I SA/Gd 252/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi N. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Gd 252/12 UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 12 grudnia 20911r., na podstawie m.in. art. 33 pkt 1 i 6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.), uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji złożone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku skarżącego N. P., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 23 września 2011r. wystawionego przez Wójta Gminy P.– za nieuzasadnione. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; daje jako K.p.a.) utrzymał w mocy skarżone postanowienie. Stan sprawy jest następujący: organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 23 września 2011r. wystawionego przez Wójta Gminy P., obejmującego należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia z dnia 7 lipca 2011r. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny wystawił 6 października 2011r. zawiadomienie o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłaconego przez organ rentowy ZUS O/G. Skarżący otrzymał to zawiadomienie w dniu 11 października 2011r., w trybie art. 43 K.p.a. Zobowiązanie wygasło wskutek jego wyegzekwowania w dniu 25 listopada 2011r. Skarżący, w związku z doręczeniem mu odpisu tytułu wykonawczego, został pouczony o przysługującym mu prawie zgłoszenia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.). W związku z tym, pismo skarżącego z 14 października 2011r. zatytułowane "sprzeciw", organ egzekucyjny zakwalifikował jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w ramach art. 33 pkt 1 i 6 u.p.e.a. tj. nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Skarżący wskazał bowiem w ww. piśmie, że straż gminna obciążyła go mandatem w wysokości 250 zł za (...) nieudzielanie informacji o imieniu żony, która prawdopodobnie prowadziła samochód stanowiący współwłasność - nie przestrzegając przy tym ograniczenia prędkości na terenie gminy P. Skarżący podkreślił, że skoro powiadomił straż gminną, że samochód prowadziła jego żona, to nie można zarzucić mu tego, że nie udzielił informacji i karać go za to niewspółmiernie wysokim mandatem. Skarżący podkreślił, że przesłany mu pocztą mandat natychmiast oprotestował podając, że go nie przyjmuje. W ww. piśmie skarżący wskazał, że w takiej sytuacji skierowanie przez straż gminną sprawy bezpośrednio do postępowania egzekucyjnego jest bezprawne, a jego sprzeciw uzasadniony. W piśmie z 28 października 2011r. skarżący podkreślił, że tylko prawomocny mandat może być podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdy tymczasem on nie przyjął mandatu. W dniu 21 listopada 2011r. skarżący wniósł o (...) rozpoznanie zarzutów kwestionując uznanie mandatu przesłanego mu pocztą i odebranego jako przesyłka pocztowa z nieokreśloną zawartością jako mandatu kredytowego, podczas gdy w rzeczywistości był to mandat zaoczny (...). Wójt Gminy P. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, uznając je za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej, przywołując treść art. 33 u.p.e.a., art. 34 u.p.e.a., art. 29 § 1 u.p.e.a. wskazał, że z treści ostatecznych postanowień Wójta Gminy P. [...] z 2 listopada 2011r, oraz nr [...] z 7 listopada 2011r. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z 23 września 2011r. istnieje. Skoro w tej sprawie organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., a wierzyciel stwierdził, że egzekwowany obowiązek został prawidłowo nałożony, to czyni to bezzasadnym zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku. Prawidłową drogą kwestionowania prawidłowości postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela było wniesienie na nie zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, o czym skarżący został prawidłowo pouczony. Podkreślono, że Dyrektor Izby Skarbowej, nie pełniąc roli organu wyższego stopnia w stosunku do Wójta Gminy P., nie jest uprawniony również do weryfikacji wydanych przez ww. organ administracji samorządowej rozstrzygnięć. Z akt postępowania nie wynika, że skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i że zaskarżył postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w przewidzianym przez prawo terminie. Organ odwoławczy podkreślił, że nie znajduje również potwierdzenia zarzut skarżącego w zakresie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. tj. dotyczący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, podkreślając, że chodzi tu o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych o jakich mowa w art. 33 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Podkreślono jednak, że z mocy art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, a więc także na podstawie ustawy z 24 sierpnia 2011r.- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008r., nr 133, poz. 848 ze zm.; dalej jako K.p.s.w.). Zgodnie z art. 100 K.p.s.w., ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna ta stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego – stanowi to dochód tej jednostki samorządu. W takiej sytuacji wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 i art. 5 § 2 u.p.e.a., czyli uprawnionym do żądania wykonania obowiązku ściągnięcia grzywny nałożonej w drodze mandatu przez straż gminną jest jednostka organizacyjna gminy, nad działalnością której nadzór sprawuje wójt. Wójt też jest organem wykonawczym gminy (art. 26 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym; t.j. Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z uzasadnienia zgłoszonego w tym zakresie zarzutu wynika, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący podnosi zarzut niedopuszczalności egzekucji nie z przyczyn formalnych ale wyłącznie merytorycznych; argumentacja strony sprowadza się bowiem do zakwestionowania istnienia obowiązku, a w konsekwencji możliwości jego dochodzenia w trybie egzekucyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia organu odwoławczego wskazując, że zgłaszając zarzut o jakim mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a. miał na uwadze nie tylko niedopuszczalność egzekucji ze względów merytorycznych ale i formalnych wobec braku tytułu wykonawczego niezbędnego do prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że (...) organ egzekucyjny wszczął postępowanie na podstawie niewłaściwego tytułu wykonawczego; (...) przesłany zobowiązanemu mandat karny w liście poleconym, przyjęty przez zobowiązanego jako przesyłka pocztowa o nieokreślonej zawartości nie może być bowiem podstawą do wszczęcia egzekucji: mandat taki uważać należy za mandat zaoczny. Nieziszczenie grzywny nałożonej mandatem zaocznym powinno skutkować skierowaniem sprawy do sądu z wnioskiem o ukaranie a nie przekazaniem sprawy do egzekucji administracyjnej. Tytułem wykonawczym będącym podstawą do wszczęcia egzekucji może być wyłącznie mandat kredytowy, którym mandat przesłany pocztą skarżącemu niewątpliwie nie był. Nazwa mandatu umieszczona na blankiecie nie może przesądzać o jego charakterze. Fakt przyjęcia listu poleconego nie jest równoznaczny z przyjęciem mandatu. Tylko fakt przyjęcia ściśle określonego mandatu za konkretne wykroczenie i w konkretnej kwocie może decydować o uznaniu mandatu za kredytowy określony w art. 98 § 1 pkt 2 K.p.s.w. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: I. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. II. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 stycznia 2012 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 12 grudnia 2011 r., wydane na podstawie art. 34 u.p.e.a., którym organ pierwszej instancji oddalił zgłoszone przez skarżącego, jako zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty o jakich mowa w art. 33 pkt 1 i 6 u.p.e.a. III. Z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że postanowieniem ostatecznym z 2 listopada 2011r. Wójt Gminy P. (wierzyciel), na podstawie art. 123-126 K.p.a. w związku z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., po rozpatrzeniu zarzutów skarżącego postanowił uznać zarzuty za nieuzasadnione. 19 października 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przesłał do Wójta będącego wierzycielem, zarzuty celem ustosunkowania się do nich. Wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, że wpłynęło pismo do straży gminnej, w którym skarżący nie był w stanie wskazać sprawcy wykroczenia z 17 czerwca 2011r., jednak aby zakończyć postępowanie, skarżący zgodził się na ukaranie go mandatem karnym. W związku z tym w dniu 7 lipca 2011r. został wystawiony i wysłany skarżącemu mandat karny kredytowy, który został odebrany 13 lipca 2011r., a tym samym stał się prawomocny. W dniu 26 lipca 2011r. wpłynęło do straży kolejne pismo skarżącego, w którym odmawia przyjęcia mandatu karnego z uwagi na jego bezzasadność. Podkreślono, że uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, w którego obszarze działania grzywna została nałożona; uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandaty lub z urzędu. Podkreślono przy tym, że w związku z brakiem takiego wniosku oraz brakiem opłaty za ww. mandat karny sporządzony został tytuł wykonawczy celem ściągnięcia należności. Z kolei postanowieniem z 7 listopada 2011r. Wójt Gminy P. wskazał, że w uzupełnieniu postanowienia z 2 listopada 2011r. w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz art. 33 pkt 6 u.p.e.a. (zarzut niedopuszczalności egzekucji – wobec twierdzenia strony, że tytuł wykonawczy pochodzi od nieuprawnionego organu) wierzyciel przywołał art. 26 § 1 u.p.e.a. oraz art. 6 § 1 i art. 9 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o strażach gminnych (Dz. U. nr 123, poz. 779); straż gminna jest bowiem jednostka organizacyjną gminy i nadzór nad jej działalnością sprawuje wójt; również zarzut niedopuszczalności wobec treści art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uznano za nieuzasadniony. IV. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uznał zarzuty wniesione przez skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Jak wynika bowiem z treści art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tak też uczynił Naczelnik Urzędu Skarbowego a następnie organ odwoławczy. Również w ocenie Sądu analiza wystawionego tytułu wykonawczego nie pozwala na stwierdzenie, że doszło w tym zakresie do naruszenia przepisów prawa. Wobec powyższego w niniejszej sprawie kontroli Sądu podlega wyłącznie prawidłowość zastosowania przez organy przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak słusznie wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1999 r. (sygn. akt IV SA 1104/96, opubl. w: Baza Orzeczeń LEX nr 47780), w trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany, kwestionując prowadzenie tego postępowania, może wnieść zarzuty tylko i wyłącznie z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie skarżący sformułował dwa zarzuty, tj. nieistnienie obowiązku z uwagi na (...) niewłaściwy tytuł wykonawczy (...) oraz na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na niedoręczenie orzeczenia będącego podstawą prawną obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) stwierdzić trzeba, że nie znajduje on uzasadnienia w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Zobowiązany zgłosił powyższy zarzut, gdyż otrzymał mandat karny przesłany mu w liście poleconym (...) przyjętym przez zobowiązanego jako przesyłka pocztowa o nieoznaczonej zawartości (...). Należy zwrócić uwagę, że skarżący otrzymał tytułu prawny. Egzekucja była prowadzona na podstawie mandatu ze wskazanej daty i o wskazanym numerze; oznaczenie mandatu karnego to mandat karny kredytowy z dnia 7 lipca 2011r. w kwocie 250 zł i jak wynika z akt sprawy został on skarżącemu skutecznie doręczony, o czym świadczy pokwitowanie odbioru. Dodać także należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wierzyciel wyraził swoje stanowisko w tej kwestii uznając zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione (por. pkt. III nin. uzasadnienia). Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie ocenił zarzut skarżącego w zakresie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. tj. dotyczący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Z mocy art. 2 § 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, a więc także na podstawie ustawy z 24 sierpnia 2011r.- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008r., nr 133, poz. 848 ze zm.; dalej jako K.p.s.w.). Zgodnie zaś z art. 100 K.p.s.w., ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna ta stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego – stanowi to dochód tej jednostki samorządu. W takiej sytuacji wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 i art. 5 § 2 u.p.e.a., czyli uprawnionym do żądania wykonania obowiązku ściągnięcia grzywny nałożonej w drodze mandatu przez straż gminną jest jednostka organizacyjna gminy, nad działalnością której nadzór sprawuje wójt. Wójt też jest organem wykonawczym gminy (art. 26 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym; t.j. Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Na marginesie wskazać należy, że upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., nie stosuje się do grzywien. Wynika to z § 13 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.), który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien wymierzonych mandatem karnym. Zatem w świetle powołanego przepisu organ egzekucyjny nie miał obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Sąd nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji EK