I SA/Wa 1859/11

WyrokWSA w Warszawie2012-04-17

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) gruntu, wydana w 1992 r. na podstawie dekretu z 1945 r., która nie odnosiła się do planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie jej wydania, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzoru?
Ratio decidendi
Decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej, która nie uwzględnia przeznaczenia gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i nie rozważa możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela zgodnie z tym planem, stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r. Brak takiej analizy w decyzji z 1992 r. jest wadą, która obliguje organ nadzoru do stwierdzenia nieważności tej decyzji, chyba że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1992 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu, argumentując, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organy administracji (Wojewoda, Minister Infrastruktury) odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że mimo wadliwości decyzji z 1992 r., nie doszło do rażącego naruszenia prawa, gdyż nieruchomość była przeznaczona na cele administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądza od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. B., J. W., M. N., H. W. i J. U. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących J. B., J. W., M. N., H. W. i J. U. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego oraz kwoty po [...]([...]) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Minister Infrastruktury decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] (uzupełnioną w części dotyczącej pouczenia o prawie wniesienia odwołania decyzją z [...] września 2010 r. nr [...]) o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z [...] kwietnia 1992 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] stanowiącej obecnie część działki nr [...] w obrębie [...]. Decyzja Ministra Infrastruktury wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Stanowiąca obecnie część działki ew. nr [...] dawna nieruchomość hipoteczna oznaczona jako "[...]" o pow. [...] łokci kwadratowych (ok. [...] m2) objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie stanowiła własność F. N. T. N. (jeden ze spadkobierców dawnej właścicielki) wnioskiem z [...] stycznia 1948 r. wystąpił o przyznanie, w trybie art. 7 ww. dekretu, prawa własności czasowej gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten został rozpoznany decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z [...] kwietnia 1992 r. nr [...], którą odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) gruntu położonego przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na plan zagospodarowania przestrzennego opracowany przez Biuro Odbudowy [...], z którego wynika, że nieruchomość przeznaczona jest na cele użyteczności publicznej i aktualnie taką rolę pełni. Od 1949 r. teren użytkowało Ministerstwo Skarbu, a obecnie jest on w zarządzenie Ministerstwa Finansów. Wobec niewniesienia od tej decyzji, przez żadną ze stron odwołania, stała się ona prawomocna. Wnioskiem z [...] października 2001 r. J. B., M. N., H. W. i J. W. – jako następcy prawni F. N. wnieśli do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Następstwo prawne wnioskodawców potwierdzają postanowienia o nabyciu spadku: z [...].01.1962 r. [...], z [...].03.1963 r. [...], z [...].05.1985 r. [...], z [...].12.1995 r. [...], z [...].02.1998 r. [...] oraz z [...].04.1998 r. [...]. Sprawa była trzykrotnie rozpoznawana przez organy administracji publicznej, a kolejne wydawane w sprawie rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, były uchylane bądź przez organ odwoławczy (tak decyzja z [...].01.2006 r.) bądź Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokami z 26 stycznia 2005 r. I SA 2556/03 oraz z 30 listopada 2009 r. I SA/Wa 1459/09. Pierwszym z ww. wyroków Sąd uchylił decyzji organów obu instancji z uwagi na pominięcie w toku postępowania części stron. Natomiast wyrokiem z 30 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji (decyzję Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2009 r. nr [...] i decyzję Wojewody [...] z [...] października 2008 r. nr [...]) z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku, wskazując na istotę postępowania nadzorczego, Sąd zważył, że Minister Infrastruktury winien był dokonać oceny, czy organ w sposób prawidłowy zastosował zarówno przepisy prawa materialnego – w tym przypadku wyłącznie przepisy dekretu – jak i proceduralnego w trakcie rozpoznawania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W. i czy nieodniesienie się w kwestionowanej decyzji z 1992 r. do możliwości korzystania z niej przez dotychczasowych właścicieli nie naruszało w tej sytuacji rażąco prawa, skoro z art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. st. Warszawy wynika konieczność dokonania takiej oceny. Jej brak zaś oznaczać może, że decyzja z 1992 r. narusza ten przepis. W dalszej kolejności, powołując się na uchwałę NSA z 26 listopada 2008 r. I OPS 5/08 Sąd wywodził, że samo przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłącza automatycznie możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej, na podstawie art 7 ust. 2 dekretu. Jednocześnie dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że analizy obowiązującego w dniu wydania decyzji z 1992 r. planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową nieruchomość dokonano dopiero w wydanych w sprawie decyzjach nadzorczych. Tym samym, zdaniem Sądu, organ nadzoru dokonał w istocie ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego, a nie oceny decyzji. Wykroczył zatem poza swoje uprawnienia jako organu nadzorczego, którego zadaniem jest ocena orzeczenia pod względem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie prowadzenie postępowania mającego na celu wykazanie, że mimo istotnych wad badanej decyzji, odpowiada ona prawu. Sąd wyjaśnił przy tym, iż to, że do postępowania nadzorczego stosuje się wszystkie przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady postępowania, nie oznacza, że organ nadzorczy jest uprawniony do nadawania badanej decyzji treści, których ona nie zawiera. W tym stanie rzeczy wniosek następców prawnych dawnej właścicielki nieruchomości przy ul. [...] o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej Kierownika Urzędu Rejonowego w W. stanowił przedmiot ponownego rozpoznania przez Wojewodę [...], który po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego, decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] r. odmówił stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Wojewody, mimo niedokonania w decyzji z [...] kwietnia 1992 r. pełnej wykładni art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., będącego materialnoprawną podstawą badanego rozstrzygnięcia, nie można uznać tego uchybienia za naruszenie prawa mające charakter rażący. W sprawie nie stwierdzono również, by badana decyzja obarczona została pozostałymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. wadami. Powyższa decyzja została następnie uzupełniona przez Wojewodę decyzją z [...] września 2010 r. nr [...] w zakresie dotyczącym pouczenia o przysługujących stronom środkach odwoławczych. Niezgadzając się z decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2010 r., J. B., M. N., H. W. i J. W. wnieśli od niej odwołanie, podnosząc, że organ nie zastosował się do wytycznych sądu zawartych w wyroku z 30 listopada 2009 r. . W następstwie rozpatrzenia tego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...]. Minister wskazał, iż w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji ustalono, że w dacie wydawania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. decyzji dekretowej nieruchomość przy ul. [...] objęta była Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej W. (Dz. Urz. Rady Narodowej W. Nr [...], poz. [...]). Znajdowała się ona na terenie zespołu strukturalnego "P." w strefie [...] o przewadze sektora administracji, dyspozycji i współpracy gospodarczej, wymiany towarowej i obrotu finansowego (A ). Funkcją dominującą w tym zespole strukturalnym były zaś usługi administracji (A U). W skład zespołu strukturalnego wchodziła m.in. subjednostka [...], dla której funkcjami wiodącymi przewidzianymi dla przedmiotowej nieruchomości były banki, obiekty kultury i siedziby stowarzyszeń twórców kultury i nauki oraz usługi towarzyszące. Zgodnie zaś z założeniami Miejscowego Planu Zagospodarowania przestrzennego nr [...] uchwalonego przez Radę Narodową W. w dniu [...] września 1947 r. już w latach 1949-1954 na przedmiotowej nieruchomości powstał gamach Ministerstwa Skarbu (obecnie Ministerstwa Finansów), a przeznaczenie nieruchomości nie zmieniło się do dnia wydania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Skoro zatem dawna nieruchomo hipoteczna nr [...] stanowi element budynku administracji publicznej, a zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji dekretowej z [...] kwietnia 1992 r. znajduje się ona w rejonie, dla którego funkcja wiodąca jest administracja, to nie można uznać, że odmowa przyznania własności czasowej rażąco narusza prawo. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że osoba fizyczna niewątpliwie nie może realizować celu jakim jest administracja, która z samej swojej istoty realizowana jest przez organy publiczne. Zdaniem Ministra poczynione dotychczas ustalenia bezspornie wskazują, że byli właściciele nie mogli realizować funkcji zapisanej dla przedmiotowej nieruchomości. Przeznaczenie jej bowiem pod administrację (i realizacja tego celu przez organy publiczne) spowodowało, że korzystanie z gruntu przez prywatnych właścicieli nie dało się pogodzić z jego przeznaczeniem w Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego [...] z 1983 r. Wprawdzie organ dekretowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący i nie zawarł wszystkich wniosków w uzasadnieniu swojej decyzji, jednakże odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego był, zdaniem Ministra, uzasadniona ustaleniami planu obowiązującego w 1992 r. W konkluzji decyzji Minister powoła się na pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarty w uzasadnieniu do wyroki z 25 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 162/07, zgodnie z którym brak wskazania w decyzji odmawiającej prawa własności czasowej dokładnych danych planu zagospodarowania przestrzennego jest z pewnością wadliwe, ale nie można tej wady traktować jako rażąco naruszającej prawo, gdyż plan taki był aktem normatywnym obowiązującym w stosunkach lokalnych, a jego treść była ogólnie dostępna i opublikowana. Na powyższą decyzję J. B., M. N., H. W. i J. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając decyzji Ministra Infrastruktury naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu przez przyjęcie, że korzystanie z gruntu przez prywatnego właściciela było niezgodne z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia dekretowego, a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez bezzasadne przyjęcie, że zakwestionowane przez nich orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wywodzili, że korzystanie z gruntu w rozumieniu dekretu z 26 października 1945 r. to nie tylko faktyczne posiadanie go, ale możliwość jego posiadania, z której właściciel może, ale nie musi korzystać. Wykonywanie praw własności może więc polegać także na oddaniu przedmiotu własności w posiadanie zależne, aby sposób korzystania z gruntu był zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Taki sposób korzystania z nieruchomości przez poprzedniego właściciela dałby się więc pogodzić z przeznaczeniem terenu dla budynku Ministerstwa Skarbu (obecnie Ministerstwa Finansów), lub każdego innego, przeznaczonego na cele publiczne. Skarżący podkreślali jednocześnie fakt, że badane w postępowaniu nadzorczym rozstrzygnięcie zapadło w latach dziewięćdziesiątych, kiedy praktyka wolnorynkowa była już powszechna. Z początkiem lat dziewięćdziesiątych w W. bowiem powstało klika biurowców, które były własnością osób prywatnych przeznaczeniem na cele publiczne lub prywatne. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2010 r. uzupełnionej decyzją z [...] września 2010 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. O oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania – Minister Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej przedstawionych kryteriów, skład orzekający ocenił, że skarga J. B., M. N., H. W. i J. W. jest zasadna, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2010 r. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z [...] kwietnia 1992 r. o odmowie przyznania, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] na rzecz następców prawnych jej dawnej właścicielki. Przy czym, co jest w niniejszej sprawie istotne, postępowanie to prowadzone było po raz kolejny, w związku z uchyleniem uprzednio wydanych decyzji nadzorczych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2009 r. I SA/Wa 1459/09. Zważyć bowiem należy, że ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w tym wyroku, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W powyższym wyroku zaś Sąd ocenił, że analiza planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową nieruchomość, obowiązującego w dacie wydawania przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji (której to analizy decyzja ta nie zawierała) została dokonana dopiero przez organ nadzoru, co oznacza w istocie ponowne rozpatrzenie wniosku przez te organy, a nie ocenę decyzji dekretowe i wykracza poza uprawnienia organu nadzoru, którego zadaniem jest ocena orzeczenia pod względem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie prowadzenie postępowania mającego na celu wykazanie, że mimo istotnych wad badanej decyzji odpowiada ona prawu. W wyroku tym sąd wskazał także, że Minister Infrastruktury winien był dokonać oceny, czy organ w sposób prawidłowy zastosował zarówno przepisy prawa materialnego – w tym przypadku wyłącznie przepisy dekretu – jak i proceduralnego w trakcie rozpoznawania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W. oraz oceny kwestii braku odniesienia się w decyzji z 1992 r. do możliwości korzystania z niej przez dotychczasowych właścicieli . W tej sytuacji obowiązkiem organów było zastosowanie się do wyrażonej w tym wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania poprzez dokonanie wyłącznie oceny, czy brak odniesienia się przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. do ustaleń aktualnego w dacie orzekania planu zagospodarowania przestrzennego, w kontekście możliwości korzystania z gruntu przez dawnego właściciela (jego następców prawnych) stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., czy też takiego charakteru temu naruszeniu nie można przypisać. Nie dopuszczalne było natomiast dokonywanie przez nie oceny, czy w świetle obowiązującego w 1992 r. planu zagospodarowania przestrzennego, możliwe było wówczas ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osób uprawnionych z ww. dekretu. Tym bardziej, że taka ocena, może zostać dokonana dopiero w postępowaniu zwykłym. Postępowanie nadzorcze nie jest wszak postępowaniem w trzeciej instancji mającym na celu rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, lecz jest odrębnym postępowaniem, mającym charakter wyłącznie kontrolny. Z tego względu nie dokonuje się w nim sanowania wad postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, a jedynie ocenia legalność decyzji wydanej w tym trybie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru obydwu instancji nie zastosowały się w pełni do wyżej przedstawionej oceny Sądu i odmawiając stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji dekretowej powieliły w istocie argumentację podnoszoną w uchylonych uprzednio rozstrzygnięciach. Zasadniczą bowiem przesłanką uzasadniającą odmowę stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji było stwierdzenie, że aktualne w 1992 r. przeznaczenie nieruchomości przewidziane w Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej W. z [...] czerwca 1983 r. (Dz.Urz. Rady Narodowej W. Nr [...], poz. [...]), przewiduje dla spornego terenu funkcję wiodącą administracji, zaś grunt zabudowany jest budynkiem administracji publicznej (użytkownym obecnie przez Ministerstwo Finansów), co wyklucza korzystanie z niego w zgodzie z tym przeznaczeniem przez następców prawnych przeddekretowej właścicielki. Oznacza to zdaniem organów, że mimo braku przywołania postanowień tego planu w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego W., nie doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu. Z oceną tą nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim bowiem o rażącym naruszeniu prawa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych decyduje oczywista sprzeczność między aktem stosowania przepisu, a jego treścią. Artykuł 7 ust. 2 dekretu stanowi zaś, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Z treści normy prawnej zawartej w tym przepisie wynika zatem obowiązek organu rozpoznającego wniosek dekretowy uzyskania informacji o przeznaczeniu nieruchomości w aktualnym w dacie rozstrzygania planie zagospodarowania przestrzennego oraz obowiązek rozważenia czy istnieje możliwość realizowania nadal przez dotychczasowego właściciela (jego następców prawnych) funkcji określonej w tym planie. Tylko bowiem wykazanie braku możliwości wykorzystania nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem wg ww. planu warunkuje możliwość wydanie decyzji odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (pierwotnie prawa własności czasowej). Dokonując zatem oceny legalności wydanej w trybie omawianego przepisu decyzji, organy nadzoru zobligowane są do zbadania, czy obowiązki wynikające z tej normy zostały przez organ rozpoznający wniosek dekretowy zrealizowane czy też nie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z [...] kwietnia 1992 r. w żaden sposób nie nawiązuje do aktualnego w dacie jej wydawania planu zagospodarowania przestrzennego. Odwołuje się ona wszak do przeznaczenia nieruchomości w planie opracowanym przez Biuro Odbudowy [...] (bez uszczegółowienia o jaki plan chodzi. Można więc jedynie domniemywać, że wskazanie to odnosi się do nieobowiązującego już planu z 1949 r.) i faktycznego stanu zagospodarowania części dawnej nieruchomości hipotecznej (posadowieniu na gruncie budynku użytkowanego przez Ministerstwo Finansów). Abstrahuje ono zatem od aktualnego w dacie jej wydawania planu zagospodarowania przestrzennego i możliwości wykorzystywania nieruchomości zgodnie z przewidzianym w tym planie przeznaczeniem przez jej przeddekretowych właścicieli. Jest ona więc, wbrew temu co twierdzi Minister Infrastruktury jak też Wojewoda [...] w sposób oczywisty, a więc niewymagający skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, sprzeczna z treścią art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., co obligowało organ do stwierdzenia jej nieważności, o ile w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Sprzeczność ta wynika przy tym nie z samego braku wskazania aktualnego w dacie rozstrzygania sprawy planu (jego oznaczenia), ale z braku odniesienia się do wskazanego w tym planie przeznaczenia nieruchomości, które w 1992 r. – co należy podkreślić - nie było tożsame z przeznaczeniem przewidzianym w roku 1949 (odnoszącym się ogólnie do funkcji użyteczności publicznej), a w konsekwencji braku jakichkolwiek rozważenia w kontekście tego planu co do możliwości korzystania z gruntu przez następców prawnych przeddekretowej właścicielki. W tym stanie rzeczy, powoływana w decyzji Ministra teza z wyroku z 25 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 162/07, iż "brak wykazania w decyzji odmawiającej prawa własności czasowej dokładnych danych planu zagospodarowania przestrzennego jest z pewnością wadliwe, ale nie można tej wady traktować jako rażące naruszenie prawo, gdyż plan taki był aktem normatywny obowiązującym w stosunkach lokalnych", jest nieadekwatna do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Planem obowiązującym dla terenu przedmiotowej nieruchomości (wchodzącej obecnie w skład działki ew. nr [...]) był w 1992 r. Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej W. z [...] czerwca 1983 r. Ze znajdujących się w aktach kopii rysunku podstawowego oraz tekstu tego planu wynika, że dla przedmiotowej nieruchomości oprócz funkcji "administracja" przewidziana była także funkcja "usługi" (symbol U A). Wskazania planu przewidywały również możliwość funkcjonowania na nieruchomości banków, obiektów kultury i siedzib stowarzyszeń twórców kultury i nauki oraz usługi towarzyszące (symbol [...]). Każda z przewidzianych symbolem [...] funkcji, w realiach gospodarki wolnorynkowej (a taką był już gospodarka kraju w roku 1992) mogła być realizowana na nieruchomości przez osoby fizyczne. To właśnie w kontekście funkcji przewidzianych dla nieruchomości w tym planie organ dekretowy winien poczynić rozważania co do możliwości ich realizowania przez następców prawnych dawnej właścicielki. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy, część dawnej nieruchomości hipotecznej Nr [...] nie jest zabudowana powoływanym w tej decyzji budynkiem użytkowanym przez Ministerstwo Finansów (vide wydruk ilustrujący usytuowanie obecnej zabudowy i orientacyjny przebieg granic ewidencyjnych na tle przedwojennej mapy historycznej załączony do pisma Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicy W. z [...] stycznia 2002 r.). Takich rozważań, jak już wyżej wskazano, Kierownik Urzędu Rejonowego w W. nie dokonał. Uczyniły to dopiero organy nadzoru, czym z kolei wykroczyły one poza swoje kompetencje i to, mimo że takie działania, w wydanym na tle rozpoznawanej sprawy wyroku z 30 listopada 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za niedopuszczalne. To zaś oznacza, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury, jak też poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2010 r. wydane zostały z naruszeniem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że brak odniesienia się w decyzji dekretowej do możliwości wykorzystania nieruchomości przez następców prawnych jej dawnej właścicielki, w świetle aktualnego wówczas jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego, nie stanowi rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Naruszenia tych przepisów miało zaś wpływ na wynik sprawy, gdyż ich skutkiem była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej kwalifikowana wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a także zbada czy wydana w 1992 r. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.pa., których ewentualne wystąpienie mogłoby wykluczać możliwość wyeliminowania tej decyzji ze skutkiem ex tunc.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło