II FSK 1835/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA del. Danuta Małysz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. R. i M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 206/10 w sprawie ze skargi T. R. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 stycznia 2010 r. nr [...];[...];[...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 206/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi T. R. i M. R. na trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 stycznia 2010 r. w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zaskarżonymi decyzjami Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzje z dnia 8 września 2009 r. odmawiające skarżącym wznowienia postępowań podatkowych zakończonych decyzjami ostatecznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 stycznia 2003 r. w sprawie ustalenia M. R. i T. R. podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002. Organ wskazał, że w rozpoznawanym przypadku strony powzięły informację o wydaniu decyzji ostatecznych w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000, 2001 i 2002 rok (decyzje z dnia z dnia 9 stycznia 2003 r.) w dniu 20 stycznia 2003 r., o czym świadczyło zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Żądanie wznowienia postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanki zawartej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej zostało natomiast sformułowane po raz pierwszy w odwołaniu z dnia 5 kwietnia 2004 r. złożonym w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w dniu 9 kwietnia 2004 r. Mając na uwadze unormowanie zawarte w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ podkreślił, że żądanie wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 powołanej ustawy może być zgłoszone wyłącznie na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Termin do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem upłynął w niniejszej sprawie w dniu 20 lutego 2003 r. W związku z opóźnieniem skarżących wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca wznowienie postępowań podatkowych. W skargach do sądu administracyjnego T. R. i M. R. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 136, art. 137, art. 240 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 i art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. skarżący dodatkowo zakwestionowali konstytucyjność rozwiązania przewidzianego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w motywach rozstrzygnięcia argumentował, że skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, po upływie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z akt sprawy wynikało bowiem, ponad wszelką wątpliwość, że decyzje z dnia 9 stycznia 2003 r. zostały stronom doręczone w dniu 20 stycznia 2003 r. Skarżący zgłosili zaś żądanie wznowienia postępowania po raz pierwszy w odwołaniu z dnia 9 kwietnia 2004 r., a następnie w piśmie (wniosku) z dnia 29 maja 2009 r. Tym samym uchybili oni miesięcznemu terminowi określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, co powodowało niedopuszczalność wznowienia postępowania zgodnie z art. 243 § 3 powołanej ustawy. Wbrew wywodom zawartym w skardze Sąd przyjął, że wskazanie terminu wydania decyzji, jak i daty jej doręczenia było jednoznaczne z ustaleniem "dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji". Skład orzekający podkreślił, że po doręczeniu decyzji z dnia 9 stycznia 2003 r. skarżący mieli możliwość zapoznania się z treścią i kierunkiem rozstrzygnięcia oraz materiałem procesowym, a w konsekwencji posiąść wiedzę o ewentualnym naruszeniu ich praw. Ustosunkowując się do zarzutu pominięcia przez organ możliwości przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Sąd wyjaśnił, że z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy nie wynika aby organ badał istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie tego terminu i takiego obowiązku nie miał w świetle stanu sprawy i art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika na żadnym etapie postępowania, czy to we wniosku o wznowienie, czy też w samodzielnym piśmie, jak również w odwołaniu, nie wnosili o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i nie wskazywali okoliczności uprawdopodobniających, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Sąd nie podzielił również twierdzeń stron, jakoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. było obowiązane analizować zgłoszoną przesłankę wznowienia z urzędu. W świetle art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej wszczęcie postępowania z urzędu na podstawie wskazanej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej należało uznać za niedopuszczalne. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się także naruszeń Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 i art. 32 ust. 1) z uwagi na wprowadzenie w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej terminu do złożenia przez stronę wniosku o wznowienie, a więc ograniczenia czasowego, którego nie przewidziano w razie wznowienia postępowania z urzędu dokonywanego przez organ. Skład orzekający wskazał, że analizowany przepis, korzystający z domniemania konstytucyjności, nie narusza zasady równości, gdyż w przypadku strony i organu nie może być mowy o podmiotach charakteryzujących się daną cechą istotną w równym stopniu, a zatem nie dochodzi tutaj do dyskryminacji strony. W skardze kasacyjnej M. R. i T. R. wnieśli o uchylenie powyższego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał wyrok w pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów: 1/ postępowania, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: ● art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w ten sposób, iż nie dokonano prawidłowo kontroli skarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem, ● art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ten sposób, iż sąd zamknął rozprawę, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną mimo niedokonania w pełni tego wyjaśnienia, a także orzekając na podstawie jedynie części akt sprawy, nie rozstrzygając w granicach danej sprawy, ● art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 162 § 1 i 2 w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego oraz wszelkich okoliczności sprawy w celu ustalenia, czy postępowanie organu nie wzywającego skarżących do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu pozbawiło ich w konsekwencji prawa do sądu, ● art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 122, art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że w postępowaniu podatkowym nie naruszono przepisów postępowania, nie uwzględniono całokształtu materiału dowodowego oraz wszelkich okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ● art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 145 § 1 lit. c i art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez dokonanie błędnej wykładni tego ostatniego przepisu i uznanie, że termin do wniesienia wniosku o wznowieniu postępowania biegnie dla strony od dnia doręczenia decyzji, a nie od dnia, w którym powzięła ona wiadomość o naruszeniu jej praw, ● art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie skarżonych decyzji mimo dokonanych ustaleń, że organ nie dokonał w pełni rozpoznania wypełnienia dyspozycji tego przepisu w postępowaniu, 2/ prawa materialnego art. 2, 8, 31 ust. 1 Konstytucji w ten sposób, że dyskryminując stronę orzekł, iż skarżącym nie przysługuje prawo zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o art. 210 § 4 bez ograniczenia czasowego przewidzianego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że dniem powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, o jakim mowa w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jest data uzyskania informacji o treści rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji. Zdaniem stron, odmowa wznowienia postępowań podatkowych uniemożliwiła przeprowadzenie dowodu na okoliczność ustalenia takiej daty. W odniesieniu do kwestii niedopełnienia obowiązku złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wywiedziono, że organ podatkowy powinien wezwać stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni na podstawie art. 162 § 1 i 2 w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo wskazano, że w sprawie zbagatelizowano fakt nieobecności strony w postępowaniu podatkowym. Ponadto ponowiono zarzuty dotyczące niekonstytucyjności rozwiązania przyjętego w art. 240 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem zaskarżonych decyzji była odmowa wznowienia postępowania w sprawach ustalenia skarżącym podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że określa granice spraw, których wymienione decyzje dotyczą. Ich treść uzasadnia ocenę, że stanowią one rozstrzygnięcia podjęte w postępowaniu wznowieniowym. Stosownie zaś do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny jest granicami spraw związany. Z tego też powodu poza zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w zaskarżonym wyroku pozostaje kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości. Wbrew więc zarzutowi skargi kasacyjnej powołany wyżej przepis postępowania sądowoadministracyjnego nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem. Podnieść ponadto trzeba, że postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu prowadzone jest na wniosek zainteresowanych, co wynika z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, na co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 133 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż w skardze nie wykazano w jaki sposób przepis ten został naruszony, mając w szczególności na uwadze jego brzmienie. Przypomnienia wymaga, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem szczególnym, odrębnym od postępowania wymiarowego. Jego celem jest weryfikacja ostatecznych decyzji w zakresie wystąpienia przy ich wydaniu przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero stwierdzenie istnienia którejkolwiek z podstaw wznowienia postępowania uprawnia organ prowadzący takie postępowanie do orzeczenia co do istoty sprawy w drodze wydania jednego z rodzajów decyzji przewidzianych w art. 245 Ordynacji podatkowej. Art. 241 wskazanej ustawy przewiduje, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony z tym, że wznowienie z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy, a więc gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, dokonuje się na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Wymienioną przesłankę wznowienia postępowania wskazali skarżący we wnioskach o wznowienie postępowania. W sprawie niniejszej decyzje z dnia 9 stycznia 2003 r. o podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002 należnym od skarżących, zostały im doręczone w dniu 20 stycznia 2003 r. Niewątpliwie zatem w tym dniu powzięli wiadomość o ich wydaniu. W treści art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie znajduje potwierdzenia zarzut skargi, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegnie od dnia powzięcia wiadomości o naruszeniu praw strony. Brzmienie powołanego przepisu postępowania podatkowego jest jednoznaczne i dla ustalenia znaczenia zawartych w nim norm prawnych nie wymaga zastosowania innych reguł wykładni niż gramatyczna. Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jako bezpośrednio powiązane z powyżej rozstrzygniętymi, należało uznać także za niezasadne. Na uwzględnienie nie zasługuje ponadto zarzut naruszenia art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut jego naruszenia podlegałby uwzględnieniu w wypadku, gdyby w skardze kasacyjnej wykazano, że w zaskarżonym wyroku dokonano kontroli zaskarżonych aktów pod innym kątem niż ich legalność. Skład orzekający nie stwierdził, aby taką wadą było obciążone zaskarżone orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwione zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest wskazanych w osnowie skargi kasacyjnej przepisów Konstytucji RP. Z dokonanych wyżej ocen wynika, że zaskarżony wyrok został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a więc nie narusza ani art. 2 ani też art. 8 Konstytucji RP. Nie można też uznać, że ograniczenie terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, określone w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pozostaje w jakimkolwiek związku z normą zawartą w art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.