III SA/Po 928/11

Dnia 11 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 września 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na nieruchomości oddala skargę A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. w dniu 11 marca 2011 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wykreślenie dwóch hipotek przymusowych wpisanych w księdze wieczystej nr Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla nieruchomości położonej w K. na rzecz Drugiego Urzędu Skarbowego P. Ś. (wniosek akta adm. k. 328 ). Naczelnik Urzędu Skarbowego P. W. działając na podstawie art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej, pismem z dnia 21 sierpnia 2011r. przekazał wskazany wyżej wniosek Dyrektorowi Izby Celnej. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011r., wydanym na podstawie art. 306 c Ordynacji podatkowej, odmówił wydania zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową na wskazanej nieruchomości. W uzasadnieniu organ stwierdził, że należności zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowią zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym należne i wymagalne. Po rozpoznaniu zażalenia Spółki, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 16 września 2011 r., wydanym na podstawie art. 221 w zw. z art. 239 i art. 306 c Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że hipoteka przymusowa zwykła na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] zabezpiecza wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu podatku akcyzowego. Wpisu dokonano na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - Śródmieście nr [...] z dnia 2 maja 2001 r. i [...] z dnia 16 maja 2001 r. Wskazane tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu należności w podatku akcyzowym za okres luty - listopad 1998r. oraz kwiecień - grudzień 1999r. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres luty - listopad 1998r. została wydana przez Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 27 czerwca 2001 r. i doręczona ówczesnemu właścicielowi nieruchomości J. K. w dniu 28 czerwca 20001 r. Decyzja określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym za okres kwiecień – grudzień 1999r. została wydana przez Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 19 października 2001 r. i doręczona w dniu 22 października 2001 r. We wskazanych datach, jak wyjaśnił organ, nastąpiło przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Zobowiązania określone wskazanymi decyzjami nie zostały uregulowane przez zobowiązanego - poprzedniego właściciela nieruchomości. Wskazane wyżej decyzje wydane przez Inspektora Kontroli Skarbowej zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2001 r. nr [...] oraz 29 marca 2002r. nr [...]. W wyniku skarg wniesionych przez J. K., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 13 listopada 2003r. sygn. akt. I SA/Po 4768/01 i I SA/Po 1332/02 uchylił ww. decyzje Dyrektora Izby Skarbowej. Po ponownym rozpoznaniu odwołań wniesionych od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 27 czerwca 2001r. i 19 października 2001r., Dyrektor Izby Celnej decyzjami wydanymi w dniu 1 sierpnia 2005r. nr [...] i nr [...] utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Skargi wniesione od tych decyzji zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucone postanowieniami wydanymi w dniu 27 kwietnia 2009r. sygn. akt I SA/Po 1302/08 i I SA/Po 1301/08. Postanowienia te uprawomocniły się. Tym samym, jak wskazał organ decyzje określające zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres luty – listopad 1998r. i kwiecień - grudzień 1999r. stały się ostateczne i wymagalne. Organ wyjaśnił również, że Dyrektor Izby Celnej stał się wierzycielem zabezpieczonych należności akcyzowych na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. wniosła o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 sierpnia 2011 r. Spółka zarzuciła: 1) naruszenie art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 -Ordynacja podatkowa poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie i utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej odmawiającego wydania zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]; 2) naruszenie art. 33a § 2 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. zabezpieczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], pozostaje w mocy, pomimo że decyzje w/w organu podatkowego zostały wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylone. 3) naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 67 ustawy o Księgach wieczystych i hipotece poprzez bezpodstawne przyjęcie, że wierzycielem skarżącego jest Dyrektor Izby Celnej, pomimo że treść księgi wieczystej nie nasuwa żadnych wątpliwości, co do tego, że wierzycielem hipotecznym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – Ś. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że złożony do organu wniosek z dnia 11 marca 2011r. był wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową na nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowania w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o wykreślenie dwóch hipotek przymusowych wpisanych w księdze wieczystej nr Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla nieruchomości położonej w K. Na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. pełnomocnik Spółki wyjaśnił jednak, że złożony wniosek o wykreślenie hipoteki przymusowej był w istocie wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową na nieruchomości. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 września 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 25 sierpnia 2011r., którym organ odmówił wydania zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zasady wydawania zaświadczeń zostały określone w Dziale VIIl A Ordynacji podatkowej w dalszej części O.p. Stosownie do dyspozycji art. 306a § 3 O.p. zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. W myśl art. 306a § 2 zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenia ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Takie zaświadczenie organ podatkowy wydaje w myśl § 1 tego przepisu na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z kolei art. 306b O.p. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2 O.p., organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (§ 1). Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2). Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o czym stanowi art. 306c O.p. Ze wskazanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że podstawą do wydania zaświadczenia przez organ są wyłącznie prowadzone przez ten organ ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści potwierdzającej fakty albo stan prawny, determinowana jest zatem tym, co wynika z dokumentacji (ewidencji, rejestrów) i innych danych, które są w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 94/08, Lex nr 486005 zaświadczenie stanowi wynikający z dokumentacji jaką dysponuje organ akt jego wiedzy o określonych faktach lub stanie prawnym, a zatem organ nie może w sposób arbitralny przesądzać o kwestiach wątpliwych, nieznanych mu z własnych danych. Możliwość prowadzenia przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie sprowadza się również do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych pod kątem możliwości urzędowego stwierdzenia znanych organowi faktów lub stanu prawnego i to w zakresie danych, które pozostają w dyspozycji organu. W sytuacji zatem, gdy żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia nie ma potwierdzenia w będących w posiadaniu organu dokumentach, danych lub informacjach, wówczas organ odmawia wydania zaświadczenia o żądanej treści. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej, na podstawie posiadanych przez siebie dokumentów, ustalił, że zgodnie z wpisem Sądu Rejonowego z dnia 5 lipca 2001 r. hipoteka przymusowa zwykła na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] zabezpiecza wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu podatku akcyzowego. Wpisu dokonano na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – Ś. nr [...] z dnia 2 maja 2001 r. (k. 1 akt adm.) i [...] z dnia 16 maja 2001 r. (k. 2 akt adm.). Wskazane tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu należności w podatku akcyzowym za okres luty - listopad 1998r. oraz kwiecień - grudzień 1999r. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres luty - listopad 1998r. została wydana przez Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 27 czerwca 2001 r. (k. 3-108 akt adm.) i doręczona ówczesnemu właścicielowi nieruchomości J. K. w dniu 28 czerwca 2001 r. Decyzja określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym za okres kwiecień – grudzień 1999r. została wydana przez Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 19 października 2001 r. (k. 109-173 akt adm.) i doręczona zobowiązanemu w dniu 22 października 2001 r. We wskazanych datach, jak wyjaśnił organ, na podstawie art. 154 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) z dniem wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu nastąpiło przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Należności określone wskazanymi decyzjami nie zostały uregulowane przez zobowiązanego - poprzedniego właściciela nieruchomości. Według ustaleń organu odwoławczego, wskazane wyżej decyzje wydane przez Inspektora Kontroli Skarbowej zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2001 r. nr [...] oraz 29 marca 2002r. nr [...]. W wyniku skarg wniesionych przez J. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 13 listopada 2003r. sygn. akt. I SA/Po 4768/01 (k. 314 akt adm.) i sygn. akt I SA/Po 1332/02 (k. 315 akt adm.) uchylił ww. decyzje Dyrektora Izby Skarbowej. Po ponownym rozpoznaniu odwołań wniesionych od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 27 czerwca 2001r. i 19 października 2001r., Dyrektor Izby Celnej decyzjami wydanymi w dniu 1 sierpnia 2005r. nr [...] (k. 316-317 akt adm.) i nr [...] (k. 320-321) utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Skargi wniesione od tych decyzji zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucone postanowieniami wydanymi w dniu 27 kwietnia 2009r. sygn. akt I SA/Po 1301/08 (k. 325 akt adm.) i sygn. akt I SA/Po 1302/08 (k. 326 akt adm.). Postanowienia te uprawomocniły się. Na tej podstawie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że decyzje określające zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres luty – listopad 1998r. i kwiecień - grudzień 1999r. stały się ostateczne i wymagalne. Jak ustalił organ, zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie zostały uiszczone, zatem stanowią wierzytelność należną i wymagalną. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych potwierdza prawidłowość powyższych ustaleń organu celnego, czyniąc tym samym bezzasadnym zarzut naruszenia przez organ celny art. 33a § 2 O.p. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 306c O.p. Skoro z materiału będącego w dyspozycji Dyrektora Izby Celnej wynika, jak wskazano w postanowieniach, że hipoteki zabezpieczające wierzytelności z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym zostały ustanowione prawidłowo, a wierzytelności są nadal wymagalne i nie wygasły, to organ zasadnie odmówił skarżącej Spółce wydania zaświadczenia o wygaśnięciu wierzytelności. Prawidłowo przy tym organ uznał za nieprzydatne w niniejszej sprawie przedłożone przez spółkę zaświadczenie z dnia 17 czerwca 2011r. o niezaleganiu w podatkach przez J. K. (poprzedniego właściciela spornej nieruchomości) wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – W. Jak słusznie zauważył organ celny, zaświadczenie to dotyczy podatku dochodowego i z tej racji nie mogło być uwzględnione przy ustalaniu zaległości podatkowych w podatku akcyzowym. Wbrew twierdzeniom skarżącej, bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy jest, że kwota zabezpieczona hipoteką nie jest tożsama z kwotą objętą tytułami wykonawczymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że wierzyciel zabezpieczył hipoteką jedynie część wierzytelności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 2 maja 2001 r. i nr [...] z dnia 16 maja 2001 r. Wskazał ponadto, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały także zabezpieczone na innych nieruchomościach zobowiązanego. Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Jak słusznie wskazał organ, hipoteka zabezpiecza zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym. Wierzycielem tych zobowiązań podatkowych jest – zgodnie z art. 5 O.p. – Skarb Państwa, który dokonuje wszelkich czynności za pośrednictwem właściwych organów. Pierwotnie zadania wierzyciela wykonywał Naczelnik Urzędu Skarbowego P.- Ś. Natomiast po wejściu w życie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), tj. od dnia 1 stycznia 2003 r. legitymację do reprezentowania Skarbu Państwa w powyższym zakresie uzyskał Dyrektor Izby Celnej (art. 31 ust. 3 powołanej ustawy). Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), oddalił skargę.