
porozumienia.
W świetle powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze
zm.)( orzekł jak w pkt l i II sentencji.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło