II GSK 1435/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Cysek del WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 39/12 w sprawie ze skargi J. Spółki z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. Spółki z o.o. 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 39/12, oddalił skargę J. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wymierzył skarżącej karę pieniężną za urządzenie gry na automatach poza kasynem gry. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi spółki w dniu 9 maja 2011 r. z pouczeniem o trybie i terminie do wniesienia odwołania. W dniu 26 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącej złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w W., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powołała się na zwolnienie lekarskie wydane w dniu 23 maja 2011 r., w którym została stwierdzona jej niezdolność do pracy w dniach od 23 maja do 25 maja 2011 r. Wskazała, że prowadzi kancelarię w K., a zamieszkuje w T. Stan zdrowia nie pozwolił jej na wykonywanie obowiązków. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że okoliczności podane przez pełnomocnika, powołanie się jedynie na zwolnienie lekarskie, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Okoliczności te, zdaniem organu, nie wykluczały możliwości dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez pracownika Kancelarii. Zwolnienie lekarskie nie uprawdopodobniło w tym przypadku braku winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że z przedłożonego przez pełnomocnika skarżącej zwolnienia lekarskiego wystawionego od 23 maja do 25 maja 2011 r. nie wynikało, aby w tych dniach u pełnomocnika strony skarżącej występowały objawy uniemożliwiające wykonanie podstawowych czynności. Taką czynnością było złożenie odwołania w terminie lub wyręczenie się inną osobą. Sąd wskazał, że zaświadczenie lekarskie nie określało jak była przyczyna jego wystawienia, natomiast wynikało z niego, że chory może chodzić. Skoro zatem lekarz uznał, że chory może chodzić, to w ocenie Sądu, nie było przeszkód, dla których pełnomocnik nie mógł sam lub przy pomocy innej osoby dopełnić czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że samo zwolnienie lekarskie od pracy nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może być jedynie choroba nagła, uniemożliwiająca poruszanie się, jak również niemożliwe posłużenie się domownikami lub innymi osobami. Ponadto Sąd stwierdził, że prowadzenie kancelarii jednoosobowo, co podnosił pełnomocnik, również nie może być przyczyną przywrócenia terminu. Fachowy pełnomocnik zobowiązany jest w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie Kancelarii, aby z powodu jego nieobecności reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. Sp. z o.o. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie oraz błędną interpretację poprzez uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu winien zostać udowodniony, a nie uprawdopodobniony. W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania zostały w pełni uprawdopodobnione, zarówno stosownym zaświadczeniem lekarskim jak i jego wyjaśnieniami, które są spójne z tym zaświadczeniem. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje. Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2012 Dz. U. poz. 749 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie oraz błędną interpretację i przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu winien być udowodniony, a nie uprawdopodobniony. Zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej przywrócenie uchybionego terminu następuje na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Zatem z instytucją przywrócenia terminu mamy do czynienia wówczas, gdy na skutek uchybienia terminowi, zainteresowany złoży w określonym terminie wniosek o przywrócenie terminu i uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminowi oraz dokona czynności, dla której termin ten został przewidziany. Uprawdopodobnienie przez wnioskującego braku winy w uchybieniu terminowi jest kluczowe dla tego postępowania i niewątpliwie jest związane bezpośrednio ze wskazaniem przyczyny naruszenia terminu, co z kolei wymaga każdorazowo poddania jej ocenie przez organ podatkowy. W literaturze przedmiotu podobnie jak w judykaturze wskazuje się, że o braku winy w niedochowaniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jego dochowanie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, np. siły wyższej (powódź, ostry atak zimy) czy też niektórych zdarzeń losowych (choroby, wypadku czy przerwy w komunikacji). Wskazuje się przy tym, że ocena okoliczności zakomunikowanych przez wnioskodawcę powinna być dokonywana według, tzw. obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Stąd też jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Ocena ta podlega zaostrzeniu w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Wówczas należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Poza tym, organ rozpoznający wniosek strony o przywrócenie terminu musi, z jednej strony mieć na uwadze to, aby nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, a z drugiej strony, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Instytucja przywrócenia terminu wpisuje się bowiem w szeroko rozumiane prawo do obrony przez stronę swoich praw, wynikające z konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP). W przedmiotowej sprawie strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku do którego jak wcześniej zostało wskazane należy zastosować podwyższone kryterium oceny. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik powołał się na wystąpienie, w ostatnim dniu terminu do dokonania czynności procesowej, nagłych i bolesnych objawów chorobowych, na co przedłożył zwolnienie lekarskie wystawione przez gabinet stomatologiczny. Pełnomocnik podniósł też, iż nie planował żadnych w tym okresie zabiegów leczniczych, stąd nie ustanowił żadnego substytuta. Ponadto oświadczył, iż prowadzi Kancelarię Adwokacką jednoosobowo w K., odległych o około 35 km od miejsca zamieszkania. Dokonując oceny przedstawionych powyżej okoliczności wypada uznać, iż pełnomocnik uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, w rozumieniu ukształtowanym na tle omawianego przepisu przez doktrynę i orzecznictwo. To, że z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż pełnomocnik mógł "chodzić" na co zwrócił uwagę Sąd I instancji nie oznacza jeszcze, że stan zdrowia, uwzględniając pozostałe okoliczności, pozwalał na sporządzenie i nadanie w terminie odwołania. Jak wskazał pełnomocnik strony, prowadzi on Kancelarię Adwokacją jednoosobowo w odległych K., zaś objawy chorobowe miały przebieg nagły i nasilony. Zatem, uwzględniając powyższe należy dać wiarę pełnomocnikowi, iż chodzi o przeszkodę, której mimo dołożenia szczególnej staranności nie mógł on przezwyciężyć. Na marginesie wypada zauważyć, iż zwolnienie lekarskie jest wystawiane jedynie wówczas, gdy stan chorego uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych i z istoty powinno służyć odzyskaniu, w jak najkrótszym czasie sprawności psychofizycznej. Innymi słowy co do zasady chory nie powinien w tym czasie podejmować działań, które przeszkadzałyby w powrocie do zdrowia , a co za tym idzie w sposób nieuprawniony wydłużały korzystanie ze zwolnienia lekarskiego. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i rozpoznał skargę. Uznając ją, w świetle przedstawionych argumentów, za zasadną uchylił wydane w sprawie postanowienie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a.