II SA/Wa 2737/11

WyrokWSA w Warszawie2012-04-17

Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Ewa Pisula – Dąbrowska, Eugeniusz Wasilewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość opłat za pobyt dziecka w żłobku oraz wysokość zwrotu tych opłat w przypadku nieobecności dziecka, narusza przepisy ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz zasadę ekwiwalentności świadczeń?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej ustalenia wysokości zwrotu opłaty za pobyt dziecka w żłobku w wysokości 0,26 zł za każdy dzień nieobecności, uznając, że narusza to zasadę ekwiwalentności świadczeń i przekracza zakres upoważnienia ustawowego. Uchwała nie określała jasno, jakie świadczenia są objęte opłatą, co uniemożliwiało ocenę ekwiwalentności.
Stan faktyczny
Skarżący zakwestionowali uchwałę Rady Miasta w sprawie nadania statutów żłobkom i zmiany uchwały dotyczącej likwidacji zespołu żłobków. Zarzucili naruszenie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 poprzez ustalenie zbyt niskiego zwrotu opłaty za nieobecność dziecka (0,26 zł dziennie) oraz naruszenie ustawy o ochronie danych osobowych poprzez żądanie danych wrażliwych w procesie rekrutacji. Skarżący podnieśli również zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, wskazując na użycie sformułowania "kierownik" zamiast "dyrektor".
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność Statutów w zakresie ustalenia wysokości zwrotu opłaty za pobyt dziecka w żłobku w wysokości 0,26 zł za każdy dzień nieobecności, stwierdził, że uchwała w tej części nie podlega wykonaniu, zasądził od Miasta na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania i oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.) Eugeniusz Wasilewski Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. L. w imieniu własnym oraz grupy mieszkańców na Uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadania statutów żłobkom Miasta [...] i zmiany uchwały w sprawie likwidacji Zespołu Żłobków Miasta [...] i połączenia żłobków Miasta [...] w zespół 1) stwierdza nieważność Statutów, o których mowa w § 1 Uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w zakresie ustalenia wysokości zwrotu wniesionej opłaty za pobyt dziecka w żłobku w wysokości 0,26 zł za każdy dzień nieobecności, 2) stwierdza, że zaskarżona Uchwała w części określonej w pkt 1 nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Miasta [...] na rzecz M. L. kwotę zł 540 (pięćset czterdzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4) oddala skargę w pozostałym zakresie. W dniu [...] czerwca 2011 r. Rada Miasta [...], na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235), w § 1 nadała statuty [...] żłobkom [...]. W § 2 uchwały postanowiono o zmianie brzmienia § 7 ust.1 pkt 12 załącznika do uchwały Rady [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w sprawie likwidacji Zespołu Żłobków [...] i połączenia żłobków [...]. W § 3 uchwały postanowiono, że wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi [...]. § 4 uchwały określił sposób jej ogłoszenia i termin wejścia w życie. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi M. L. oraz grupy osób popierających skargę do tutejszego Sądu. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały skarżąca podniosła naruszenie art. 58 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (zwanej dalej ustawą żłobkową). Wskazała, że uchwała ta zawiera załączniki - statuty żłobków - z których wynika (§ 15 ust. 1, § 16 ust. 1 lub § 17 ust. 1 tych statutów), że za czas nieobecności dziecka w żłobku rodzicom przysługuje zwrot wniesionej opłaty za pobyt dziecka w żłobku w wysokości 0,26 zł za każdy dzień nieobecności. Zdaniem strony skarżącej w tym zakresie uchwała narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, co sprzeczne jest z art. 58 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych. Twierdziła, że w załącznikach do uchwał stanowiących statuty poszczególnych żłobków (każdorazowo w rozdziale trzecim) ustala się kryteria przyjęcia do żłobka oraz określa się liczbę punktów za spełnienie każdego z nich. Wśród kryteriów znajduje się m.in. kwestia objęcia rodziny nadzorem kuratora, odprowadzanie podatku dochodowego do urzędu skarbowego właściwego dla [...] i niepełnosprawność dziecka. Podkreślono, że odpowiednio w § 10 ust. 3, § 11 ust. 3 statutów przewidziano, że: "Na żądanie Kierownika Żłobka i w terminie przez niego ustalonym rodzice przedkładają do wglądu dokumenty potwierdzające spełnianie kryteriów określonych w ust. 1". W ocenie strony skarżącej dane te są danymi wrażliwymi w rozumieniu art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych, do których gromadzenia i przetwarzania Zespół Żłobków [...] nie jest ustawowo upoważniony. Skarga zarzuciła też naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, wskazując, że zgodnie z tym przepisem pracą żłobka kieruje dyrektor a nie kierownik żłobka. W odpowiedzi na skargę Rada [...] wniosła o jej oddalenie. Podniosła, iż strona skarżąca nie posiada legitymacji skargowej z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Wskazała, że Dyrektor Zespołu jest dyrektorem żłobków, wchodzących w skład Zespołu Żłobków, zaś kierownik żłobka kieruje żłobkiem i odpowiada przed Dyrektorem w zakresie powierzonych mu zadań. Wyjaśniła, że rozwiązanie takie podyktowane jest dużą ilością żłobków wchodzących w skład Zespołu i koniecznością zapewnienia skutecznego zarządzania nimi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych, wskazała, że w związku z możliwością zwolnienia rodziców od ponoszenia opłat z uwagi na kryteria dochodowe konieczny jest wymóg przedłożenia przez nich zaświadczenia i oświadczenia, celem sprawdzenia, czy zachodzą warunki do zwolnienia z opłaty. Wyjaśniała, że decyzje finansowe osoby kierującej żłobkiem podlegają rygorom ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). W piśmie z dnia 5 kwietnia 2012 r. strona skarżąca ponownie podniosła, że żądane dane są danymi wrażliwymi i brak jest podstaw do ich żądania przez osobę, która decyduje o zwolnieniu z opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Powyższy przepis nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie prawa przejawia się przez podjęcie uchwały przez niewłaściwy organ, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, błędne zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Przedmiotowa sprawa dotyczy uchwały, podjętej przez Radę Miasta [...], na gruncie ustawy z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235) - tzw. ustawy żłobkowej, która to ustawa weszła w życie w dniu 4 kwietnia 2011 r. Na mocy tej ustawy (art. 75) żłobki wyłączone zostały z regulacji opartej na ustawie o zakładach opieki zdrowotnej. W myśl art. 75 ustawy, żłobki działające na podstawie ustawy o ZOZ stały się żłobkami w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy i organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 34, poz. 198 z późn. zm.), zakładanie i utrzymanie żłobków należy do zadań własnych gminy. Przepis ten uniemożliwia przerzucanie na rodziców i opiekunów dzieci, korzystających ze świadczeń udzielanych przez żłobek, kosztów utrzymania tej placówki. Zwłaszcza, że przepis art. 65 omawianej ustawy przewiduje na ten cel dotacje. Wykładnia systemowa i funkcjonalna omawianego art. 8 ust. 2, wskazuje na odrębność kosztów założenia i utrzymania żłobka od kosztów związanych z pobytem dziecka w żłobku. Wysokość opłaty ustalonej na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, powinna zatem odzwierciedlać rzeczywiste koszty związane z pobytem dziecka w żłobku. Z powyższego wynika, że przyjęcie kwoty stanowiącej opłatę w formie swoistego ryczałtu narusza konstrukcję i cel przepisu kompetencyjnego. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 zpóźn. zm.), na podstawie upoważnień ustawowych, gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Oznacza to, że stanowienie prawa miejscowego przez gminę wymaga upoważnienia ustawowego. Upoważnienie do stanowienia aktów prawa miejscowego wynika z powołanej ustawy o samorządzie gminnym (art. 40 ust. 2 i ust. 3 oraz ustaw szczególnych). Ustalenie opłaty za pobyt dziecka w żłobku niewątpliwie należy zakwalifikować jako akt normatywny o charakterze aktu prawa miejscowego, gdyż akt ten zawiera normy prawne, które adresowane są do każdego mieszkańca gminy, znajdującego się w określonej w tej normie sytuacji. Podkreślić należy, że organ stanowiący, podejmując akty prawne (zarówno akty prawa miejscowego jak i akty, które nie są zaliczane do tej kategorii aktów prawnych) w oparciu o normę ustawową, musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Na szczególną uwagę zasługuje tu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r. (K 25/99, OTK 2000/5/141). W uzasadnieniu powyższego wyroku TK stwierdził , iż : "Stosując przy interpretacji art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji, odnoszących się do źródeł prawa, takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemania kompetencji prawodawczych, zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze oraz zasadę głoszącą, że wyznaczenie jakiemuś organowi określonych zadań nie jest równoznaczne z udzieleniem mu kompetencji do ustanawiania aktów normatywnych służących realizowaniu tych zadań (...)". Należy mieć również na uwadze, iż wszelkie uchwały podejmowane przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego muszą nie tylko mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, ale też postanowienia zawarte w uchwałach nie mogą przepisów tych naruszać. W świetle bowiem art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego akty prawa miejscowego winny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, by przyjęte w oparciu o nią normy uzupełniały, wydane przez inne podmioty, przepisy powszechnie obowiązujące, kształtujące prawa i obowiązki ich adresatów. Ustawodawca, formułując określoną delegację do wydania aktu wykonawczego, przekazuje upoważnienie do uregulowania wyłącznie kwestii nie objętych dotąd żadną normą o charakterze powszechnie obowiązującym w celu ukształtowania stanu prawnego uwzględniającego m.in. specyfikę, możliwości i potrzeby środowiska, do którego właściwy akt wykonawczy jest skierowany. Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy, wysokość opłaty oraz opłaty, za pobyt dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym utworzonym przez gminę albo u dziennego opiekuna oraz maksymalną wysokość opłaty za wyżywienie ustala rada gminy w drodze uchwały. Stosownie zaś do art. 59 ust. 2 omawianej ustawy rada gminy może określić, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od ponoszenia opłat. Podkreślić należy, iż tak określonego w przepisach ustawowych upoważnienia nie można interpretować rozszerzająco, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. K 25/99 (OTK 2000/5/141). Wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca przyznał radzie gminy kompetencje do ustalania wysokości opłaty za pobyt dziecka w żłobku, w tym w wymiarze wydłużonym, nadto przyznał jej uprawnienie do określania maksymalnej wysokości opłat za wyżywienie dziecka w żłobku i uprawnienie do określenia warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od ponoszenia tych opłat. Zauważyć należy, iż powyższe przepisy mają charakter kompetencyjny. Określają one podmiot uprawniony do regulacji i przedmiot regulacji. Określają, mianowicie że właściwym do regulacji opłat za żłobek jest rada gminy i jednocześnie określają przedmiot regulacji: wysokość opłaty za pobyt dziecka w żłobku, maksymalną wysokość opłaty za wyżywienie, zwolnienia z tych opłat. Wykładnia art. 58 i art. 59 ustawy żłobkowej prowadzi do wniosku, że nie stanowią one ustawowego upoważnienia do ustalenia przez radę gminy opłat w dowolnej (nieekwiwalentnej) wysokości, o charakterze stałym, a niewątpliwie taki charakter mają opłaty określone w § 3, 4, 5 zaskarżonej uchwały. Zauważyć należy, iż powyższa ustawa nie określa metodologii ustalania tych opłat, co oznacza, że pozostawia w tym zakresie radom gminy pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że opłaty ustalane przez radę gminy mogą być określone w oderwaniu od obowiązującego systemu prawnego. Jednocześnie stwierdzić należy, iż zaskarżona uchwała oprócz powołania się na przepisy kompetencyjne nie określa podstaw prawnych, na mocy których określiła (skalkulowała) wysokość poszczególnych opłat za żłobek. Już sam brak wskazania podstawy prawnej, zasad kalkulacji tych opłat może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Prezentowany pogląd jest zbieżny z poglądem TK, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt K 6/06 uznał, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. W literaturze przedmiotu (zob. B. Brzeziński, Prawo podatkowe - zarys wykładu, Toruń 1995, s. 20) wskazano, że opłata, podobnie jak podatek, jest świadczeniem pieniężnym, ogólnym, bezzwrotnym, przymusowym; cechą charakterystyczną odróżniającą opłatę od podatku jest jednak jej odpłatność (podatek jest świadczeniem nieodpłatnym), tzn. że w zamian za opłatę podmiot ją uiszczający ma prawo żądać usługi, towaru lub działania ze strony organu publicznego. Opłaty pobierane są bowiem w związku z wyraźnie wskazanymi usługami i czynnościami organów państwowych lub samorządowych, dokonywanymi w interesie konkretnych podmiotów. Stanowią zatem swoistą zapłatę za uzyskanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego. W klasycznej postaci opłaty odznaczają się pełną ekwiwalentnością. Oznacza to, że wartość świadczenia administracyjnego odpowiada wysokości pobranej opłaty, co odróżnia je od podatków i innych danin publicznych. Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Jeżeli opłata pobierana jest w wysokości usługi - może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem pobieranym w wysokości znacznie wyższej niż wartość faktycznie świadczonej usługi - nabywa cechy podatku". Podobnie wywiedziono w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 września 2004 r., sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83). Uwzględniając powyższe stanowisko TK i przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Rada przekroczyła zakres udzielonego jej upoważnienia wynikającego z art. 58 ustawy żłobkowej, określając że za czas nieobecności dziecka w żłobku rodzicom przysługuje zwrot wniesionej opłaty za pobyt dziecka w żłobku w wysokości 0,26 zł za każdy dzień nieobecności. Zaskarżona uchwała narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń. Wskazać należy, iż żadna z trzech zaskarżonych uchwał w tym przedmiotowa nie zdefiniowała, nie dookreśliła pojęcia "opłata za pobyt dziecka w żłobku". Rada nie wskazała, nie określiła jakie świadczenia mieszczą się w tym pojęciu. Wobec braku tej definicji w efekcie ani rodzice dziecka, ani Sąd nie są w stanie określić – za jakie konkretnie świadczenia pobierana jest ta opłata, a jednocześnie jak, w jaki sposób kalkulowana jest kwota zwrotu w wysokości 26 groszy dziennie w przypadku absencji dziecka w żłobku. Brak dookreślenia zakresu i składowych świadczenia, które nazwane zostało "opłata za pobyt dziecka w żłobku", "dodatkowa oplata za pobyt dziecka w żłobku", "wysokość opłaty za dzienne wyżywienie", powoduje, że w żaden sposób nie można ocenić, czy świadczenia stron są ekwiwalentne, czy wzorzec umowy na pobyt dziecka w żłobku nie zawiera klauzul niedozwolonych (art. 385 kc). Zauważyć należy, iż stosownie do § 12 Statutu, na rodziców dziecka nakłada się obowiązek zawarcia umowy "w sprawie korzystania z usług żłobka". Umowa taka ma niewątpliwie charakter cywilnoprawny i zakres świadczeń i obowiązków stron, w tym opłat i zasad ich zwrotu powinien być zgodny z przepisami kodeksu cywilnego w tym z zasadą ekwiwalentności świadczeń i określony. Uchwalając opłatę na poziomie 27% minimalnego wynagrodzenia, opłatę z tytułu wyżywienia na poziomie 0.43% min wynagrodzenia dziennie, zwrot z tytułu absencji w wysokości 26 groszy dziennie, rada gminy powinna szczegółowo wykazać, za jakiego rodzaju świadczenie opłata jest pobierana, co się na opłacane świadczenie składa, i z jakiego tytułu jest zwracana. W ocenie Sądu, zarówno sposób ustalenia odpłatności, jak i zasady zwrotu uiszczonych należności winny być nie tylko przekonujące, ale i oparte na kalkulacji ekonomicznej, stanowiącej załącznik do uchwały. Nadto argumentacja przemawiająca za takim lub innym rozwiązaniem powinna być stosownie uzasadniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 950/10, stwierdził, że opłata za pobyt dziecka w żłobku winna odzwierciedlać rzeczywiste koszty związane z pobytem dziecka w żłobku. Przyjęcie kwoty stanowiącej opłatę jako swoistego ryczałtu, powiązanego procentowo z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U.. Nr 200, poz. 1679 z późn. zm.), naruszało konstrukcję i cel tego przepisu. Brak określenia reguł i zasad zwrotu opłat z tytułu absencji dziecka w żłobku, określenie kwoty zwrotu na poziomie 26 groszy dziennie, zamiast ekwiwalentnie w powiązaniu z rozmiarem świadczeń, z których dziecko nie skorzystało w pełni, uzasadnia twierdzenie, że przedmiotowa uchwała w tym zakresie narusza prawo. Uwzględniając skargę Sąd miał na uwadze, że podstawową kwestią było prawidłowe zgodne z prawem ustalenie wysokości poszczególnych opłat (za pobyt, wyżywienie, za dodatkowy pobyt dziecka w żłobku). Skoro powyższe opłaty zostały nieprawidłowo określone w zaskarżonych uchwałach, oczywistym jest, że zwrot tych opłat w wysokości 26 groszy dziennie również nie powiązany z zasadą ekwiwalentności był też nieprawidłowy. W ślad za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 239/12, dodać należy, że wyjaśnienie i ocena przedmiotowej sprawy winny być rozpatrywane także w świetle przepisów art. 18 i art. 71 § 1 zd. 2 Konstytucji RP. Stanowią one , iż rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. W tym kontekście zaprezentowanym w uzasadnieniu wyroku NSA oraz w związku z art. 2 Konstytucji RP, faktu, iż gmina jest podmiotem prawa publicznego i nie może działać dla osiągnięcia zysku, założeń Państwa o pomocy rodzinie, zachęcania młodych rodzin do posiadania dzieci w związku ze starzeniem się społeczeństwa i problemami demograficznymi, podwyższenie opłat za żłobki i określenie tych opłat z przekroczeniem delegacji ustawowej skutkować musiało stwierdzeniem nieważności uchwały Przedmiotowa zaskarżona uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w § 1 uchwały nadaje statuty [...] żłobkom w [...]. A zatem treść tych statutów, jako integralny załącznik przedmiotowej uchwały, stanowi treść zaskarżonej uchwały.. Odnosząc się do zarzutów naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych Sąd zważył. Analiza treści czterdziestu trzech Statutów żłobków stanowiących załączniki (1–43) uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. potwierdza, że na etapie rekrutacji przetwarzane są dane osobowe rodziców, opiekunów prawnych i małoletnich. A mianowicie § 10 rozdziału 3 omawianych [...] Statutów zawiera kryteria przyjęcia dziecka do żłobka, które uzależnione są od poszczególnych informacji, tj.: 1. czy rodzice i dziecko, którego dotyczy wniosek, mieszkają na terenie [...] – 27 punktów, 2. czy rodzice odprowadzają podatek dochodowy do urzędu skarbowego właściwego dla [...] – 27 punktów, 3. czy rodzice są zatrudnieni lub uczą się w trybie dziennym, lub świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, lub prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą albo wobec matki lub ojca, lub opiekuna prawnego, lub innej osoby, której sąd powierzył sprawowanie opieki nad dzieckiem orzeczono znaczny albo umiarkowany stopień niepełnosprawności, albo całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji – 27 punktów, 4. dziecko, którego dotyczy wniosek, ma rodzeństwo uczęszczające do żłobka w roku, w którym dziecko ma być przyjęte do żłobka – 6 punktów, 5. dziecko, którego dotyczy wniosek, wychowuje się w rodzinie objętej nadzorem kuratora – 4 punkty, 6. dziecko, którego dotyczy wniosek, ma rodzeństwo z orzeczoną niepełnosprawnością – 4 punkty, 7. dziecko, którego dotyczy wniosek ma dwoje lub więcej rodzeństwa poniżej 14 roku życia – 5 punktów. Powyższe informacje (o spełnieniu kryteriów) rodzice przekazują w formie pisemnego oświadczenia załączonego do wniosku (§ 10 ust. 2). Na żądanie kierownika żłobka i w terminie przez niego ustalonym rodzice przedkładają do wglądu dokumenty potwierdzające spełnianie kryteriów określonych w ust. 1. W ocenie Sądu omawiany § 10 Statutu nie narusza ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Ustawa o ochronie danych osobowych nie może być absolutyzowana. Określa ona zakazy przetwarzania danych osobowych, ale jednocześnie sytuacje, w których w pełni dopuszcza przetwarzanie danych osobowych, w tym danych wrażliwych (przesłanki legalizujące). W ocenie Sądu przetwarzanie tych danych znajduje przesłankę legalizującą w art. 27 ust. 2 i art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), z uwagi na żywotne interesy stron, jakimi są "umieszczenie dziecka w żłobku" i "możliwość skorzystania ze zwolnień w opłatach". Zdaniem Sądu, by nie doszło do nadużyć zarówno w procesie kwalifikacji dziecka do żłobka, jak i w zakresie zwolnień z opłat, przetwarzanie danych osobowych rodziców w tym konkretnym celu zakwalifikować należało jako zgodne z zasadą celowości, adekwatności i interesem stron, tym bardziej, że decyzje finansowe osoby kierującej żłobkiem podlegają rygorom ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie braku legitymacji skarżącej do wniesienia skargi Sąd stwierdził, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżąca posiada legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały, posiada bowiem jako rodzic dziecka uczęszczającego do żłobka zarówno interes prawny, jak i faktyczny do jej zaskarżenia. Wniesiona skarga została poparta przez liczną - kilkuset osobą - grupę. Ich oświadczenia woli zostały dołączone do skargi jako załącznik. Oddalając skargę z zakresie § 5 załącznika do uchwały, który zawiera sformułowanie "kierownik" zamiast "dyrektor", Sąd uznał, że wadom takim nie można przypisać przymiotu wady rażąco naruszającej prawo. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie zawarte w pkt III wyroku znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. W pkt 4 wyroku Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło