I OSK 1713/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-23
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Zbigniew Ślusarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku konieczności opuszczenia budynku z powodu jego złego stanu technicznego, gmina ma obowiązek zapewnić najemcom rozkwaterowanie do kilku odrębnych lokali zamiennych, czy też wystarczy jeden lokal zamienny dla wszystkich uprawnionych?Ratio decidendi
Gmina, realizując obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego w związku z koniecznością opuszczenia budynku, nie jest zobowiązana do przyznania kilku odrębnych lokali zamiennych, nawet jeśli dotychczasowi najemcy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Obowiązek ten polega na zapewnieniu lokalu o parametrach co najmniej równych dotychczasowemu, a rozkwaterowanie służące poprawie warunków mieszkaniowych powinno odbywać się na ogólnych zasadach zamiany lokali z zasobu gminy, z uwzględnieniem kryteriów mieszkaniowych, sytuacji życiowej i dochodowej, a nie w trybie przyznawania lokalu zamiennego.Stan faktyczny
Najemcy lokalu w budynku przeznaczonym do rozbiórki wystąpili o rozkwaterowanie do trzech odrębnych lokali zamiennych, powołując się na orzeczony rozwód i prowadzenie odrębnych gospodarstw domowych. Zarząd Dzielnicy Wola odmówił rozkwaterowania do trzech lokali, proponując jeden lokal zamienny dla wszystkich. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę najemców, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. i M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2010/11 w sprawie ze skargi B. S. i M. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia sposobu zadysponowywania mieszkaniowym zasobem m.st. Warszawy oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2010/11 oddalił skargę B. S. i M. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem m.st. Warszawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną sprawy:
Wnioskami z dnia 28 grudnia 2010 r., złożonymi w dniu 30 grudnia 2010 r., B. S. i M. S. (syn) wystąpili do Urzędu m.st. Warszawy Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy Wola o rozkwaterowanie ich jako najemców lokalu nr [...]/[...] – o łącznej powierzchni mieszkalnej 41,25 m2, użytkowej – 60,86 m2 – położonego w Warszawie przy ul. W. [...] w związku z decyzją organu budowlanego nakazującą opróżnienie budynku położonego przy ul. W. [...]/[...] z uwagi na jego zły stan techniczny. Wymienieni ubiegają się o rozkwaterowanie powyższego lokalu pomiędzy sobą oraz byłym małżonkiem B. S. – S. S., na 3 odrębne lokale.
W dniu 29 marca 2011 r. zostały przedstawione Komisji Mieszkaniowej do zaopiniowania wnioski S. S., B. S. i M. S., które uzyskały negatywną opinię, z jednoczesną sugestią rozkwaterowania na dwa lokale: jeden dla B. S. i M. S. oraz drugi dla S. S. S. S., B. S. i M. S. zostali wezwani do ustosunkowania się do powyższej opinii Komisji Mieszkaniowej. W pismach z dnia 15 kwietnia 2011 r. S. S. wyraził zgodę na otrzymanie odrębnego lokalu mieszkalnego, zaś B. S. i M. S. nie wyrazili zgody na wynajęcie jednego wspólnego lokalu i zażądali otrzymania dwóch odrębnych lokali.
Wobec powyższego sprawa została ponownie przedstawiona Komisji Mieszkaniowej, która w dniu 7 czerwca 2011 r. negatywnie zaopiniowała wnioski ze wskazaniem na jeden lokal zamienny dla wszystkich osób uprawnionych do zamieszkania.
Mając na uwadze stanowisko Komisji Mieszkaniowej, Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy uchwałą z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] nie wyraził zgody na rozkwaterowanie najemców lokalu nr [...]/[...] przy ul. W. [...] w Warszawie do trzech odrębnych lokali zamiennych.
W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy podał, że wobec tego, iż Komisja Mieszkaniowa w dniu 7 czerwca 2011 r. negatywnie zaopiniowała sprawę rozkwaterowania, najemcom zostanie wskazany jeden lokal zamienny dla wszystkich osób uprawnionych do zamieszkania w lokalu nr 9/9A położonym przy ul. W. [...]. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, że lokalem zamiennym jest lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni. W związku z powyższym wniosek został rozpatrzony negatywnie.
O powyższej uchwale poinformowano B. S. i M. S. pismem z dnia 21 czerwca 2011 r. B. S. i M. S. pismem z dnia 11 lipca 2011 r. (wpływ w dniu 13 lipca 2011 r.) wezwali Zarząd Dzielnicy Wola do usunięcia naruszenia prawa, powołując się na art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Zastępca Burmistrza Dzielnicy Wola m.st. Warszawy pismem z dnia 10 sierpnia 2011 r. poinformował o braku podstaw do zmiany lub uchylenia uchwały ze względu na brak nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w sprawie. Pismo to skierowane zostało do B. S. i M. S., jednakże – jak wynika z wyjaśnień organu zawartych w piśmie z dnia 30 listopada 2011 r. znajdującym się w aktach sądowych rozpoznawanej sprawy – koperta oraz zwrotne potwierdzenie odbioru pisma zaadresowane zostały tylko do B. S., która jego odbiór pokwitowała w dniu 22 sierpnia 2011 r.
Skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. S. i M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały.
Skarżący podnieśli, że na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dotychczas nie otrzymali odpowiedzi od Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, a jedynie pismo Zastępcy Burmistrza Dzielnicy, którego nie można uznać za stanowisko organu. Ponadto skarżący zarzucili Zarządowi Dzielnicy Wola naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że każdemu z nich przysługuje prawo do samodzielnego lokalu mieszkalnego, gdyż po orzeczeniu rozwodu związku małżeńskiego z B. S., S. S. prowadzi odrębne, niezależne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, a ustanie wspólnoty gospodarczej miało miejsce dawno temu i wiązało się z postępującym rozkładem pożycia małżeńskiego. Ponadto stwierdzili, że skarżący przestali być rodziną w sensie wspólnoty gospodarczej i majątkowej. M. S., mający 29 lat, nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa. Nadto skarżący podnieśli, że stanowisko Zarządu Dzielnicy pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu § 27 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, gdyż zgodnie z tym przepisem wynajmowany lokal powinien być odpowiedni dla struktury rodziny wnioskodawcy. W ocenie skarżących istnieje uzasadnienie dla przyznania im trzech odrębnych lokali zamiennych osobom zamieszkującym w dotychczasowym lokalu. Skarżący zarzucili również naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.
Na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. skarżący oświadczyli, że intencją wniosków złożonych 30 grudnia 2010 r. było rozstrzygnięcie, czy skarżącym przysługuje oddzielny lokal zamienny dla każdego z lokatorów mieszkania przy ul. W. [...] m. [...]/[...], a nie wskazanie już konkretnego lokalu zamiennego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd uznał, że skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. Sąd podzielił stanowisko skarżących, że w sprawie niniejszej odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie została udzielona przez Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. Sąd uznał, że uchwała Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...]/[...] czerwca 2011 r. nr [...]/[...] odmawiająca rozkwaterowania najemców (lokatorów), niejako "przy okazji" realizacji obowiązku właściciela nieruchomości dostarczenia im lokalu zamiennego w związku z rozbiórką budynku, w którym znajduje się dotychczasowy lokal (zob. art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.; dalej: ustawa o ochronie praw lokatorów) – nie narusza prawa.
Sąd zauważył, że wymieniona wyżej ustawa o ochronie praw lokatorów w art. 21 ust. 1 pkt 2 upoważniła radę gminy do uchwalenia m.in. zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z ust. 3 art. 21 zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności:
1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu;
2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy;
3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego;
4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach;
5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej;
6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy;
7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2.
W wykonaniu wspomnianego upoważnienia ustawowego Rada Miasta Stołecznego Warszawy podjęła uchwałę z dnia 9 lipca 2009 r. Nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 – dalej: uchwała). Uchwała ta nie reguluje jednak wprost sytuacji skarżących, tj. warunków i przesłanek rozkwaterowania lokatorów uprawnionych do otrzymania lokalu zamiennego, w przypadku konieczności opuszczenia dotychczasowego lokalu w związku z rozbiórką budynku. § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały stanowi jedynie, że postanowień § 4 nie stosuje się do osób, którym miasto na mocy ustawy zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne. Nie stosuje się więc do nich kryteriów dotyczących warunków mieszkaniowych i kryterium dochodowego, obowiązujących przy nawiązaniu najmu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy. Jest to o tyle zrozumiałe, że lokal zamienny ma zapewnić "odtworzenie" sytuacji mieszkaniowej lokatorów, w porównaniu z dotychczasowym lokalem (lokal zamienny to "lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym" – art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy). Stąd też § 23 pkt 2 uchwały stanowi również, że nawiązanie stosunku najmu w związku z koniecznością zapewnienia lokali zamiennych w sytuacjach określonych w ustawie (czyli między innymi takich jak w niniejszej sprawie – art. 11 ust. 9 ustawy) nie wymaga opinii Komisji Mieszkaniowej, czyniąc w tej mierze odstępstwo od zasady, że opinia taka jest wymagana. Zdaniem sądu oznacza to, że przy konieczności dostarczenia lokalu zamiennego w ramach realizacji obowiązku ustawowego, nie rozstrzyga się o poprawie warunków mieszkaniowych wnioskodawców (zamianie lokali), do czego zmierza wniosek skarżących, żądający dostarczenia samodzielnych lokali mieszkalnych, gdyż odbyłoby się to z naruszeniem ogólnych zasad zamiany lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu miasta, przewidzianych w § 8 ust. 1 pkt 1 lit. e/ uchwały, tj. z pominięciem kryteriów mieszkaniowych, sytuacji życiowej i kryterium dochodowego wnioskodawców. Oceny takiej nie zmienia pozostała treść art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, do której odwołują się skarżący, mówiąca o tym, że "warunek ten [odnośnie parametrów lokalu zamiennego] uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni". Chodzi tu bowiem o to, że parametry lokalu zamiennego spełnia również lokal o powierzchni pokoi mniejszej od lokalu dotychczasowego, byleby zapewniał minimum powierzchni pokoi na osobę w gospodarstwie domowym, określone w cytowanej treści przepisu, bez badania, czy gospodarstwo owe jest wspólne, odrębne, czy samodzielne. Te kryteria badane są bowiem przy ewentualnej zamianie lokalu, w trybie § 8 ust. 1 pkt 1 lit. e/ uchwały. Zamiana nie może jednak odbyć się bez spełnienia ogólnych kryteriów przyznawania lokali z zasobu gminy, przewidzianych w uchwale, a do tego w istocie zmierza wniosek skarżących. Takiemu rozumowaniu nie zaprzecza także treść § 27 uchwały, odwołująca się do struktury rodziny przy składaniu propozycji lokalu, co podkreślają skarżący, gdyż odnosi się to kryteriów pokoleniowych, społecznych, oraz sprawności osób uprawnionych do lokalu, które mają być uwzględnione przy propozycji najmu lokalu. Skoro tak, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że przed podjęciem zaskarżonej do sądu uchwały Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy zasięgał opinii Komisji Mieszkaniowej, wbrew treści § 23 pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy, gdyż rozstrzygnięcie, które podjął odpowiada bowiem prawu. Zostało ono właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do kryteriów, jakie powinien spełniać lokal zamienny. Podstawą prawną do działania Zarządu Dzielnicy Wola w tej sprawie był § 2 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w powiązaniu z pozostałymi przepisami ustrojowymi powołanymi w zaskarżonej uchwale.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli B. S. i M.S. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. § 2, § 3, § 27 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy oraz art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów – wobec wyrażenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądu, że Gmina realizując obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego nie jest obowiązana do uwzględnienia okoliczności wskazujących w świetle wyżej powołanych przepisów uchwały – na zasadność wniosku współnajemców i osób wspólnie z nimi zamieszkałych o rozkwaterowanie, tj. przyznania prawa do samodzielnych lokali mieszkalnych – jako lokali zamiennych.
Wskazując na ten zarzut skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podnieśli, że powołana uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy reguluje w sposób kompleksowy zasady wynajmowani lokali z zasobu komunalnego (§ 2 uchwały). Z § 3 uchwały wynika, że odrębne regulacje dotyczą lokali socjalnych (rozdział 5 uchwały) oraz lokali oświatowych (rozdział 6 uchwały). Realizacja obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego wymaga zatem stosowania zasad ogólnych wynajmowania lokali na czas nieoznaczony określonych w rozdziale 2 – z zastosowaniem regulacji szczegółowych przewidzianych dla lokali zamiennych. Tego rodzaju regulację szczegółową przewiduje § 5 uchwały, stosownie do którego postanowień § 4 nie stosuje się do osób, którym Miasto na mocy ustawy zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne, a nadto § 23 ust. 2 uchwały, z którego wynika, że zawarcie umowy najmu lokalu zamiennego nie wymaga zasięgnięcia opinii Komisji Mieszkaniowej. W pozostałym zakresie mają zatem zastosowanie zasady ogólne wynajmowania lokali, w tym obowiązek wynikający z § 27 ust. 1 ww. uchwały Rady Miasta, aby lokal mający być przedmiotem najmu był odpowiedni dla struktury rodziny wnioskodawcy oraz obowiązek wynikający z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, aby lokal zamienny był przyznany dla członków danego gospodarstwa domowego. W tej sytuacji pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Gmina realizując obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego nie jest obowiązana do uwzględnienia okoliczności wskazujących w świetle wyżej powołanych przepisów uchwały – na zasadność wniosku współnajemców i osób wspólnie z nimi zamieszkałych o rozkwaterowanie, tj. przyznania prawa do samodzielnych lokali mieszkalnych – jako lokali zamiennych – narusza ww. przepisy w następstwie ich błędnej wykładni. Wobec orzeczenia rozwodu związku małżeńskiego S. S. i B. S. i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez S. S., B. S. i M. S. – brak jest uzasadnienia prawnego dla przyznania jednego lokalu zamiennego, istnieje natomiast uzasadnienie dla przyznania trzech odrębnych lokali zamiennych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wskazane w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiona w sprawie niniejszej skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest § 2, § 3, § 27 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy oraz art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów poprzez błędną wykładnię tych przepisów nie mógł być uznany za uzasadniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielając stanowisko wyrażone przez Zarząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy nie uchybił przepisom regulującym wynajmowanie lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że byli małżonkowie B. S. i S. S. – jako najemcy oraz ich dorosły syn M. S. zamieszkują wspólnie w lokalu nr [...]/[...] o łącznej powierzchni mieszkalnej 41,25 m2 użytkowej 60,86 m2 położonym w Warszawie przy ul. W. [...] (decyzja o przydziale z dnia 16 listopada 1992 r.). Ponadto, w związku z decyzją organu nadzoru budowlanego nakazującą opróżnienie budynku położonego przy ul. W. [...] z uwagi na jego zły stan techniczny (w aktach sprawy brak stosownej decyzji, okoliczność bezsporna), osoby zamieszkujące we wskazanym lokalu wystąpiły o wynajęcie im odrębnych lokali zamiennych – o rozkwaterowanie (B. S. i M. S. w dniu 30 grudnia 2010 r., S. S. w dniu 17 stycznia 2011 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie uznał, że w zaistniałej w sprawie sytuacji stanowisko Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy odmawiające wynajęcia wnioskodawcom trzech odrębnych lokali zamiennych jest prawidłowe.
W sprawie wystąpiły szczególne okoliczności zobowiązujące Miasto Stołeczne Warszawa do zapewnienia lokalu zamiennego w związku z decyzją organu nadzoru budowlanego nakazującą opróżnienie budynku, w którym lokal zajmowany przez wnioskodawców się znajduje. W takich okolicznościach, jak podniósł Sąd w zaskarżonym wyroku – zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., Nr LVIII/1751/2009 nie stosuje się postanowień § 4 uchwały, a ponadto, w myśl § 23 pkt 2 tej uchwały nawiązanie stosunku najmu nie podlega opiniowaniu przez Komisję Mieszkaniową.
Zgodnie z § 27 ust. 1 powołanej uchwały znajdującym się w rozdziale 7 "Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej" – "Z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy kolejno dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego specyficznych, uzasadnionych potrzeb, w szczególności takich jak inwalidztwo lub podeszły wiek". Użyte w tym przepisie określenie "lokal odpowiedni dla struktury rodziny wnioskodawcy" nie upoważnia do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji, akceptując w okolicznościach niniejszej sprawy odmowę przyznania trzech odrębnych lokali zamiennych naruszył prawo materialne. Sąd słusznie uznał, że rozkwaterowanie wnioskodawców służące poprawie ich warunków mieszkaniowych nie może być dokonane w ramach realizacji obowiązku ustawowego dostarczenia lokalu zamiennego, bowiem odbyłoby się z naruszeniem ogólnych zasad zamiany lokali z mieszkaniowego zasobu miasta, przewidzianych w § 8 ust. 1 pkt 1 lit. e/ uchwały, tj. z pominięciem kryteriów mieszkaniowych, sytuacji życiowej i kryterium dochodowego wnioskodawców. Okoliczności, na które się powołują wnioskodawcy – rozwód związku małżeńskiego B. i S. S. orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r. i fakt prowadzenia przez zamieszkujących w lokalu byłych małżonków i ich dorosłego syna odrębnych gospodarstw domowych uprawniał zainteresowanych do ubiegania się o zamianę zajmowanego wspólnie lokalu na większą liczbę lokali, jednakże nie w trybie dotyczącym przyznawania lokalu zamiennego , lecz na ogólnych zasadach wskazanych w § 8 ust. 1 pkt 1 lit. e/ uchwały. W powołanym przepisie przewidziana została taka możliwość, wskutek której miałoby nastąpić rozdzielenie faktycznie funkcjonujących w dotychczas zajmowanym lokalu odrębnych gospodarstw domowych, jednakże obwarowana ona została koniecznością spełnienia szczegółowych warunków tam określonych.
Należało ponadto zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że treść art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, zawierającego ustawową definicję pojęcia "lokal zamienny" w zakresie, w którym przyjęto, że warunek odnośnie parametrów lokalu zamiennego uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni stanowi gwarancję zachowania minimalnej powierzchni wskazanej w ustawie w przypadku, gdy lokal zamienny będzie miał mniejszą powierzchnię pokoi niż lokal dotychczasowy.
Za nieuzasadnione uznać należało wywodzenie z treści powyższej definicji uprawnienia do żądania rozkwaterowania z pominięciem zasad skreślonych w § 8 ust. 1 pkt. 1 lit. e) uchwały.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło