II OZ 344/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. B. i Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Gd 48/12, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. B. i Z. B. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II SAB/Gd 48/12, po rozpoznaniu wniosku E. B. i Z. B., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w skardze na powyższe postanowienie skarżący sformułowali wniosek o wstrzymanie jego wykonania z uwagi na to, że uiszczenie grzywny (10 000 zł) stanowi dla nich nadmierne obciążenie i dolegliwość, tym bardziej w sytuacji, gdy akt, na podstawie którego ją nałożono, zostanie uchylony wskutek uchybień proceduralnych. Zdaniem wnioskodawców, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania za wstrzymaniem wykonania grzywny przemawia ważny interes strony oraz poszanowanie porządku prawnego. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący, składając w sądzie wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, winni wykazać istnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt, iż zaskarżone postanowienie dotyczy grzywny w celu przymuszenia nie stanowi samoistnej przesłanki wstrzymania wykonania tegoż aktu. Zasadność wstrzymania takiego postanowienia uzależniona jest od istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, uzależnionych w analizowanym wypadku przede wszystkim od sytuacji majątkowej i zarobkowej skarżących. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu, w tym niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody o znacznej wartości. Skarżący nie uwiarygodnili, ażeby wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia spowodowało bezpośrednio jakąkolwiek szkodę w ich majątku, a tym bardziej szkodę o charakterze znacznym, lub trudne do odwrócenia skutki. Przesłanką wstrzymania wykonania aktu nie jest wskazana przez skarżących w skardze przesłanka "prawomocności" wadliwych postanowień, czy też "interes strony i poszanowanie porządku prawnego". Przesłanki te reguluje art. 61 p.p.s.a. Sąd wskazał, że co do zasady wykonaniu podlegają ostateczne decyzje i postanowienia, wydane przez organy administracji, a jedynie wyjątkowo – na mocy wskazanego art. 61 § 3 p.p.s.a. – sąd na wniosek strony może wstrzymać wykonanie takich aktów. Postępowanie sądowoadministracyjne, w toku którego sąd bada legalność wydanych aktów administracyjnych, nie ma zatem wpływu na wykonalność rozstrzygnięć organów administracji, z wyjątkiem wynikającym z regulacji art. 61 p.p.s.a. W ocenie sądu zatem, w sytuacji, gdy skarżący nie wykazali istnienia w odniesieniu do ich sytuacji przesłanek wstrzymania wykonania skarżonego aktu, zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej, która ma charakter wyjątku od reguły wykonalności ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji, byłoby nieuzasadnionym jej nadużyciem. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucili naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wnieśli o jego zmianę i uwzględnienie wniosku w całości. W uzasadnieniu podkreślili, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca nie wymaga wystąpienia skutków, a jedynie zaistnienia niebezpieczeństwa ich wystąpienia. W przypadku skarżących, z uwagi na niskie dochody jedynie ich dom może być przedmiotem egzekucji tak znacznej grzywny. Ryzyko takiej egzekucji prowadzi do trudnych do odwrócenia skutków dla skarżących w postaci utraty domu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270). W związku z powyższym to na stronie spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie. Sąd może uwzględnić wniosek jeżeli zachodzi ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jak przyjęto w judykaturze, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona skarżąca nie wykazała bowiem, że wykonanie zaskarżonego postanowienia mogłoby spowodować skutki, o których mowa we wskazanym przepisie. Nie wynika to także z okoliczności i charakteru sprawy. Przesłanką wstrzymania wykonania orzeczenia jest ocena zmiany sytuacji strony skarżącej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Pogorszenie sytuacji finansowej strony spowodowane wykonaniem zaskarżonego postanowienia nie stanowi w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a przesłanki do jego wstrzymania. Strona skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonego aktu dotyczącego świadczenia pieniężnego, z natury "odwracalnego", mogłoby doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z treścią art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. Nr 229, poz. 1954) na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. Nadto skarżący mogą uniknąć zapłacenia całej kwoty grzywny, wykonując egzekwowany obowiązek stosownie do art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Słusznie Sąd Wojewódzki wskazał, że regułą jest wykonalność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji a wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji następuje wyjątkowo. Dlatego w rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia jest to, że orzeczona grzywna w celu przymuszenia dotyczy obowiązku nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (dom letniskowy) orzeczonego decyzją z dnia 14 czerwca 2000 r., która stała się prawomocna 26 lutego 2004 r. Ponadto skarżący skorzystali również z innych środków prawnych, w tym uzyskali czasowe odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki, co znacznie wydłużyło czas w jakim powinni wykonać decyzję bądź zabezpieczyć się przed niebezpieczeństwem szkody związanej z egzekucją tego obowiązku. W okolicznościach niniejszej sprawy trudno też przyjąć, że zachodzi prawdopodobieństwo egzekucji z nieruchomości, a konkretnie niebezpieczeństwo "utraty domu" zamieszkiwanego przez skarżących. W tej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wykazali, że ich wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia jest uzasadniony w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji w sentencji postanowienia.