II SA/Rz 135/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. II SA/Rz 135/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi D. O. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...].10.2011 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...].09.2011 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach. Po rozpoznaniu wniosku D. O. decyzją z dnia [...].09.2011 r., na podstawie art. 104 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn.zm.; dalej "K.p.a."), art. 1 ust. 2-3, art. 3 pkt 10-11, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1-4, art. 30 i art. 44 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 z późn.zm.) dalej u.ś.r., rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 129, poz. 1058), Burmistrz [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem P. O. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia było uznanie, że na D. O. jako żonie P. O. nie ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 i art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dodatkowo podkreślono, że świadczenie nie może zostać przyznane, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Po rozpoznaniu odwołania D. O. SKO, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. oraz art., 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) U.ś.r., decyzją z [...].10.2011 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu podkreśliło, że z dniem 14.10.2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 205 z 2011 r., poz. 1212). Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił, że w związku ze sprawowaną opieką nad mężem strona nie pracuje, nie pobiera świadczeń emerytalnych i rentowych, nie ma również ustalonego stopnia niepełnosprawności. Podkreślono przy tym, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie odmiennego stanu prawnego, jednak była z nim zgodna. W aktualnym stanie prawnym małżonek nadal nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoim współmałżonkiem. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się D. O., wnosząc do tut. Sądu skargę i żądając jej uchylenia. Nie zgadza się z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a) u.ś.r uznając go za naruszający konstytucyjną zasadę równości. Wyjaśnia, że opiekuje się mężem od wielu lat i wobec tego nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Przez to naraża swoje troje dzieci i siebie na niedostatek. Stan zdrowia męża chorego na schizofrenię paranoidalną ciągle się pogarsza, nie akceptuje on w opiece żadnej innej osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga D. O. zasługuje na uwzględnienie i to z powodów w niej wskazanych. Wprawdzie skarżąca nie precyzuje zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia przepisów prawa materialnego, podkreślając naruszenie konstytucyjnej zasady równości, jednak z ogólnie sformułowanego stanowiska skarżącej daje się wywieść, że wskazuje ona na naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. polegające na błędnej wykładni tego przepisu w związku z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Sąd podziela ten zarzut i przyjmuje, że sposób rozumienia art. 77 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. przyjęty przez organy obu instancji pozostaje w sprzeczności z treścią tych przepisów. Zdaniem Sądu nie można przyjąć wykładni tych uregulowań zaproponowanej przez organy, bo prowadziłaby ona do nieracjonalnych skutków. Takich, że świadczenie pielęgnacyjne można by przyznać tylko takiemu małżonkowi sprawującemu opiekę nad osobą wymagającą opieki (współmałżonkiem), który ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Ten sposób wykładni pozostawałby w oczywistej sprzeczności z treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., z której wynika, że świadczenie rodzinne jest przyznawane osobie rezygnującej lub niepodejmującej zatrudnienia ze względu na konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Z oczywistych powodów taką opiekę może sprawować tylko osoba, która nie jest niepełnosprawna. Zdaniem Sądu wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. nie może być oderwana od treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., a więc kryteriów przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 pkt 2 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznej niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują pracy zarobkowej lub zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W sprawie ze skargi D. O. wynika, że te warunki skarżąca spełnia. Będąc żoną jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny z art. 27 k.r.o., a obowiązek ten wyprzedza obowiązek innych osób. Mąż jest osobą mającą ustalony stopień niepełnosprawności. Zatem organy były zobowiązane uwzględnić te okoliczności przy wydawaniu decyzji. Art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. stwierdza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem świadczenia pielęgnacyjnego nie można przyznać, jeżeli małżonek nie jest w stanie zrezygnować z zatrudnienia lub pracy zarobkowej, bo ze względu na legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprawować faktycznie opieki nad współmałżonkiem niepełnosprawnym. Tylko taki sposób wykładni tych przepisów jest racjonalny. Reasumując należy stwierdzić, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, z 2006 r., poz. 992 ze zm.) przysługuje małżonkowi osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności, jeżeli nie podejmie lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad współmałżonkiem i nie jest osobą wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 2 a tej ustawy, a więc nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą zobowiązane do orzekania zgodnie z przedstawionym przez Sąd sposobem wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r.