IV SA/Wa 326/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej A. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., (nr [...]) - zaskarżoną przez A. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – uchylił własną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. (nr [...]) i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976 r. (znak: [...]). Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Aktem własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r. Powiatowa Komisja do Spraw Uwłaszczenia w L. – na podstawie art. 1 ust. 1, art. 5 i art. 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) uznała Z. G. za właściciela nieruchomości o obszarze 0,78 ha położonej w R. (powiat l.). Decyzją z dnia [...] marca 1976 r. Wojewódzka Komisja do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta L. uchyliła – na podstawie art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a. (w brzmieniu wówczas obowiązującym, Dz. U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168), dalej jako d. k.p.a., powyższą decyzję i stwierdziła, że Z. G. nie nabył z mocy prawa własności tej nieruchomości. A. G. (następca prawny Z. M.) wnioskiem z dnia 18 września 2008 r. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie – na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności tej decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. (nr [...]), po rozpatrzeniu wniosku A. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej powoływana jako K.p.a.). Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. (nr [...]), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez A. G., Minister utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W ocenie Ministra od dnia wejścia w życie przepisu art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700) tj. od dnia 1 stycznia 1992 r. nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a postępowanie w tych sprawach należy umorzyć. A. G. zaskarżyła tę ostateczną decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta L. z dnia [...] marca 1976 r. została wydana w trybie nadzwyczajnym. Jej podstawą był bowiem przepis art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a. (w brzmieniu na dzień [...] marca 1976 r.), zgodnie z którym "podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która zawiera wadę powodującą nieważność tej decyzji z mocy samego przepisu prawa". (obecnie 156 k.p.a.). nie zaś ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Powołany natomiast art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyklucza prowadzenie postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji wydanych w oparciu o ustawę o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie, wskutek wyroku Sądu, rozpoznał sprawę i decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. – uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976 r. o stwierdzeniu nieważności aktu uwłaszczenia z [...] maja 1975 r. Zdaniem Ministra nie było podstaw prawnych do stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1976 r. o stwierdzeniu nieważności aktu uwłaszczenia z dnia [...] maja 1975r., albowiem kwestionowana decyzja nie naruszała prawa. Jednocześnie, zdaniem Ministra, decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] maja 1975 r. rażąco naruszała art. 1 ust. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. A. G. zaskarżyła powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 137 § 1 pkt 2 i 7 d. k.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, ze przy wydaniu decyzji uwłaszczeniowej doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust. 1 i art. 5 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a – przez uznanie, że decyzja z dnia [...] marca 1976 r. o stwierdzeniu nieważności aktu uwłaszczenia nie narusza w sposób rażący prawa. Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w L. z [...] marca 1976 r. (o stwierdzeniu nieważności aktu uwłaszczenia z [...] maja 1975 r.). W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i ponowił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności zaskarżonego aktu (czynności) Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez skarżącego podstawą prawną. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zaskarżona decyzja została wydana w sprawie wszczętej wnioskiem A. G. z dnia [...] września 2008 r. zawierającym żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta L. z dnia [...] marca 1976 r. Organy administracyjne obu instancji powołując się na art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700) uznały, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie, a więc że postępowanie w tej sprawie podlega umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 listopada 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1880/10) nie podzielił tego stanowiska i uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r.(nr [...]), pozostawiając tym samym w obrocie prawnym wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Minister Rolnictwa, ponownie - w skutek wyroku Sądu, rozpoznał sprawę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976 r. o stwierdzeniu nieważności aktu uwłaszczenia z [...] maja 1975 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 1976 r. Minister Rolnictwa podał, że nie było podstaw prawnych do zastosowania takiej sankcji prawnej ponieważ kwestionowana decyzja nie zawierała wady w postaci rażącego naruszenia prawa. Błędnie jedynie powołano w jej podstawie prawnej art. 137 § 1 pkt 7 d. k.p.a. zamiast art. 137 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie, zdaniem tego organu, istniała podstawa prawna do uchylenia jako nieważnej decyzji uwłaszczeniowej z [...] maja 1975 r. Z wywodów organu wynika, że podjął się on merytorycznej oceny decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W szczególności uznał, że istniały podstawy prawne do uchylenia decyzji Powiatowej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w L. z dnia [...] maja 1975 r. jako nieważnej. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700) stanowi tymczasem, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zakaz stosowania do spraw uwłaszczeniowych uregulowanych wspomnianą ustawą o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji oznacza, że w takich sprawach nie mogą być w ogóle wszczynane i prowadzone postępowania administracyjne. Tym bardziej nie można poddawać decyzji administracyjnych podjętych w tych sprawach merytorycznym ocenom. Z taką oceną mamy niewątpliwie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Ze względu na treść wspomnianego przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, organ powinien więc odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta L. z dnia [...] marca 1976 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy.