II OZ 1077/16

Dnia 12 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 960/11 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach umorzył postępowanie sądowe ze skargi J. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść art. 131 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że w rozpoznawanej sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2013 r. zawieszono postępowanie sądowe z powodu niewskazania adresu uczestniczki postępowania M. O., bowiem uniemożliwiło to dalsze prowadzenie postępowania. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 powołanej ustawy i jak wynika z akt sprawy, upłynął okres trzech lat, w którym strona mogła składać wniosek o jego podjęcie. Bierność strony w tym zakresie obligowała Sąd do wydania zgodnie z art. 130 § 1 i art. 131 p.p.s.a. postanowienia o umorzeniu zawieszonego postępowania sądowego. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł J. O., w którym domagał się rozpoznania jego skargi; zaś w kolejnym piśmie wyjaśniającym wskazał, że Sąd nie pouczył go o skutkach upływu okresu trzech lat od zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący trafnie wskazał w zażaleniu na jego uprawnienia procesowe, które wynikają z art. 6 p.p.s.a. W odniesieniu do normy prawnej wynikającej z tego przepisu należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, mimo zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., na żadnym etapie postępowania nie pouczył strony, o tym, że właśnie do umorzenia postępowania doprowadzi niezgłoszenie w ciągu trzech lat (od daty postanowienia o zawieszeniu) wniosku o podjęcie postępowania przez żadną ze stron, co w konsekwencji uniemożliwi rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Waga konsekwencji grożących stronie w przypadku niezgłoszenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania zobowiązuje sąd do zastosowania w tym przypadku zasady udzielania informacji, o której mowa w art. 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2013 r., I GSK 132/13; J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, C.H.BECK, Warszawie 2015, s. 115). Brak pouczenia skarżącego o skutkach prawnych zaniedbania w omawianym zakresie świadczy o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, co oznacza, że brak było w takiej sytuacji podstaw dla zastosowania mającego represyjny charakter art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na marginesie wskazania wymaga, że jeszcze przed zawieszeniem postępowania, ale po uzyskaniu informacji na podstawie pisma Konsulatu Generalnego RP w Nowym Jorku z dnia 14 stycznia 2013 r. – jakoby uczestniczka postępowania wyprowadziła się z podanego adresu, doszło do zmiany okoliczności sprawy, ponieważ w piśmie z dnia 18 lutego 2013 r. J. S. – brat uczestniczki wskazywał, że adres jego siostry, w posiadaniu którego był Sąd, jest aktualny. Ponadto z treści tego pisma wynika, że uczestniczka nie podejmuje wszystkich kierowanych do niej przesyłek. Odnotowania wymaga, że pomimo zawieszenia postępowania Sąd I instancji po raz kolejny podjął próbę doręczenia M. O. odpisu skargi i odpowiedzi na skargę wraz z pouczeniem o treści art. 299 § 3 p.p.s.a. (pismo Sądu z dnia 23 kwietnia 2014 r.). Przesyłka ta powróciła do Sądu z adnotacją "unclaimed", co oznacza, że adresat nie odebrał listu, a nie że – wyprowadził się. Ponadto w późniejszym okresie Sąd uzyskał kopię pełnomocnictwa z dnia 3 stycznia 2014 r., z którego wynika, że M. O. przebywa w USA pod adresem, na który właśnie Sąd kierował do niej wszystkie przesyłki w tej sprawie. Z okoliczności sprawy wynika zatem, że Sąd I instancji prawidłowo kierował przesyłki na adres M. O., w którego był posiadaniu, a brak odbioru przesyłek sądowych jest wynikiem zaniechań ww. uczestniczki, co powinno prowadzić do zastosowania przez Sąd odpowiednich środków procesowych uznających przesyłki kierowane na prawidłowy adres jako skutecznie doręczone. Brak skorzystania przez uczestnika postępowania z przysługujących mu praw procesowych (tj. odbioru kierowanej na prawidłowy adres korespondencji) nie można w konsekwencji uznać jako przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi zawisłej przed sądem administracyjnym. Wynika z tego, że jeszcze przed upływem terminu, o jakim mowa w art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd był w posiadaniu informacji wskazujących na ustanie przyczyny zawieszenia postępowania. Oznacza to, że wskazywany w zaskarżonym postanowieniu brak reakcji (bierność) skarżącego nie mógł stanowić decydującej okoliczności o umorzeniu postępowania sądowego. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak postanowieniu.