II FSK 1848/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Q. sp. z o. o. z siedzibą w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Go 152/12 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Q. sp. z o. o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 1 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Go 152/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę Q. sp. z o.o. z siedzibą w Z, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 1 lutego 2012 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Skargą z dnia 1 marca 2012 r. Spółka, reprezentowana przez prokurenta R.P., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 1 lutego 2012 r. Do skargi nie dołączono żadnego dokumentu, określającego umocowanie prokurenta R. P. do działania w imieniu i na rzecz Spółki. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 marca 2012 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (oryginału bądź prawidłowo uwierzytelnionej kopii tego dokumentu). Dodatkowo zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 marca 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych. Przesyłka, zawierająca obydwa ww. wezwania, adresowana do prokurenta Spółki, została wysłana na adres Spółki. Po upływie terminu do jej doręczenia, została następnie zwrócona przez pocztę. Zarządzeniem sędziego z dnia 24 kwietnia 2012 r. została uznana za doręczoną w dniu 17 kwietnia 2012 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Zatem termin do wykonania zobowiązania upływał Spółce w dniu 24 kwietnia 2012 r. Termin do uzupełnienia braku skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 24 kwietnia 2012 r. Skarżąca Spółka ani jej pełnomocnik nie uzupełniła braku skargi oraz nie uiściła wpisu w tym terminie. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę Spółki. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Spółki zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez obrazę: - art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 w związku z art. 220 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych ani też nie uiściła należnego wpisu pomimo wezwania, podczas gdy Spółka nie została prawidłowo zawiadomiona o przesyłce pocztowej zawierającej powyższe pisma, co uniemożliwiało w sposób bezpośredni odebranie przesyłki a w szczególności Poczta Polska S.A. poprzez swoich doręczycieli nie dokonała powtórnego zawiadomienia dotyczącego przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, co powoduje, że nie istniały podstawy do odrzucenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej; - art. 73 § 3 i § 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że strona została prawidłowo powtórnie zawiadomiona o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej i tym samym uznanie, że doręczenie dokonano z upływem ostatniego dnia w/w okresu pomimo, że Poczta Polska S.A. nie dokonała powtórnego zawiadomienia dotyczącego przedmiotowej przesyłki co spowodowało, że spółka nie odebrała pism o uzupełnienie braków formalnych skargi. W związku z tym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Do skargi kasacyjnej pełnomocnik Spółki dołączył skargę Spółki złożoną do Poczty Polskiej z dnia 8 maja 2012 r. oraz pismo Poczty Polskiej z dnia 28 maja 2012 r. o załatwieniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że stosownie do art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 - § 4. A zatem, w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesyłka winna być awizowana dwukrotnie i przechowywana w pocztowej placówce oddawczej przez siedem kolejnych dni po każdym awizowaniu a dokonane awiza winny odpowiadać wymogom przepisów prawa. Jest to niezwykle istotne, gdyż prawidłowe zastosowanie instytucji prawnej przewidzianej w art. 73 p.p.s.a. uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że pismo dotarło do adresata. Od tej daty – przyjętej za dzień doręczenia pisma - rozpoczyna bieg termin do dokonania danej czynności procesowej. Koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Dla skuteczności doręczenia w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a. niezbędne jest także zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy - Prawo pocztowe oraz § 4 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Można nawet założyć, że co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por.B.Dauter, B.Gruszczyński,A.Kabat, M. Niezgódka – Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, s. 238). Pełnomocnik Spółki skierował w dniu 8 maja 2012 r. do Poczty Polskiej (k-7 akt NSA) pismo reklamacyjne odnośnie prawidłowości doręczenia przesyłki poleconej o nr [...], zawierającej dwa wezwania z Sądu o konieczności uiszczenia wpisu oraz o przedłożeniu KRS – u. W odpowiedzi na ww. skargę Spółki Poczta Polska w piśmie z dnia 28 maja 2012 r. (k – 8 akt NSA) wskazała, że przeprowadzone w tej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że pełnomocnik spółki nie otrzymał powtórnego zawiadomienia dotyczącego przedmiotowej przesyłki bowiem, wynikało to z wprowadzenia do systemu informatycznego błędnych danych adresowych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że awizowanie przez Pocztę Polską przesyłek z Sądu na błędny adres Spółki, było wadliwe; nie spełniające wymogów, o których mowa (w cytowanym powyżej) w art. 73 p.p.s.a. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego spornej przesyłki w dniu 17 kwietnia 2012 r., a termin do uzupełnienia braków formalnych i uiszczenia wpisu od skargi minął dnia 24 kwietnia 2012 r. O uchybieniu terminu procesowego można bowiem mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi biegnie bowiem od daty prawidłowego doręczenia wezwania do dokonania określonej czynności. Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie. Niezasadnie zatem Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. i art. 220 § 3 p.p.s.a. Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny,na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Brak jest natomiast podstawy prawnej do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).