II SA/Wa 2747/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Jacek Fronczyk, Protokolant ref. staż. Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] września 2011 r., 2) określa, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości B. P. raportem z dnia 8 lipca 2009 r. wystąpił do Komendanta Głównego Policji o przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, poprzez zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców M. i M. P. w okresie od [...] stycznia 1995 r. do [...] sierpnia 1998 r. Do raportu załączył zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników przez M. P. i M. P., zaświadczenia dotyczące okresów podlegania przez M. P. i M. P. ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz wysokości opłacanych składek oraz oświadczenie potwierdzające fakt prowadzenia przez rodziców gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy po ukończeniu 16 roku życia. Kolejnym raportem z dnia 16 października 2009 r. policjant oświadczył, że nie zgadza się z przedstawioną mu przez organ wykładnią pojęcia "domownik" oraz zażądał wydania decyzji dotyczącej zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat. Po zażaleniu do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na niezałatwienie sprawy przez Komendanta Głównego Policji w terminie, funkcjonariusz wniósł skargę na bezczynność Komendanta Głównego Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 72/10, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku B. P. z dnia 8 lipca 2009 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymanym w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r., odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego za okres od [...] stycznia 1995 r. do [...] sierpnia 1998 r. Na ostateczną decyzję policjant wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1942/10, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymany nią rozkaz personalny organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skoro organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów, to zobowiązany był wezwać go do usunięcia stwierdzonych braków. W ocenie Sądu, skoro istniały wątpliwości co do stanu faktycznego, to organ odwoławczy mógł uzupełnić z urzędu materiał dowodowy i dopiero wtedy wydać rozstrzygnięcie. B. P. raportem z dnia 28 lipca 2011 r. wniósł o dołączenie do akt postępowania dowodów w postaci m. in. zeznań świadków: J. K. i F. Z., zaświadczenia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] potwierdzającego pracę wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym na terenie m. [...] we wnioskowanym okresie oraz wypisu z ewidencji gruntów potwierdzającego fakt istnienia gospodarstwa rolnego rodziców zainteresowanego od 1984 r. W związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2011 r., po analizie stanu faktycznego i prawnego, organ zwrócił się pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r., do Burmistrza Miasta [...] o zajęcie stanowiska odnoście zaświadczenia z dnia [...] oraz pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r., do wymienionych wyżej świadków o odpowiedzi na zadane w nim pytania. Po uzyskaniu powyższych wyjaśnień Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] września 2011 r., wydanym na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), odmówił przyznania B. P. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od [...] stycznia 1995 r. do [...] sierpnia 1998 r. W uzasadnieniu stwierdził w szczególności, że, w jego ocenie, nie zostało spełnione kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, którą nie jest, w kontekście art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. W odwołaniu, zgodnie z pouczeniem, od powyższego rozkazu personalnego, skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, B. P. zarzucił mu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które to uchybienia winny skutkować uchyleniem zaskarżonego rozkazu personalnego w całości i zaliczeniem wnioskowanych okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy. Komendant Główny Policji po rozpoznaniu powyższego odwołania, które został zakwalifikowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu podał, że zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Unormowania te stanowią bowiem odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Organ stwierdził, że istotnym zagadnieniem przy stosowaniu powołanej normy prawnej jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie, lecz ustawodawca odesłał w tym zakresie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Mając na względzie okoliczność, że praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania, zastosowanie znajdują zatem przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 powołanej ustawy, domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem cytowana ustawa wprowadza wymóg stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Organ podniósł, iż stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy, w myśl art. 1, jest obowiązany stwierdzić okresy jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast kiedy organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia (ust. 2), okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, jak stanowi ust. 3, mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Komendant Główny Policji stwierdził, że B. P. przedłożył stosowne zaświadczenie z Urzędu Gminy w [...] z dnia [...], jednakże odmówił mu wiarygodności dowodowej ze względu na to, iż zostało ono wydane w oparciu o ewidencje i rejestry, które potwierdzają jedynie fakt zameldowania pod danym adresem i posiadania gospodarstwa rolnego, co nie może zostać uznane za równoznaczne z potwierdzeniem świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników. Również zeznania świadków, w ocenie organu, nie mogły być uznane za wiarygodny dowód potwierdzający świadczenie przez policjanta, we wskazanym okresie, pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, bowiem pozostają w sprzeczności z innymi posiadanymi przez organ dowodami, znajdującymi się w jego aktach osobowych. Komendant Główny Policji wskazał, że "trudno stwierdzić", iż B. P. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, skoro praca ta nie mogła być świadczona w wymiarze pozwalającym na uznanie jej za pracę o charakterze stałym. Wynika to, jego zdaniem, z faktu, że w latach 1994 – 1998 był on uczniem Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] i w dniu [...] złożył egzamin dojrzałości. Oznacza to, że we wnioskowanym okresie musiał uczestniczyć zajęciach szkolnych trwających przeciętnie 7-8 godzin lekcyjnych, a nadto musiał przygotowywać się do zajęć lekcyjnych. Uczestniczył też w różnych zajęciach pozalekcyjnych, co niewątpliwie wymagało dodatkowego zaangażowania i czasu. Zatem, jak stwierdził organ, "mało prawdopodobnym jest" oby zainteresowany, wobec wypełniania obowiązków szkolnych, co było wówczas jego głównym zadaniem i celem, oraz poświęcając czas na liczne zainteresowania, miał możliwość świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze, jak twierdzą świadkowie, przekraczającym 8 godzin dziennie. W świetle powyższego, w ocenie organu, "bardziej prawdopodobnym jest", że B. P. świadczył w gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanym okresie jedynie doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika. Taką też pomoc obserwowali świadkowie, uznając ją za wykonywanie pracy w charakterze domownika. W skardze na powyższy rozkaz personalny B. P. wniósł o jego uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającego go rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] września 2011 r., zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców we wnioskowanym okresie do pracowniczego stażu pracy skutkującego wzrostem uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez dyskryminację skarżącego ze względu na pobierane wykształcenie, art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w związku z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną wykładnię pojęcia "domownika" oraz pojęcia "stałej pracy domownika". art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie. art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez nieuwzględnienie zaświadczenia z Urzędu Miasta [...]. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy w wymaganym terminie, art. 6, art. 8 w związku z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 106 § 2 k.p.a., poprzez brak informacji o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska, art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 112 k.p.a., poprzez błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania od rozkazu personalnego. W obszernym uzasadnieniu skarżący, z powołaniem się na poglądy orzecznictwa oraz doktryny, rozwinął zarzuty koncentrując się przede wszystkim na bezpodstawnym, bo sprzecznym ze stanem faktycznym i prawnym, przyjęciu przez organ, że jego praca w gospodarstwie rolnym stanowiła tylko pomoc doraźną. Zwrócił uwagę specyfikę gospodarstwa dotyczącą działów specjalnych związanych z ogrodnictwem (szklarnie z pomidorami, ogórkami) i wynikającą z tego konieczność całorocznego dozoru upraw, w tym przez dzieci. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, błędnie zinterpretował fakty nie mające znaczenia dla sprawy oraz w sposób nieuprawniony zarzucił, "iż dzieci rolnika nie mogą mieć zainteresowań czy też aspiracji w planowaniu przyszłości w zakresie podjęcia dalszej nauki skazując ich jedynie na pracę w gospodarstwie rolnym". Skarżący wskazał ponadto na okoliczność, iż mieszkał blisko szkoły średniej, w której się uczył (ok. 1,5 – 1,8 km), stąd też dojście lub dojazd do szkoły zajmował niewiele czasu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Unormowania te stanowią bowiem odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.), zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po 31 grudnia 1982 r., okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika powinna być przy tym oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. W przedmiotowej sprawie B. P. wskazał, że pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika wykonywał w okresie od [...] stycznia 1995 r. do [...] sierpnia 1998 r., zatem mają w tym przypadku zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Zgodnie z jej art. 6 pkt 2, domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Aby jednak powyższe normy prawa mogły w sprawie znaleźć zastosowanie, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie stanu faktycznego w sprawie jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Podejmując decyzję administracyjną organ był przy tym związany regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też zobligowany był m. in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Musiał też w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy uzasadnienie skarżonego rozkazu personalnego spełnia wymogi art.107 § 3 k.p.a. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Pierwsza część zdania zacytowanej normy prawnej wskazuje więc na to, iż ustalenie stanu faktycznego, winno nastąpić w sposób stanowczy. Organ, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego, winien przedstawić w uzasadnieniu decyzji, stan faktyczny, jaki wyłonił się w wyniku dokonania powyższych czynności. Konkludując należy wskazać, iż ustalenie stanu faktycznego nie może mieć charakteru hipotetycznego. Skoro bowiem ustawodawca w art. 107 § 3 k.p.a. posłużył się sformułowaniem "fakty, które organ uznał za udowodnione", to nie może budzić wątpliwości, iż intencją prawodawcy było nałożenie na organ obowiązku ustalenia konkretnych faktów, a nie jedynie założeń czy przypuszczeń. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż uzasadnienie skarżonego rozkazu personalnego nie spełnia ww. kryteriów. Nie zawiera bowiem przedstawienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Organ badając problematykę łączenia przez stronę obowiązków ucznia Liceum Ogólnokształcącego [...] w [...] z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ustalił w sposób stanowczy, czy taka okoliczność miała miejsce, czy też nie. Stwierdził jedynie, iż łączenie powyższych obowiązków jest "mało prawdopodobnym", oraz, iż "bardziej prawdopodobnym" jest, że skarżący świadczył jedynie doraźną pomoc w gospodarstwie rolnym rodziców. Posłużenie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego takimi pojęciami nieostrymi, nie może być uznane jako prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Treść omawianego uzasadnienia zawiera bowiem jedynie przypuszczenia organu co do faktów. To zaś nie jest równoznaczne z ustaleniem faktów, który to obowiązek spoczywa na organie zgodnie z brzmieniem cytowanego przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie na podkreślenie zasługuje także to, iż organ powinien dokonać oceny pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców uwzględnieniem jego wielkości i charakteru oraz co się z tym wiąże, zakresu niezbędnych prac, jakie były w nim wykonywane. Istotne jest również i to, iż w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno- gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Sąd uznał zatem, iż organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, organ będzie zatem zobowiązany ustalić stan faktyczny w sposób kategoryczny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organ jest oczywiście uprawniony do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz musi wykazać, jakie były przyczyny takiej decyzji. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.