VII SA/Wa 20/12
WyrokWSA w Warszawie2012-03-28
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Bogusław Cieśla, Daria Gawlak-Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego, która umorzyła postępowanie w sprawie wykonanych robót budowlanych (nawierzchnia asfaltowa i korytka betonowe), było uzasadnione rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (umarzającej postępowanie), była zgodna z prawem. Stwierdzenie nieważności przez organ odwoławczy było niezasadne, ponieważ umorzenie postępowania w sprawie nawierzchni asfaltowej było prawidłowe (roboty wykonano na podstawie zgłoszenia w ramach specustawy powodziowej), a kwestia korytek betonowych leżała w gestii organów Prawa wodnego, a nie nadzoru budowlanego. Jedynie naruszenie art. 62 k.p.a. (rozstrzyganie dwóch spraw jedną decyzją) przez organ I instancji nie było rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powiatowy Inspektor umorzył postępowanie dotyczące wykonania nawierzchni asfaltowej i ułożenia korytek betonowych. Organ odwoławczy stwierdził nieważność decyzji umarzającej, uznając rażące naruszenie przepisów proceduralnych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności, uznając ją za wadliwą. Skarżący zarzucał naruszenie prawa procesowego i materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz. 1118 z 2006 r. ze zm.),
- umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonanych robót budowlanych na działkach ewidencyjnych numer [...] i [...] obręb [...] w L., związanych z realizacją nawierzchni asfaltowej i ułożeniem wzdłuż niej korytek betonowych.
Organ wyjaśnił, iż przeprowadzone w dniu 26 lipca 2007 r. czynności kontrolne wykazały, iż działka ew. nr [...] obręb nr [...] w L. stanowiąca drogę, została wyasfaltowana a wzdłuż tego asfaltu ułożone zostały betonowe korytka odwadniające. Po powodzi jaka miała miejsce w 1997 r. Miasto L. dokonało odbudowy drogi. Roboty budowlane poprzedzone zostały zgłoszeniem, dokonanym w Urzędzie Rejonowym w L. przy piśmie z dnia [...] września 1998 r. na podstawie art. 3 i 5 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi. Do przedmiotowego zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu. Z kolei w przedmiocie ułożenia wzdłuż w/w drogi korytek betonowych ustalono, że inwestorem tych prac byli B. i M. M. oraz K. i M. M.
Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz dokonując jednocześnie analizy stanu prawnego, organ nie podzielił zarzutu, że zrealizowana nawierzchnia asfaltowa wykonana została samowolnie. W toku postępowania ustalono bowiem, że Miasto L. będące inwestorem przedmiotowych prac budowlanych dokonało zgłoszenia w Urzędzie Rejonowym w L., a następnie przystąpiło do odbudowy przedmiotowej drogi. Zgodnie z wówczas obowiązującą ustawą z dnia 17 lipca 1997 roku o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz. U. Nr 80, poz. 492), odbudowa i remont obiektów budowlanych po powodzi podlegała uproszczonym rygorom prawnym. Roboty budowlane polegające na remoncie dróg w zakresie terytorialnym, rzeczowym i czasowym ustawy nie wymagały wówczas uzyskania pozwolenia na budowę, odbudowa dróg w tym zakresie wymagała jedynie zgłoszenia.
Ustalenia kontrolne wykazały ponadto, że szerokość nawierzchni asfaltowej przedmiotowej ulicy wynosi około 3,00 m. Ułożenia masy asfaltowej dokonano w obrysie istniejącej drogi. Natomiast A. i M. J. w oświadczeniu z dnia 26 lipca 2007 r. podkreślili, że działka ew. nr [...] nie jest szersza niż 2,00 m. Ze znajdujących się w aktach sprawy mapy ewidencyjnej i mapy zasadniczej, wynikało, ze szerokość działki ew. nr [...] wynosi około 3,00 m. Organ nie dał wiary twierdzeniu wnioskodawcy, że nawierzchnia asfaltowa wykonana została na jego działce ew. nr [...] przeczył temu bowiem stan wynikający z map geodezyjnych.
Odnosząc się do wykonanego ułożenia korytek betonowych wzdłuż istniejącej ulicy Z., organ wskazał, że ułożenie to nastąpiło w pod koniec 2006 roku i było związane z uregulowaniem odpływu wód z działek ew. nr [...] i [...]. W ocenie organu nadzoru budowlanego do omawianej sytuacji właściwym jest zastosowanie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2001 roku, Nr 115, poz. 1229 z póź. zm.). Z treści art. 29 tej ustawy wynika, iż właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, nie może również odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Organem właściwym do rozpatrzenia sprawy związanej ze zmianą stanu wody na gruncie jest organ gminy - Burmistrz Miasta L.
Zdaniem organu wobec niestwierdzenia naruszeń przepisów prawa, przepisy prawa budowlanego nie dają materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sytuacji. Wskutek zatem zrealizowania robót budowlanych nieuchybiających żadnym przepisom prawa budowlanego, prowadzone postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych i faktycznych do jego prowadzenia.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. na podstawie 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. J.
- stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2007 r.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie w aspekcie wskazanej przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ stwierdził, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2007 r. narusza przepisy proceduralne tj. art. 62 i 105 k.p.a. w sposób rażący.
Przesłanką do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. był fakt, że odbudowa drogi stanowiącej działkę nr [...] została wykonana na podstawie skutecznego zgłoszenia w związku z art. 3 i 5 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi. Odbudowa drogi polegała na wykonaniu nawierzchni asfaltowej na nawierzchni drogowej gruntowej, zniszczonej po powodzi w 1997 r. Inwestorem tych robót budowlanych było Miasto L.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego można zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że nawierzchnia asfaltowa drogi nie powstała w warunkach samowoli budowlanej. Uzasadnienie decyzji organu I instancji w tej kwestii, powołujące przepisy ww. ustawy w uznaniu organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa.
W weryfikowanej decyzji orzeczono również o legalności wykonanych w 2006 roku przez inwestorów: B. i M. M. oraz K. i M. M. robót budowlanych, polegających na ułożeniu korytek betonowych wzdłuż istniejącej na działce nr ew. [...] nawierzchni drogowej. Roboty te były wykonane w związku z uregulowaniem odpływu wód opadowych z działek nr ewid. [...] i [...] i nie były związane z odbudową drogi po powodzi. W ocenie organu powiatowego, wykonane roboty polegające na ułożeniu korytek betonowych winny być rozpatrywane na gruncie Prawa wodnego, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nie znalazł podstaw do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy co do jej istoty poprzez podjęcie merytorycznej decyzji. Roboty polegające na ułożeniu korytek betonowych pomiędzy skarpą i nawierzchnią asfaltową winny być zbadane w odrębnym postępowaniu dotyczącym innych podmiotów - inwestorów.
W odniesieniu do robót budowlanych, winny mieć zastosowanie odrębne przepisy prawa budowlanego, a roboty te - miały związek ze zmianą konfiguracji terenu na skutek realizacji budynku mieszkalnego na działce [...]. Nie można również uznać, iż pismo Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2006 r. mogło stanowić legalną podstawę do wykonania w/w robót przez inwestorów, gdyż nie nosi ono znamion decyzji administracyjnej. Zatem kwestia wykonania rowu z betonowych korytek wzdłuż drogi nie została w sposób prawidłowy rozstrzygnięta w postępowaniu w ramach nadzoru budowlanego. W ocenie organu nie można uznać, iż postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. Organy nadzoru budowlanego nie mogą wyłączyć się z konieczności zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jeżeli równocześnie sprawa ta jest związana z właściwością rzeczową innego organu administracji publicznej, w tym przypadku - organu właściwego w sprawach z zakresu Prawa wodnego. Nie można zgodzić się z hipotezą zawartą w weryfikowanej decyzji, że konieczność stosowania przepisów ustawy - Prawo wodne w istocie wyklucza stosowanie przepisów Prawa budowlanego, gdyż wykonane roboty budowlane na działkach [...] i [...] związane z odprowadzeniem wód opadowych do korytek betonowych wynikają ze zmiany stanu wody na gruncie, która związana jest bezpośrednio z realizacją obiektu budowlanego - wskazują na naruszenie przepisów § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wydając weryfikowaną decyzję o umorzeniu postępowania bez uprzedniego sprawdzenia zgodności tych robót z przepisami Prawa budowlanego w sposób rażący naruszył art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie postępowania w sprawie ułożenia korytek betonowych za bezprzedmiotowe.
W ocenie organu weryfikowana decyzja narusza również w sposób rażący art. 62 k.p.a. Rozstrzygnięto w niej bowiem w dwóch sprawach zróżnicowanych pod względem podmiotowym i przedmiotowym, w których winny być prowadzone odrębne postępowania administracyjne.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt.: VII SA/Wa 819/10 po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. J. i A. J.
- uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2007r.
W ocenie organu odwoławczego badana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. nie jest obarczona żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jak bowiem ustalił organ powiatowy, remont nawierzchni asfaltowej wykonano na podstawie zgłoszenia jego zamiaru z dnia 11 września 1998 r., dokonanego przez Urząd Miasta L., wobec którego to zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu. Tegoż zgłoszenia dokonano w oparciu o ustawę z dnia 17 lipca 1997 r., o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi, przewidującą że odbudowa i remont drogi zniszczonej bądź uszkodzonej w wyniku powodzi wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.
Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1997 r., w sprawie określenia wykazu gmin, na obszarze których stosuje się szczególne zasady odbudowy i remontu obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi albo huraganu (Dz. U. z 1997r., nr 82, poz 527 z późn. zm.), Gmina L. znalazła się w wykazie gmin do których stosowało się ww. ustawę z dnia 17 lipca 1997 r., o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi. Z uwagi zatem na spełnienie ww. warunków, nie było podstaw do ingerencji służb nadzoru budowlanego.
Skoro w przedmiotowej sprawie nie zachodziły żadne z przesłanek do zastosowywania któregokolwiek z przepisów materialnych z Prawa budowlanego z 1994r. umorzenie postępowania nie może być uznane za rażąco naruszające art. 105 k.p.a.
Odnośnie natomiast kwestii ułożenia korytek betonowych wzdłuż działek nr [...] i [...] obr. [...] w L., a od strony działek nr [...] i [...], organ odwoławczy podał, iż zostały one wykonane pod koniec 2006 r. Sprawę odprowadzania wód opadowych i stanu wody na działce reguluje art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Ust 3 tegoż art. przewiduje: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".
Pod pojęciem "urządzeń zapobiegających szkodom" mieszczą się wszelkie urządzenia, których wykonanie ma na celu zapobieżenia powstawania szkód. Jakkolwiek pisma Burmistrza L. z dnia [...] października 2006 r. nie są nazwane decyzjami, jednak ich treść, charakter i okoliczności w jakich zostały wydane, wskazują, że są to działania podjęte przez ten organ na podstawie ww. art. 29 ust 3 ustawy Prawo wodne. Skoro na podstawie art. 29 ust 3 Prawa wodnego właściwy organ może decyzją nakazać wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, taka decyzja podlega wykonaniu niezwłocznie, gdy stanie się ostateczna. Ponadto ta decyzja jest decyzją nakazową nie ma więc potrzeby uzyskiwania odrębnej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej na wykonanie robót objętych tą decyzją również dlatego, że do wykonania takiej decyzji należy przystąpić - co do zasady - niezwłocznie, gdy stanie się ostateczna. Zatem ingerencja służb nadzoru budowlanego wobec działań podejmowanych na podstawie tego przepisu, a dotyczących regulacji stosunków wodnych, jest niedopuszczalna, albowiem, jak wskazano powyżej, sprawa regulacji stosunków wodnych należy do właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, które to kompetencje przewiduje w ww. art. 29 Prawa wodnego. W efekcie umorzenie w tej materii postępowania w ramach nadzoru budowlanego nie może być rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w skarżonej decyzji organu wojewódzkiego, że badana decyzja organu powiatowego została wydana z naruszeniem art. 62 k.p.a., albowiem niesłusznie tenże organ jedną decyzją rozstrzygnął o dwóch sprawach (remont nawierzchni asfaltowej oraz ułożenie korytek betonowych), które należałoby załatwić dwoma odrębnymi rozstrzygnięciami. Jednakże powyższe uchybienie nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności badanej decyzji, również dlatego, że to uchybienie nie miało żadnego wpływu na sposób załatwienia przedmiotowych spraw.
Jednocześnie organ stwierdził, wykonując zalecenie wskazane w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 819/10, który wskazał w uzasadnieniu orzeczenia, iż w sytuacji, gdy organ odwoławczy zdecyduje się na odstąpienie od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, oraz że orzeczenie na niekorzyść strony, która wniosła odwołanie i brak wskazania przez organ przesłanek uzasadniających podstawy do odstąpienia od zasady nieorzekania na niekorzyść strony, stanowi naruszenie przepisu art. 139 k.p.a., że zakaz przewidziany w art. 139 k.p.a. (reformationis in peius) nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż skarżona odwołaniem decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem organ wojewódzki stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2007 r., w sytuacji, gdy nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Organ nadzoru wskazał, iż w jego ocenie, stwierdzenie nieważności decyzji, gdy nie było ku temu podstaw jest samo w sobie obarczone rażącym naruszeniem prawa, tj. w tym przypadku rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis został zastosowany przez organ wojewódzki w podstawie prawnej skarżonej decyzji. W efekcie, organ uznał, iż jego decyzja nie narusza zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 k.p.a., zgodnie z którym " organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny".
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. J., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji ją poprzedzających.
W skardze zarzucono naruszenie norm prawa procesowego, prawa materialnego oraz norm i zasad współżycia społecznego.
W ocenie skarżącego obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie rażących uchybień jak wykluczenie stron postępowania o pozwoleniu na budowę. Skarżący podał również, iż do budowy drogi asfaltowej sprzeciw został wniesiony przez strony postępowania.
W ocenie skarżącego dane dotyczące działki nr [...] znajdujące się w ewidencji gruntów są fałszywe.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd dokonał kontroli decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., mocą której organ uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010 r. i odmówił stwierdzenia nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r., umarzającej postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonanych robót budowlanych na działkach ewidencyjnych numer [...] i [...] obręb [...] w L., związanych z realizacją nawierzchni asfaltowej i ułożeniem wzdłuż niej korytek betonowych.
Na wstępie wskazać należy, iż kontrolowana w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja została wydana w toku postępowania o stwierdzenie nieważności. Jest to jeden z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji administracyjnej i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z tego względu wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tyko w przypadkach przewidzianych w kodeksie i wymaga bezspornego ustalenia, że zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 156 § k.p.a., a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Ponadto zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie rozstrzyga sprawy co do meritum, jego zadaniem jest tylko rozpoznanie sprawy w granicach określonych dyspozycją art. 156 § 1 k.p.a.
Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych, w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Innymi słowy chodzi o oczywiste naruszenie przepisu prawa. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde, bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Ponadto dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga. Do rażącego naruszenia prawa dochodzi, jak już wyżej wspomniano, więc wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa.
Na uwagę zasługuje również fakt, iż kontrolowana decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 819/10. Powyższym wyrokiem stwierdzona została nieważność decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r., mocą której organ, po rozpatrzeniu odwołania M. J., uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010 r. i odmówił stwierdzenia nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja w sposób niedopuszczalny pogorszyła sytuację prawą strony odwołującej się, co wyczerpało przesłankę naruszenia zakazu określonego w art. 139 k.p.a. Ponadto Sąd zaznaczył, iż w sytuacji, gdy organ odwoławczy zdecyduje się na odstąpienie od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, oraz że orzeczenie na niekorzyść strony, która wniosła odwołanie i brak wskazania przez organ przesłanek uzasadniających podstawy do odstąpienia od zasady nieorzekania na niekorzyść strony, stanowi naruszenie przepisu art. 139 k.p.a.
W ocenie Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę, należy podzielić stanowisko przedstawione w kontrolowanej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r., odnośnie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r., co więcej zasadnie organ uznał, iż zakaz przewidziany w art. 139 k.p.a. (refermationis in peius), nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Prawidłowo organ wywiódł, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż skarżona odwołaniem decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2010 r. rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem organ wojewódzki stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2007 r., w sytuacji, gdy nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji, w sytuacji gdy nie jest ona obarczona wadą z art. 156 § 1 k.p.a. stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Wyłącza to stosowanie art. 139 k.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy, nie można uznać za rażąco naruszające prawo stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. umarzające postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonanych robót budowlanych na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...] w L., związanych z realizacją nawierzchni asfaltowej. Jak ustalił bowiem organ powiatowy, roboty budowlane prowadzone były na podstawie skutecznego zgłoszenia dokonanego w dniu 14 września 1998 r. (data wpływu do organu) przez Miasto L., wobec którego to zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu. Zgłoszenia dokonano w oparciu o art. 5 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi, zgodnie z którym odbudowa i remont drogi zniszczonej bądź uszkodzonej w wyniku powodzi wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 1997 r., w sprawie określenia wykazu gmin, na obszarze których stosuje się szczególne zasady odbudowy i remontu obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi albo huraganu (Dz. U. z 1997r. Nr 82, poz. 527 ze zm.), Gmina L. znalazła się w wykazie gmin do których stosowało się w/w ustawę z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi. Z uwagi zatem na spełnienie w/w warunków, nie było podstaw do ingerencji służb nadzoru budowlanego, a tym samym przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, umarzającej postępowanie administracyjne w tym zakresie.
Co zaś tyczy się kwestii ułożenia korytek betonowych wzdłuż działek nr [...] i [...] obr. [...] w L., a od strony działek nr [...] i [...], jak wskazał organ, zostały one wykonane pod koniec 2006 r. Ułożenie ich nastąpiło w wykonaniu pism Burmistrza L. z dnia [...] października 2006 r. skierowanych do K. i M. M. oraz B. i M. M., w związku z sygnałami mieszkańców o zalewaniu wodami opadowymi odcinka ulicy Z. z działek nr ew. [...] i [...].
Zauważyć należy, iż sprawę odprowadzania wód opadowych i stanu wody na działce reguluje art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W przywołanym przepisie określono, iż organem właściwym w tym zakresie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Powyższe zaś oznacza, iż sprawa regulacji stosunków wodnych nie leży w gestii służb nadzoru budowlanego. W efekcie umorzenie postępowania w tej materii przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., w ramach nadzoru budowlanego, nie może zostać uznane, jako rażąco naruszające prawo.
Zgodzić się również należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż fakt rozstrzygnięcia przez organ powiatowy jedną decyzją dwóch spraw tj. remontu nawierzchni asfaltowej oraz ułożenia korytek betonowych, stanowi o naruszeniu art. 62 k.p.a., to jednakże to naruszenie nie jest dotknięte kwalifikowaną wadliwością, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Powyższe naruszenie art. 62 k.p.a., można zakwalifikować jedynie jako zwykłe naruszenie prawa.
Reasumując stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odpowiada prawu, a organ w sposób należyty wyjaśnił, dlaczego odstąpił od zasady określonej w art. 139 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło