I FZ 195/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 148/12, oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Sąd pierwszej instancji odmawiając przyznania prawa pomocy uznał, że oświadczenie skarżącej złożone w związku z ubieganiem się przez nią o przyznanie prawa pomocy, w zestawieniu z aktami sprawy, doświadczeniem i zasadami logiki, było dla Sądu niewiarygodne. Wątpliwości nasunęły się po analizie stosunków własnościowych spółki, w której mąż skarżącej posiada udziały i której jest równocześnie prezesem zarządu. Sąd wskazał, że wspólnikiem bowiem spółki J. sp. z o.o. z s. w R. jest "A." spółka z o.o. w likwidacji, której likwidatorem pozostaje mąż skarżącej, a zważywszy na ten fakt – prawdopodobnie także wspólnikiem. Skarżąca również posiada udziały w spółce "J.". Sąd wskazał również, że skarżąca deklarując, iż zamieszkuje u matki, która ponosi koszty utrzymania w postaci wszelkiego rodzaju opłat eksploatacyjnych, nie podaje stanu prawnego nieruchomości, którą oficjalnie w toku całego postępowania administracyjnego i sądowego wskazuje jako miejsce swojego zamieszkania, w jej wyjaśnieniach i kalkulacjach wydatków brak jest tych, związanych z ewentualnymi kosztami dojazdów do pracy. Zdaniem Sądu, także zadeklarowane przez skarżącą kwoty wynagrodzenia 750 zł brutto jej i jej męża, łączyć należałoby z ustaleniem takiej wysokości wynagrodzenia dla celów ubezpieczeń społecznych. Natomiast rozpatrując dochody gospodarstwa domowego skarżącej, należałoby uwzględnić dochody (przychody) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, co nie było możliwe z uwagi na niewykazanie tego rodzaju danych przez skarżącą. Zbadanie przepływów pieniężnych skarżącej i jej męża również nie było możliwe z uwagi, jak wynika z wyjaśnień z dnia 23 marca 2012 r., na nieposiadanie jakichkolwiek rachunków bankowych i kart kredytowych, rachunków papierów wartościowych. 3. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie: art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) poprzez orzeczenie, że skarżąca będzie w stanie ponosić koszty sądowe i w konsekwencji odmowę przyznania prawa pomocy. Wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W zażaleniu stwierdzono; że dom w którym mieszka skarżąca jest własnością matki; skarżąca nie ma obowiązku posiadania rachunku bankowego; fakt posiadania fachowego pełnomocnika nie świadczy o nierzetelności oświadczeń skarżącej; skarżąca nie osiąga dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Argumentowo, że stan finansowy jest trudny i jednorazowa spłata pozbawi ją środków do życia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie oceny Sądu pierwszej instancji. Skarżąca nie wykazała aby była osobą na tyle ubogą by nie mogła ponieść kosztu sądowego, który na obecnym etapie wynosi 208 zł. Wprawdzie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. nie warunkuje przyznania prawa we wnioskowanym zakresie od wykazania faktu "ubóstwa", a od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to interpretacja tego przepisu nie kłóci się, zdaniem tut. Sądu, z takim przymiotem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 561/11). Analizując przedstawione przez wnioskującą informacje o jej sytuacji majątkowej (łączne dochody z małżonkiem – 1500 zł, zamieszkiwanie u matki skarżącej, brak oszczędności, brak nieruchomości czy ruchomości) w istocie można dojść do wniosku, że sytuacja majątkowa skarżącej nie jest bardzo dobra. Konfrontując jednak te dane z kolejnymi okolicznościami, tj. faktem, że skarżąca posiada udziały w spółce J. /której kapitał zakładowy w świetle przedłożonego odpisu KRS wynosi 5396000,00 zł/, (t. I., k 179), czego autor zażalenia nie kwestionuje, jak i tym, że w wymienionej spółce udziały posiada jej małżonek, można powziąć wątpliwości co do złożonych przez skarżącą oświadczeń. Wątpliwości w tym zakresie miał również Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd ten, analizując akta sprawy, przyjął, że w działalność gospodarczą skarżącej, skutkiem której są przedmiotowe skargi w przedmiocie podatku od towarów i usług, zaangażowani byli – poza nią samą – wszyscy najbliżsi członkowie jej rodziny, tj. mąż, syn i córka, którzy obecnie włączeni są w przedsięwzięcia realizowane przez spółki "A." i "J.", a skala tych działań w regionie (branża motoryzacyjna, meblarska, budowlana, hotelarstwo) nie jest mała, co z kolei nietrudno ustalić choćby z uwagi na reklamę internetową czy też analizę odpisów z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zatem możliwości finansowe skarżącej ulokowane są w tych podmiotach. Autor zażalenia nie kwestionuje stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi zaś podstaw aby od takiego stanowiska odstąpić. Tym samym zgodzić się należało, że wywody pełnomocnika skarżącej sprowadzały się do subiektywnej oceny sytuacji skarżącej i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.