VI SA/Wa 2214/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3, w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej jako u.d.p. - oraz załącznika 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433) – dalej jako rozporządzenie, utrzymał w mocy decyzję z dnia 29 lipca 2011 r. P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. nakładającą na M. W., karę pieniężną w kwocie 3000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Decyzje wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] lipca 2011 r. na drodze krajowej nr [...] odcinek, R.-T., został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierowała M. W. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t (DMC) – masa pojazdu 2,6 t i masa przyczepy 2 t. W toku przejazdu po drodze krajowej DK- nr [...], urządzenie DSRC, zainstalowane w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego nie wykryło jednostki pokładowej (viaBOX) w zespole pojazdów, w związku z tym został on zatrzymany do kontroli mobilnej. Kontrola pojazdu potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w jednostkę pokładową (viaBOX) oraz nie uiszczono opłaty elektronicznej za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół ze stwierdzonymi naruszeniami, który podpisała kierująca pojazdem M. W., nie zgłaszając uwag do kontroli. Zawiadomieniem z [...] lipca 2011 r. poinformowano M. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nie uiszczenia opłaty elektronicznej. W tych ustaleniach została wydana przez P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzja administracyjna z [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji przytaczając stan faktyczny sprawy organ stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się zespół pojazdów składających się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o DMC powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Droga krajowa po której poruszał się kontrolowany zespół pojazdów została wyszczególniona w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. Stwierdzono, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w jednostkę pokładową (viaBOX), oraz, że za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej, w związku z czym została nałożona kara pieniężna na kierującego pojazdem, stosownie do treści art. 13k ust.1 u.d.p. Od decyzji M. W. w dniu [...] sierpnia 2011 r., złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzji zarzuciła brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, poprzez nie odnotowanie przez organ kontrolny, celu przejazdu oraz faktu wcześniejszego poruszania się po drodze wojewódzkiej, co zdaniem odwołującej miało kluczowe znaczenie dla wymierzenia kary pieniężnej. Strona podniosła, iż wiedziała, że z dniem 1 lipca 2011 r. zacznie obowiązywać elektroniczny system poboru opłat oraz, że będzie on obejmował jej pojazd wraz z użytkowaną przyczepą. Jednakże wjeżdżając na drogę krajową nr [...] nie wiedziała, że jest ona objęta systemem opłat. Wskazała, że na drodze nie było znaków informujących o wjeździe na płatny odcinek drogi. Ponadto, zdaniem odwołującej się decyzja wydana przez organ I instancji obarczona została wadą polegającą na błędnym pouczeniu o trybie odwołania od decyzji. Wskazała, że na podstawie art. 127 i art. 128 k.p.a. oraz art. 93 ust. 3 u.d.p., od decyzji wydanej przez P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego przysługuje odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie skarżąca powołała się na otrzymywane dochody z działalności rolniczej uzasadniające niewspółmierność nałożonej kary pieniężnej do stwierdzonego naruszenia. W wyniku rozpoznania odwołania została wydana wymieniona na wstępie decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2011 r. Badając sprawę organ podniósł, iż okoliczności wskazywane przez stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia nałożonej kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Z tych względów przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Odnosząc się do zarzutu, braku stosownego oznakowania drogi organ podkreślił, iż o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustaw o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znaki drogowe. Znaki drogowe na które powołuje się strona mają bowiem charakter znaków informacyjnych, a nie znaków zakazu lub nakazu. Organ wskazał, że podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust. 1 u.d.p. było nieuiszczenie opłaty elektronicznej określonej w przepisach u.d.p., na odcinkach dróg wymienionych w rozporządzeniu wykonawczym, a nie za brak zastosowania się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, ani też, za brak urządzenia viaBOX. Organ odwoławczy powołując się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 133, poz. 773), wyjaśnił na czym polega przeprowadzanie stacjonarnej i mobilnej kontroli sprawdzającej prawidłowość uiszczenia opłaty elektronicznej oraz w jaki sposób działa system elektronicznego poboru opłat. Ponadto podkreślił, iż protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przywołując wyrok NSA z 2 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 240/09, stwierdził, że podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Od powyższej decyzji J. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie art. 2, art. 7 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając, iż nie mogła przewidzieć, że będzie poruszać się po drodze, na której pobierana jest opłata. Zdaniem skarżącej pobieranie opłaty bez właściwego oznakowania drogi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa jest wprowadzeniem kierowcy w błąd i stanowi naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Podkreśliła, iż karanie kierowcy w sytuacji, gdy centralny organ administracji rządowej, w tym przypadku Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych i Autostrad, nie wypełnia swoich obowiązków wynikających z przepisów prawnych poprzez nieustawienie odpowiednich znaków, stanowi działanie na niekorzyść jednej ze stron. Strona skarżąca wskazała, że takie działanie jest sprzeczne z zasadą równości ustanowionej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Jak ustalono w toku kontroli zespół pojazdów skarżącej przekraczał DMC 3,5 t posiadając masę całkowitą 4,6 t. Konsekwencja nieuiszczenia opłaty przez kierującego pojazdem wynika z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (odwołującego się z kolei do art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.) - za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1. W myśl powołanego art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Zatem zgodnie ze wskazaniem cytowanego przepisu, zarówno do kontroli, jak i do nakładania kar pieniężnych, w dacie kontroli skarżącej i wydania decyzji, uprawniony był inspektor transportu drogowego. Zgodnie z ustaleniami kontroli skarżąca nie uiściła wymaganej opłaty w systemie elektronicznym chociażby z tego względu, że jej pojazd nie był wyposażony w urządzenie informujące o wniesieniu takiej opłaty. Odwoływanie się przez skarżącą do nieoznakowania drogi płatnej znakiem informującym o obowiązku wniesienia opłaty elektronicznej nie może uzasadniać żądania uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.p. drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: drogi krajowe; drogi wojewódzkie; drogi powiatowe; drogi gminne. Przy czym, jak stanowi ust. 2 ulice leżące w ciągu dróg wymienionych w ust. 1 należą do tej samej kategorii co te drogi. Jak zasadnie, w ocenie składu orzekającego Sądu, wskazywał organ administracji, to nie znaki drogowe o charakterze informacyjnym określają kategorię drogi, lecz status jej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Stosownie do § 2 rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy: A i S określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia oraz na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy GP i G określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie natomiast z § 4 rozporządzenia początkiem albo końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest: punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową. Poszczególne drogi krajowe lub ich płatne odcinki są oznaczane literą z jedną cyfrą lub dwoma cyframi oraz jedną cyfrą lub dwoma cyframi i oznaczenia te są ustawiane przez zarządcę drogi. Jeżeli zatem skarżąca zdecydowała się na przejazd drogą wskazaną w wymienionym rozporządzeniu, jako krajową drogą płatną, to przed wytyczeniem trasy przejazdu powinna z tym aktem normatywnym się zapoznać i, w sytuacji braku informacyjnych znaków drogowych, zwracać uwagę na oznaczenia tych dróg. Jak wynika z dokumentów kontroli została ona przeprowadzona zgodnie z wymaganymi przepisami i kontrolowana mogła złożyć do protokółu kontroli własne uwagi, w tym obecnie zawarte w skardze. Zarzuty skarżącej odwołujące się do regulacji ustrojowej nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Przepis art. 2 Konstytucji RP, stanowiący o państwie prawa urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej, nie wyłącza nakładania na obywateli obowiązków właściwymi ustawami. Nakładanie owych obowiązków ustawowych musi mieścić się w granicach wskazanych przez przepis art. 7, stanowiący odpowiednik art. 6 k.p.a., określający, iż organy władzy publicznej mogą wykonywać swoje zadania jedynie na podstawie i w granicach prawa regulującego zakres działania konkretnych organów. W rozpoznawanej sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego, prowadząc postępowanie i wydając decyzje na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych, wymienionych przepisów nie naruszyły, jak również nie naruszyły przepisu art. 32 Konstytucji RP. Wszyscy bowiem obywatele (kierujący pojazdami powyżej 3,5 t DMC na drogach płatnych) są obowiązani do ponoszenia stosownych opłat. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.