I SA/Łd 199/12
WyrokWSA w Łodzi2012-04-03
Skład orzekający: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA Tomasz Adamczyk, Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług w drodze oszacowania, opierając się na zeznaniach świadków, pomimo zarzutów strony skarżącej o nierzetelności dowodów i niewłaściwym wyborze metody szacowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo określiły podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług w drodze oszacowania, opierając się na zeznaniach świadków. Ustalony stan faktyczny został uznany za prawidłowy, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady swobodnej oceny dowodów i wyboru metody szacowania, uznano za bezzasadne. Organy wykazały, że ewidencja prowadzona przez podatnika była nierzetelna, co uzasadniało zastosowanie szacowania, a wybrana metoda była najbardziej zbliżona do rzeczywistej wysokości przychodu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2009 r. Organ kontroli skarbowej, opierając się na materiale dowodowym zebranym przez Prokuraturę Okręgową w Ł., ustalił, że podatnik nie ujmował w ewidencji wszystkich uzyskanych przychodów ze sprzedaży towarów. W związku z nierzetelnością ewidencji, organ pierwszej instancji określił podstawę opodatkowania w drodze oszacowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwy wybór metody szacowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2009 r. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił K. A. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-wrzesień 2009 r. w łącznej kwocie 67.298,00 zł.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że w 2009 r. podatnik prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "Handel okrężny" – K. A. w zakresie handlu obwoźnego na straganach i targowiskach. Z materiału dowodowego zebranego przez Prokuraturę Okręgową w Ł. wynika, że w 2009 r. prowadząc działalność gospodarczą podatnik zatrudniał bez zarejestrowania kilka osób. Każda z zatrudnionych w ten sposób osób sprzedając towary handlowe uzyskiwała utarg w wysokości znacznie przekraczającej wartości zaksięgowane w ewidencji przychodów. Na tej podstawie Prokuratura Okręgowa w Ł. złożyła wniosek do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. o wszczęcie w stosunku do podatnika postępowania kontrolnego.
W toku kontroli przesłuchano licznych świadków. Na podstawie ich zeznań organ pierwszej instancji wyciągnął wnioski, że podatnik prowadził sprzedaż towarów, których zakupu nie potwierdził fakturami VAT. Ustalono również, że zatrudnieni przez skarżącego pracownicy oferowali do sprzedaży towary, które nie wystąpiły ani w remanencie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2008 r. ani w fakturach dotyczących zakupu towarów w 2009 r. Z uwagi na fakt, iż dane wykazane w ewidencji prowadzonej dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne nie pozwalały na określenie podstawy opodatkowania, organ pierwszej instancji za zasadne uznał określenie tej podstawy, tj. niezaewidencjonowanego obrotu w drodze oszacowania. Z braku innych wiarygodnych dowodów określenia podstawy opodatkowania dokonano na podstawie zeznań świadków, którzy podali rzeczywiste kwoty dziennego obrotu.
W odwołaniu od zaskarżonej decyzji podatnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 23 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.) poprzez nieuprawnione uznanie, iż dane wykazane w ewidencji prowadzonej dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania i w związku z tym określenie tej podstawy w drodze oszacowania wobec nieustosunkowania się organu kontroli skarbowej do zeznań strony i świadków na temat źródeł przychodów (darowizny, sprzedaż samochodów, zamieszkiwanie przez wiele lat z rodzicami i oszczędności w związku z tym poczynione);
- art. 23 § 4 i 5 O.p. poprzez niedostateczne uzasadnienie wyboru metody oszacowania innej niż wymienione w art. 23 § 3 wobec istnienia przesłanki jej szczególnej wyjątkowości oraz określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania w nierzeczywistej wysokości;
- art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie przez organ kontroli skarbowej postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów, które powinno być staranne i merytorycznie poprawne, a zamiast tego niezachowanie bezstronności polegające na tym, że zostało prowadzone w sposób jednostronny, wybiórczy, dowolny, odbiegający od wymogów poczynienia ustaleń zbieżnych z rzeczywistym stanem rzeczy;
- art. 122 O.p. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechaniu przeprowadzenia czynności wyjaśniających znaczące rozbieżności między zeznaniami świadków;
- art. 124 O.p. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, jakimi organ kontroli skarbowej kierował się przy wyborze metody oszacowania innej niż określone w art. 23 § 3 O.p.;
- art. 187 O.p. poprzez naruszenie zasady zupełności polegające w szczególności na nieustosunkowaniu się do znajdujących się w aktach sprawy dowodów w zakresie uzyskiwania dochodów z tytułu opisanych w zeznaniach darowizn i handlu samochodami oraz de facto utrzymywaniu przez kilka lat małż. A. z dziećmi w celu umożliwienia im postawienia własnego domu;
- art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie przez organ kontroli skarbowej zasady swobodnej oceny dowodów polegające na wybiórczej ocenie poszczególnych zeznań świadków z pominięciem innych sprzecznych z nimi, przy jednoczesnym braku analizy innych źródeł dochodów, które to naruszenia winny skutkować na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchyleniem w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ kontroli skarbowej zasadnie uznał, że dokumentacja podatkowa prowadzona przez podatnika była nierzetelna. Wynika to zarówno z zeznań świadków, którzy wskazali kwoty uzyskiwanego przychodu, jak i z przesłuchania skarżącego, który wskazał, że nie wpisywał do ewidencji wszystkich uzyskiwanych przychodów, lecz kwoty niższe oraz, że zakupił więcej towarów handlowych niż wynikało z okazanych do kontroli faktur. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał, w ocenie organu odwoławczego, konieczność zastosowania szacowania podstawy opodatkowania z uwagi na bezsporny fakt obrotu towarami dokonywany przez podatnika i nierejestrowany w księgach podatkowych. Biorąc zatem pod uwagę fakt niedopełnienia przez skarżącego obowiązku rzetelnego prowadzenia ewidencji podatkowej - prowadzenia jej w sposób nieodzwierciedlający rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a w konsekwencji niemożność ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania w oparciu o zapisy w niej dokonane, przyjąć należało w ocenie organu odwoławczego, iż organ pierwszej instancji, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, prawidłowo ocenił, iż istniały przesłanki uzasadniające określenie wartości sprzedaży w drodze oszacowania. Tym samym, w niniejszej sprawie uzasadnionym i koniecznym było ustalenie przychodu w drodze zastosowania instytucji szacunku. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie najlepsze rezultaty gwarantowało uwzględnienie zeznań świadków podających przybliżone (zbliżone do rzeczywistych) dane dotyczące uzyskiwanego przez podatnika przychodu. Posiłkowanie się przy ustalaniu podstawy opodatkowania zeznaniami świadków było w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione.
Odnośnie nieustosunkowania się organu kontroli skarbowej do zeznań podatnika i zeznań świadków na temat źródeł przychodów (darowizny, sprzedaż samochodów, zamieszkiwanie przez wiele lat z rodzicami i oszczędności w związku z tym poczynione), organ odwoławczy zauważył, iż powyższe kwestie nie miały związku z zakresem kontroli oraz postępowania podatkowego. Zakres postępowania obejmował bowiem zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i dotyczył prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Otrzymywane przez skarżącego i jego małżonkę darowizny, przychód uzyskiwany ze sprzedaży samochodów, czy zamieszkiwanie z rodzicami nie miały wpływu na wysokość kwot dziennego przychodu zapisywanych w ewidencji prowadzonej dla potrzeb zryczałtowanego podatku.
Organ odwoławczy, dokonując analizy zeznań poszczególnych świadków, podkreślił, iż nie doszukał się sprzeczności w ich zeznaniach, które miałyby wpływ na wysokość uzyskanego przychodu. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż dane wykazane w ewidencji prowadzonej dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania i w związku z tym określono podstawę opodatkowania w drodze szacowania. Obszernie i szczegółowo uzasadniono dlaczego nie można w sprawie zastosować żadnej z metod szacowania wymienionej w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. w zgodzie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, prowadził postępowania oraz na podstawie art. 122 ww. ustawy podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Po przeprowadzeniu postępowania i zgromadzeniu bogatego materiału dowodowego organ pierwszej instancji dokonał swobodnej oceny dowodów.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył podatnik. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. :
- art. 121 § 1, 122, 124, 187 oraz 191 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów, które nie było staranne i merytorycznie poprawne, pozbawione bezstronności, wybiórcze i dowolne, odbiegające od wymogów poczynienia ustaleń zbieżnych z rzeczywistym stanem rzeczy, z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów polegającym na wybiórczej ocenie poszczególnych zeznań świadków z pominięciem innych sprzecznych z nimi, a także nieuprawnionym twierdzeniu o wiarygodności całości materiału dowodowego, na podstawie którego organ pierwszej instancji poczynił ustalenia;
- uznanie, że organ I instancji prawidłowo zastosował szacowanie oraz uzasadnił wybór jego metody;
- błędne uzasadnienie faktyczne i prawne.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że prawidłowa analiza zeznań świadków powinna doprowadzić organy podatkowe do wniosku, że są one niewiarygodne i nie pozwalają na uznanie, że dokumentacja podatkowa prowadzona przez skarżącego jest nierzetelna. W tej sytuacji kwoty 398.694,00 zł ustalonej w oparciu o tak niewiarygodny materiał dowodowy nie można uznać za racjonalny i efektywny wniosek wynikający z jakiegokolwiek szacowania.
Ponadto podniesiono, iż organ odwoławczy z obrazą art. 121 § 1, 122, 124, 187 oraz 191 O.p. uznał, że brak sprzeczności w zeznaniach świadków, które miałyby wpływ na wysokość oszacowanej podstawy opodatkowania.
Wskazano że zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań K., H. i K. A., jak i pozostałych świadków nie pozwala na poczynienie ustaleń, jakoby ze stoiska rozstawianego w Z. uzyskiwane były takie przychody. Wielkości te powstały głównie w wyniku nieuprawnionego, bezkrytycznego przeniesienia zeznań K. A. na ustalenia w odniesieniu do H. A. i K. A..
Skarżący podniósł, że nie dano wiary zeznaniom H. A., uznając za wiarygodne zeznania K. A., która wielokrotnie przesłuchiwana za każdym razem podawała odmienna wersję. Organ kontroli skarbowej dostrzegając te różnice zawiadomił Prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na składaniu fałszywych zeznań. W związku z odmową wszczęcia postępowania organ II instancji uznał za uzasadniony wybór przez organ kontroli dogodnych dla siebie zeznań, co stanowi o wysokiej ignorancji prawa i skłonności do czynienia ustaleń najbardziej niekorzystnych dla podatnika.
Odnośnie świadka M. S., które rzucają cień na ocenę zeznań innych świadków, organ odwoławczy skupił się głównie na istnieniu zeszytów z zapiskami, których rzeczywistą zawartość i charakter zrelacjonowała podczas ostatniego przesłuchania. Świadek ten opisał szczegółowo przebieg przesłuchania prowadzonego przez funkcjonariusza Policji, a zwłaszcza jego nadużycia. Mimo to organ podatkowy bezkrytycznie podszedł do takiego materiału dowodowego, czyniąc niekorzystne dla skarżącego ustalenia.
Dalej skarżący podał, iż organ odwoławczy, za organem kontroli skarbowej, dokonał nierzetelnej oceny zeznań M. M.. W wyniku postępowania kontrolnego wyliczono osiąganą przez nią średnią przychodu na poziomie 3.204,50 zł, przyjmując graniczne kwoty 1.000 zł i 5.409 zł; przesłuchana po raz pierwszy podała kwoty utargu 1.000 - 1.500 zł., a następnie w dniu 7 lipca 2010 r. po okazaniu notesu z wybraną największą zapisaną w nim liczbą 5.409, przyznała, iż to była granica przychodu. Mimo sprostowania podczas ostatniego przesłuchania w obecności pełnomocnika, iż kwoty takie nie były częste, organ kontroli skarbowej wyliczył tak nierzeczywistą średnią.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Zarzuty skargi koncentrują się przede wszystkim na naruszeniu przepisów postępowania, w tym zasady zaufania do organów podatkowych, zasady prawdy obiektywnej, zasady informowania strony, obowiązku organu podatkowego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny materiału dowodowego, a także na naruszeniu zasad dotyczących wyboru metody szacowania i uzasadnienia tego wyboru oraz na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.
Przystępując do oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, wskazać należy, że na organy podatkowe nałożony jest obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2005 r., poz.535 ze zm. , zwana dalej O.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Dowodem w sprawie podatkowej jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Według art. 181 O.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 O.p.). Ocena ta ma zatem charakter swobodny, winna być jednak oparta na wszechstronnym rozważeniu całego materiału dowodowego. Organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 1997 r., III SA 150/96, LEX nr 30848). Dodać należy, iż ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministarcyjne, Warszawa, 2003, s. 208).
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania podatkowego i dołożyły wszelkich starań, by prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy. Zebrany w toku postępowania materiał dowody jest kompletny i został przez organy podatkowe szczegółowo rozpatrzony. Oceny dowodów organy podatkowe dokonały na tle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania.
Tym samym Sąd uznaje ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny za prawidłowy.
W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżący w kontrolowanym okresie nie wykazywał dla celów podatkowych wszystkich uzyskiwanych ze sprzedaży na straganach i targowiskach przychodów, a więc nie dopełnił obowiązku rzetelnego prowadzenia ewidencji podatkowej. Wynika to z analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności z dokumentacji księgowej oraz zeznań świadków będących w znakomitej większości osobami zatrudnianymi przez skarżącego w spornym okresie, którzy wskazali kwoty uzyskiwanego przez skarżącego przychodu, ale również zeznań osób nie pracujących u skarżącego, a będących naocznymi świadkami pracy wykonywanej dla niego przez zatrudnionych pracowników . Na fakt nieewidencjonowania uzyskiwanego przychodu wskazuje również sam skarżący, który zeznał między innymi, że jego matka nie znała całości uzyskiwanych przez niego obrotów, przekazywał jej tyle pieniędzy, ile uznał za stosowne, żeby zapisała w dokumentacji oraz że nie jest w stanie określić, jakie były jego rzeczywiste przychody w latach 2007-2009 (vide - k. 306 akt adm.).
Zeznał także , iż kupował więcej towaru niż widniało na wystawionej fakturze a także , iż do ewidencji sprzedaży wpisywany był przychód uzyskiwany przez niego osobiście, natomiast przychód uzyskiwany przez pracowników nie był wpisywany do ewidencji , choć zdarzało się , że do tej ewidencji wpisywał cały utarg z całego dnia ( vide : k. 325 odw., 326 ).
Zdaniem Sądu, dokonując oceny materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, organy podatkowe nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 § 1 O.p.).
Odnośnie podnoszonych przez pełnomocnika różnic w zeznaniach świadków należy zauważyć, że zeznające w charakterze świadków osoby pracowały dla skarżącego i ich zeznania co do podstawowego faktu świadczenia pracy dla skarżącego i uzyskiwania dla skarżącego określonego przychodu nie były sprzeczne.
I tak, wbrew twierdzeniom skarżącego, oceniając zeznania świadków K. A. ( żony strony ) i H. A. ( matki strony ) w zestawieniu z zeznaniami strony, organy skupiły się na ważnych dla rozstrzygnięcia kwestiach, a mianowicie dotyczących liczby rozkładanych dla skarżącego stoisk handlowych, bo miało to bezpośredni wpływ na wielkość ustalanego utargu. Organy wskazały przy tym, którym zeznaniom dały wiarę, a którym odmówiły wiarygodności i dlaczego (str. 14 i 15 decyzji organu I instancji, zaaprobowane przez organ odwoławczy).
Jeśli zaś chodzi o zeznania świadka M. S. , to wbrew twierdzeniom skarżącego, skoro znajdują one potwierdzenie w zapisach utargów uczynionych w zeszytach zarekwirowanych przez funkcjonariuszy Policji w dacie zatrzymania świadka, a wszelkie twierdzenia o wywieraniu nacisku na świadka przez Policję są gołosłowne, to zeznania świadka należało uznać za wiarygodne, a zarzuty skarżącego w tym zakresie za bezpodstawne.
Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez skarżącego sprzeczności w zeznaniach M. M., stwierdzić należy, że zasadnie organy podatkowe uznały, iż sprzeczności takich nie ma. Jak wynika bowiem z dokonanej przez organy oceny zeznań tego świadka, M. M. we wspomnianym zeszycie notowała każdego dnia pracy wysokość uzyskanej z handlu towarami skarżącego gotówki oraz wysokość poniesionych wydatków, tj. opłaty targowej i zeznania tego świadka korespondują z zapisami zeszytu. Biorąc pod uwagę powyższe zeznania organy określiły średnią utargów na kwotę 3.204,50 zł. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zeznana przez M. M. wysokość utargów potwierdza kwota gotówki w wysokości 4.000 zł znaleziona u świadka w dniu zatrzymania przez Policję, a był to dzień tygodnia, w którym nie osiągano najwyższych utargów.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy zasadnie przyjęty ,że ewidencja jaką prowadził podatnik dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za rok 2009, była nierzetelna . Strona nie prowadziła ewidencji dla celów podatku od towarów i usług. Nie składała stosownych deklaracji na ten podatek.
Uwzględniając fakt ,że strona korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust 1 ustawy o VAT z uwagi na osiągany próg wartości sprzedaży opodatkowanej ( 50.000,- zł ) w poprzednim roku podatkowym, co wynika z ustaleń zawartych w protokole z kontroli z 7.02.2011 r. ( str. 19 , k. 339 akt adm. ) zasadną była konstatacja organu , iż na podatniku spoczywał obowiązek prowadzenia ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług według zasad opisanych w art. 109 ust 3 ustawy o VAT oraz obowiązek składania deklaracji na ten podatek za okresy miesięczne ( art. 99 ust 1 ustawy o VAT ).
W sytuacji jaka miała miejsce w okolicznościach przedmiotowej sprawy ustawodawca w art. 109 ust 2 ustawy o VAT nakazał m. in. organowi kontroli skarbowej a ten prowadził postępowanie , określenie sprzedaży niezaewidencjnowanej w drodze oszacowania i ustalenia podatku przy zastosowaniu stawki 22 %, bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego , o którym mowa w art. 86.
Bezspornym jest, ,jak wykazały organy podatkowe, że skarżący w prowadzonej ewidencji dla potrzeb zryczałtowanej formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskał przychody , których w tej ewidencji nie ujął. Tym samy słusznie przyjęto ,że nie mogła ona stanowić podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Dlatego prawidłowo wysokość przychodów z prowadzonej sprzedaży przez podatnika w roku 2009 dla potrzeb tego podatku ustalono w drodze szacowania podstaw opodatkowania.
Przywołując przepisy dotyczące tej kwestii stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 23 Ordynacji podatkowej organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia lub dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania, lub podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania (§ 1). Zgodnie z § 2, organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Podstawę opodatkowania określa się w drodze oszacowania, stosując następujące, wymienione w § 3, metody: 1/ porównawczą wewnętrzną - polegającą na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu; 2/ porównawczą zewnętrzną - polegającą na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność o podobnym zakresie i w podobnych warunkach; 3/ remanentową - polegającą na porównaniu wartości majątku przedsiębiorstwa na początku i na końcu okresu, z uwzględnieniem wskaźnika szybkości obrotu; 4/ produkcyjną - polegającą na ustaleniu zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa; 5/ kosztową - polegającą na ustaleniu wysokości obrotu na podstawie wysokości kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo, z uwzględnieniem wskaźnika udziałów tych kosztów w obrocie; 6/ udziału dochodu w obrocie - polegającą na ustaleniu wysokości dochodów ze sprzedaży określonych towarów i wykonywania określonych usług, z uwzględnieniem wysokości udziału tej sprzedaży (wykonanych usług) w całym obrocie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować tych metod, organ podatkowy może w inny sposób oszacować podstawę opodatkowania (§ 4). Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy, określając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, uzasadnia wybór metody oszacowania (§ 5).
Odnosząc powyższe uregulowanie prawne do stanu rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania ma na celu odtworzenie rzeczywistego przebiegu działań i zdarzeń istotnych z punktu widzenia prawnopodatkowego stanu faktycznego (por. R. Mastalski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011" Oficyna Wydawnicza UNIMEX, str. 213).
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych obu instancji, zgodnie z którym metoda szacowania przychodu przyjęta przez organ kontroli skarbowej, a polegająca na wyliczeniu przychodu w oparciu o zeznania osób sprzedających towary skarżącego, była w pełni uzasadniona. Niewątpliwie dzięki zeznaniom osób, które sprzedawały towary skarżącego, możliwe było ustalenie wysokości przychodu w sposób najbardziej zbliżony do jego rzeczywistej wysokości. Autor skargi nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów, które wskazywałyby, że zastosowanie innej metody oszacowania przychodu skarżącego przyniosłoby wynik bardziej zbliżony do rzeczywistego. Poza tym, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy uzasadniły wybór zastosowanej metody szacowania i pominięcia metod wskazanych w przepisie art. 23 § 3 O.p., w tym także argumentując właściwie przeciwko wskazywanej metodzie porównawczej zewnętrznej (vide - str. 11 -13 odw., decyzji organu II instancji ).
Podsumowując, organy prawidłowo do wyszacowanego przychodu zastosowały właściwe normy prawa materialnego , stosując stawkę podatku 22 % ( art. 41 ust 1 ustawy o VAT ).
W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługują zarówno zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187, 191 O.p., jak również zarzuty polegające, zdaniem strony skarżącej, na przyjęciu niewłaściwej metody szacowania przychodu i nie uzasadnieniu wyboru tej metody oraz pominięciu innych. Zważyć bowiem należy ,że strona wbrew spoczywającym na niej obowiązkom nie prowadziła w ogóle właściwej ewidencji w związku z rozmiarami działalności gospodarczej dla potrzeb podatku VAT. Tym samym niezasadne są zarzuty stawiane administracji podatkowej mające na celu usprawiedliwienia zachowania podatnika, iż doszło do celowego wyselekcjonowania wypowiedzi świadków dla ukazania działalności K. A. w niewyobrażalnych rozmiarach i tendencyjności w zastosowanej metodzie ustalenia podstawy opodatkowania mającej na celu jego ukaranie.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W konsekwencji, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszały prawa. Decyzja jest merytorycznie poprawna i staranna. Rozstrzygnięcie jest bezstronne i charakteryzuje się dbałością o wyjaśnienie wszelkich aspektów sprawy. Sąd nie dopatrzył się w zachowaniu organu działania na niekorzyść skarżącego. Zdaniem sądu organy zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego a następnie jego pełne rozpatrzenie (art. 122 i 187 §1 Op. ). Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność , która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące, spełniające kryteria o jakich mowa w art. 210 § 4 Op.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , należało orzec jak w sentencji.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło