II SA/Gl 28/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Prezydenta Miasta B. po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009 r., II SA/Gl 545/09 w sprawie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. wymierza Prezydentowi Miasta B. grzywnę w wysokości 3400 (trzy tysiące czterysta) złotych, 2. stwierdza, że bezczynność organu w niewykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. , sygn. akt II SA/Gl 545/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi również obecnie skarżącego M. G., uchylił akt Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., Nr [...]. Uchylonym aktem organ odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej przez niego opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W następstwie tego wyroku pismem z dnia [...] r. organ poinformował skarżącego, że po ponownym rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] r. uznał, że jako organ rejestrujący był zobowiązany, stosownie do § 1 ust 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310), do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł. W dalszej części pisma organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz.U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), stwierdzającym sprzeczność z ustawą i Konstytucją R.P. ww. przepisu rozporządzenia MI, zdecydował jednocześnie - zgodnie z kompetencją wynikającą z art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - o utracie jego mocy z dniem 1 maja 2006 r. Oznacza to, że w okresie pomiędzy uznaniem tego przepisu za sprzeczny z Konstytucją i ustawą, a dniem utraty jego mocy obowiązującej organy państwa nie mogą traktować tego aktu, jako niewywierajacego skutków prawnych. Tym samym należy uznać, że opłata za wydaną kartę pojazdu została uiszczona na podstawie obowiązującego i ważnego przepisu prawnego, a na organie spoczywał obowiązek jej pobrania w wysokości określonej tym przepisem. Brak jest zatem podstaw do tego aby organ administracji publicznej autonomicznie obniżał stawkę opłaty określoną w rozporządzeniu lub sam ja tworzył. Jednocześnie Prezydent Miasta B. poinformował skarżącego, że na odmowę zwrotu opłaty przysługuje mu stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2012 r., 270), zwanej dalej p.p.s.a., skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która winna zostać poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] r. skarżący, powołując się na art. 52 p.p.s.a., wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu tego wezwania powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 oraz zapadły w jego sprawie wskazany na wstępie wyrok WSA w Gliwicach. Wskazał, że w razie odmowy usunięcia naruszenia prawa w kwestii zwrotu nadpłaconej opłaty będzie dochodził swoich praw przed sądem. Skarżący wezwał jednocześnie organ do wykonania wskazanego wyroku WSA w Gliwicach w sposób określony w jego uzasadnieniu pod rygorem wniesienia skargi w oparciu o art. 154 p.p.s.a. W piśmie z dnia [...]r. organ poinformował skarżącego, że podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w poprzednim swoim piśmie i odmawia zwrotu części opłaty za wydaną kartę pojazdu. Jednocześnie organ pouczył ponownie adresata o możliwości wniesienia skargi do WSA w Gliwicach w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz o terminie do wniesienia takiej skargi wynikającym z art. 53 § 2 tej ustawy. Skarżący, zgodnie z pouczeniem, zaskarżył czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. W skardze tej domagał się uchylenia zaskarżonego aktu i orzeczenia, iż nie podlega on wykonaniu w całości oraz zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie zwrotu kwoty 425 zł w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 681/10, tut. Sąd odrzucił powyższą skargę. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że rozpoznawana sprawa jest tożsama pod względem zarówno przedmiotowym jak i podmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Gl 545/09. W związku z tym wyrokiem organ miał obowiązek ustalenia, w jakiej wysokości nadpłacona została przez skarżącego opłata za wydaną kartę pojazdu oraz winien wypłacić mu tę nadpłaconą kwotę. Dopóki wyrok ten pozostaje w obrocie prawnym niedopuszczalne jest prowadzenie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, a w szczególności merytoryczne rozpatrzenie skargi wniesionej na kolejne pismo organu, bowiem postępowanie takie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. byłoby dotknięte wadą nieważności. Sąd wskazał również, że w sytuacji gdy po wydaniu prawomocnego wyroku, w którym nakazano organowi zwrot nadpłaconej opłaty za wydaną kartę pojazdu organ ten nie wykonuje tego wyroku, stronie przysługuje środek przewidziany w art. 154 § 1 p.p.s.a., jakim jest skarga o ukaranie organu grzywną. Pismem z dnia [...] r. skarżący ponownie wniósł skargę do tut. Sądu. Tym razem, powołując się na przepis art. 154 § 1 p.p.s.a., wniósł o wymierzenie grzywny organowi z tytułu niewykonania wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 4-krotnej stawki minimalnej uwzględniającej nakład pracy pełnomocnika, w tym złożenie skargi zakończonej postanowieniem tut. Sądu z dnia 12 stycznia 2011 r., na skutek błędnego pouczenia przez organ. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Stwierdzono, że organ, pomimo wezwania do wykonania wyroku z dnia 20 listopada 2009 r., do dnia złożenia skargi wyroku tego nie wykonał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że postąpił zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. W ocenie organu brak jest obecnie podstaw do zastosowania grzywny z art. 154 § 1 p.p.s.a., albowiem nie zachodzi żadna z przesłanek tym przepisem przewidzianych. Wskazano też, że ustawodawca dokonując nowelizacji przepisów, która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. nie wyjaśnił, co należy rozumieć przez przewlekłość postępowania. W ocenie organu nie może być mowy o przewlekłym prowadzeniu postępowania, gdyż organ nie był związany żadnymi terminami. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę wskazał m.in., że zasadność wniesienia skargi w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika z treści uzasadnienia postanowienia tut. Sądu z dnia 12 stycznia 2011 r. Na rozprawie w dniu 25 kwietnia pełnomocnicy stron podtrzymali swoje dotychczasowe wnioski i stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stan bezczynności w rozumieniu powołanego przepisu ma miejsce wówczas, gdy organ w powtórnym postępowaniu prowadzonym po wyroku sądu administracyjnego, mimo upływu terminu określonego w art. 35 k.p.a., nie rozpoznaje sprawy. W przypadku wyroku uchylającego akt organu terminy określone w art. 35 k.p.a. zaczynają swój bieg od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych (art. 286 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uchylającym zaskarżony akt. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie obie wskazane przesłanki zostały spełnione. Jest bowiem bezsporne, że prawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 545/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił akt organu w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Jakkolwiek w sentencji tego orzeczenia nie zobowiązano organu do zwrotu żądanej przez skarżącego części opłaty, to jednak z treści uzasadnienia w sposób nie budzący wątpliwości wynika, jakie czynności winien podjąć organ po tym wyroku. Sąd wskazał bowiem, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien ustalić, w jakiej wysokości skarżący powinien był uiścić opłatę za wydanie karty pojazdu, kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a następnie zwrócić skarżącemu uiszczoną kwotę wartość tę przewyższającą. Sąd w sposób wyraźny wykluczył też możliwość zastosowania w sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MI z dnia 28 lipca 2003 r., uznając ten przepis za niekonstytucyjny już w dacie jego zastosowania przez organ. W tej sytuacji obowiązkiem organu po zwrocie akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. było w przewidzianym prawem terminie (tj. w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a.) zwrócenie skarżącemu kwoty nadpłaty. Tymczasem organ nie podjął nawet próby obliczenia tej kwoty, nie mówiąc już o niedopuszczalnym stanowisku organu podtrzymującym zasadność zastosowania w sprawie przepisu rangi podustawowej, którego zastosowania Sąd odmówił. Wskazać też przyjdzie, że utrwalone już w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych daje wskazówki do obliczenia kwoty zwrotu, a zatem i z tą czynnością organ nie powinien mieć problemów. Powszechnie przyjmuje się, że pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest niewątpliwie przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego i niekwestionowanego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75,00 zł. Przy przyjęciu takiego ustalenia nienależnie pobrana część opłaty za wydanie karty pojazdu stanowi różnicę pomiędzy kwotą uiszczoną przez skarżącego, a opłatą pobraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r. Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga również okoliczność, że ewentualne wątpliwości organu, o których wspomina w odpowiedzi na skargę, związane z wystąpieniem przesłanek do zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a., rozwiane zostały postanowieniem tut. Sądu z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 681/10, w którym wprost została sformułowana ocena, co do zasadności zastosowania tego przepisu. Powyższe okoliczności przesądzają o tym, że zachodzą podstawy uzasadniające wymierzenie organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2012 r. wynagrodzenie to w 2011 r. wyniosło 3.399,52 zł. Wysokość grzywny ma spełniać funkcję dyscyplinująco - restrykcyjną zmierzającą do nakłonienia organu do wykonania bez zwłoki nałożonego na niego w wyroku obowiązku. Ustalając wysokość grzywny sąd powinien zastosować jej miarkowanie w zależności od stopnia winy organu w niewykonaniu wyroku albo niewydaniu aktu lub niedokonaniu czynności. W kontrolowanej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takie naruszenie należy bowiem uznać naruszenie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić wypadnie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia tego przepisu w odniesieniu do dwóch orzeczeń tut. Sądu. Organ zignorował bowiem zarówno ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r., jak i w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2011 r. Zatem w ocenie Sądu orzeczona wysokość grzywny w kwocie 3.400,00 zł (stanowiąca zaledwie jednokrotność wynagrodzenia, o którym mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.) jest adekwatna do wyżej ustalonych okoliczności sprawy i uchybień organu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 240,00 zł, tj. w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) oraz kwotę 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił przy tym dalej idących wniosków w kwestii zasądzenia kosztów postępowania z uwzględnieniem nakładu pracy pełnomocnika w sprawie II SA/Gl 681/10, albowiem w ocenie Sądu brak jest podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów poniesionych w odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej.