II OSK 1491/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Społecznego Komitetu [...] w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 221/12 o odrzuceniu skargi Społecznego Komitetu [...] w K. na uchwałę Rady Powiatu K. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie referendum powiatowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. sprostować oczywistą omyłkę w komparycji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 221/12 w ten sposób, że w miejsce zaskarżonego aktu zamiast wyrazu: "postanowienie" wpisać "uchwałę" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 221/12 odrzucił skargę Społecznego Komitetu [...] w K. na uchwałę (w sentencji błędnie wskazano – decyzję) Rady Powiatu K. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie referendum powiatowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną uchwałą Rada Powiatu K. działając na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz.U. Nr 88, poz. 985 ze zm.) odrzuciła wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum w sprawie zamknięcia działalności pododdziału opieki średnioterminowej w K. Odpis uchwały został w dniu [...] lutego 2012 r. odebrany przez męża pełnomocnika Społecznego Komitetu [...] w Koźminie W. Pismem z dnia 6 marca 2012 r. Społeczny Komitet [...] w K. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą uchwałę. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 marca 2012 r., wniesiona skarga została przesłana według właściwości do Rady Powiatu K. Przesyłka pocztowa została nadana dnia 12 marca 2012 r. Pismem z dnia 22 marca 2012 r. Rada Powiatu K. została wezwana przez Przewodniczącego Wydziału do złożenia odpowiedzi na skargę, nadesłania dowodu doręczenia uchwały z dnia [...] lutego 2012 r. pełnomocnikowi skarżącego oraz do wyjaśnienia, czy Rada Powiatu podjęła uchwałę w dniu [...] lutego 2012 r., co wynika z pisma z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], podpisanego przez Przewodniczącego Rady Powiatu S. S., czy też [...] stycznia 2012 r., którą to datę zawiera uchwała nr [...] załączona w kserokopii do akt. Pismem z dnia 28 marca 2012 r. Przewodniczący Rady Powiatu wyjaśnił, że uchwała nr [...] została podjęta na sesji dnia [...] lutego 2012 r. W dniu [...] lutego 2012 r. została ona przekazana pełnomocnikowi skarżącego z błędnym oznaczeniem daty [...] stycznia 2012 r. Powyższa omyłka została następnie sprostowana przez wysłanie do pełnomocnika Komitetu poprawnej uchwały wraz z wyjaśnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Jak podkreślił Sąd, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, a także na niedotrzymanie przez ten organ terminu określonego w art. 18, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały lub upływu terminu do jej podjęcia. Termin do wniesienia skargi stanowi lex specialis w stosunku do art. 53 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie zaś sposobu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, Sąd wskazał, iż w tym zakresie – wobec braku przepisu szczególnego - zastosowanie znajduje ogólna regulacja ustawy procesowej, zgodnie z którą skarga do sądu administracyjnego wnoszona jest za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że z nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę akt sprawy wynika, że Przewodniczący Rady Powiatu pismem z dnia [...] lutego 2012 r. przesłał pełnomocnikowi skarżącego uchwałę z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Przesyłka została odebrana dnia [...] lutego 2012 r. przez dorosłego domownika pełnomocnika skarżącego – małżonka. Termin do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie upływał zatem z końcem dnia [...] marca 2012 r. Skarga została zaadresowana bezpośrednio do WSA pismem z dnia [...] marca 2012 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia [...] marca 2012 r., wobec czego Sąd nadał wniesioną skargę do Rady Powiatu K. dnia [...] marca 2012 r., a więc już po upływie terminu do jej wniesienia. W tym miejscu Sąd zaznaczył, że dla rozpoczęcia biegu 14-dniowego terminu do wniesienia skargi nie miało znaczenia powtórne doręczenie pełnomocnikowi skarżącego uchwały z dnia [...] lutego 2012 r., które nastąpiło dnia [...] marca 2012 r. Odpis przedmiotowej uchwały został w sposób prawnie skuteczny doręczony pełnomocnikowi skarżącego dnia [...] lutego 2012 r. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia Społeczny Komitet [...] w K., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie: 1. art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., 2. art. 8 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, art. 79 ust. 5, art. 87 ust. 3, art. 88 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, 3. art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, 4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 40 § 2, art. 107 § 1, art. 124 § 1 k.p.a. 5. art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 83, art. 184 Konstytucji RP, wskazując na następujące okoliczności: - skarżący Społeczny Komitet działał w niniejszej sprawie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika i powinien zostać pouczony przez organ o terminie i trybie wniesienia skargi na uchwałę, - skarżący Komitet nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tego tylko tytułu, że wniósł skargę na uchwałę odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania z rady bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a nie za pośrednictwem Rady Powiatu K., - Sąd nie wzywał Społecznego Komitetu do potwierdzenia, czy został pouczony przez organ o zasadach wniesienia skargi na uchwałę z dnia [...] lutego 2012 r. odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum oraz do potwierdzenia daty otrzymania z Rady uchwały z prawidłowo opatrzoną datą [...] lutego 2012 r. zamiast daty [...] stycznia 2012 r. - odrzucenie skargi narusza konstytucyjnie chronione prawa skarżącego do sądu, - w aktach brak jest uchwały Nr [...] Rady Powiatu K. z prawidłową datą [...] lutego 2012 r. odrzucającej wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, do której doręczenia Sąd w ogóle nie wzywał żadnej ze stron, - zaskarżona uchwała została doręczona pełnomocnikowi Społecznego Komitetu [...] w K. Pani J. C. dopiero w dniu [...] marca 2012 r., - doręczenie uchwały nie bezpośrednio pełnomocnikowi Społecznego Komitetu Pani J. C., lecz jej mężowi jest doręczeniem nieprawidłowym, bezskutecznym i nie wywołującym żadnych skutków prawnych i powinno było zostać ponowione nowe doręczenie w tym zakresie, - skarżący Komitet złożył skargę na uchwałę, a nie – jak napisał to Sąd – postanowienie Rady Powiatu K. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Powiatu w K., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła oddalenie tej skargi, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego oraz obciążenie kosztami postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym braku pouczenia przez organ podejmujący uchwałę o trybie wnoszenia skargi do sądu. Wskazać należy, że uchwała w sprawie przeprowadzenia referendum, bądź odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum jest podejmowana przez radę gminy w postępowaniu, w którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Z powyższych względów brak pouczenia zawartego w uchwale nie może stanowić okoliczności pozwalającej na uwzględnienie wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej. Należy również zauważyć, że pełnomocnik Społecznego Komitetu [...] w K. – choć miał taką możliwość - nie zwracał się do Rady Powiatu w K. o udzielenie informacji o sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie znajduje również usprawiedliwienia zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. Przepis ten ustanawia regułę, że w sytuacji ustanowienia przez stronę pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Zgodnie zaś z art. 43 k.p.a. (zd. pierwsze) w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie adresatem dwóch pism, przy których przesyłana była uchwała Rady Powiatu w K. w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum była J. C. – pełnomocnik Społecznego Komitetu [...] w K. Odebranie zatem przesyłki zawierającej pismo z dnia [...] lutego 2012 r. przez męża pani pełnomocnik, w świetle art. 43 k.p.a., należało uznać za skuteczne. Przechodząc kolejno do oceny zarzutu naruszenia art. 20 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, wskazać należy, że w przepisie tym przewidziano, iż na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, a także na niedotrzymanie przez ten organ terminu określonego w art. 18, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały lub upływu terminu do jej podjęcia. Wobec powyższego Sąd I instancji badając pod względem formalnym wniesioną w niniejszej sprawie skargę zobowiązany był ustalić, od jakiej daty należy liczyć czternastodniowy termin do wniesienia w niniejszej sprawie skargi. W tej kwestii stwierdzić należy, że wobec poczynionych ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie Sąd I instancji niezasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyjmując, że doszło do przekroczenia terminu do wniesienia skargi. Istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność dwukrotnego doręczenia pełnomocnikowi Społecznego Komitetu [...] w K. uchwały Rady Powiatu K. Nr [...], przy czym uchwała doręczona po raz pierwszy opatrzona była błędną datą ([...] stycznia 2012 r.), drugi raz natomiast doręczono uchwałę z datą prawidłową ([...] lutego 2012 r.). Stwierdzić należy, że o skutecznym doręczeniu, z jakim należy wiązać początek biegu terminu do wniesienia skargi, można mówić w odniesieniu do daty otrzymania drugiej ze wskazanych przesyłek. Ta bowiem przesyłka zawierała uchwałę odpowiadającą treści uchwały podjętej i odczytanej na posiedzeniu Rady w dniu [...] lutego 2012 r. Skoro zatem uchwała ta została doręczona pełnomocnikowi Społecznego Komitetu w dniu [...] marca 2012 r., to należy stwierdzić, że wysłanie przez Sąd błędnie skierowanej do niego skargi w dniu [...] marca 2012 r. do Rady Powiatu K., nastąpiło z zachowaniem terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Uzasadniając postanowienie zawarte w punkcie 2 sentencji wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 156 § 1 p.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Przepis art. 166 p.p.s.a. pozwala na zastosowanie wyżej przytoczonej normy prawnej odpowiednio do postanowień. Jeżeli zaś sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej osoby sporządzającej dokument orzeczenia, błędnie wskazano, że przedmiotem wniesionej skargi jest postanowienie, podczas gdy oczywistym jest, że skargę wniesiono na uchwałę. W związku z powyższym, na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w punkcie 2 sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie została rozpoznana skarga kasacyjna od postanowienia.