I OZ 465/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 298/12 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Decyzją z dnia 10 listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D. odmawiającą H. K. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2011 r. W dniu 3 stycznia 2012 r. H. K. złożył za pośrednictwem organu wniosek o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium w O. z dnia [...] listopada 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Uzasadniając przyczynę uchybienia terminu pełnomocnik podał, iż z aktami sprawy zapoznał się dopiero w dniu 14 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r., sygn.. akt II SA/Ol 298/12, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazując, że nie zostało wykazane, aby zaistniała jakakolwiek przeszkoda uniemożliwiająca skarżącemu zachowanie terminu do wniesienia skargi. Taką przeszkodą nie jest w ocenie Sądu fakt zapoznania się pełnomocnika skarżącego z aktami sprawy dopiero w dniu 14 marca 2012 r. Sąd wskazał, że decyzja organu została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 25 listopada 2011 r. oraz, że zawierała pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Wobec tego Sąd przyjął, że skarżący nie kwestionując decyzji w terminie akceptował negatywne dla niego skutki wynikające z takiego stanu rzeczy wraz z wszelkimi konsekwencjami. Na to postanowienie zażalenie wniósł pełnomocnik z urzędu skarżącego wnosząc o jego zmianę, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wskazano, że opóźnienie w złożeniu skargi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, bowiem złożył on wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi i dopiero ustanowienie tegoż pełnomocnika, a następnie jego zapoznanie się z aktami sprawy w dniu 14 marca 2012 r. umożliwiło wniesienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Jak wynika z akt sprawy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2011 r. została skarżącemu doręczona w dniu 25 listopada 2011 r., zatem 30 – dniowy termin do złożenia skargi upływał w dniu 25 grudnia 2011 r., o czym skarżący był pouczony. Mając na uwadze brzmienie art. 83 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, uznać należy, że w niniejszej sprawie ostatnim dniem do złożenia skargi był pierwszy dzień po okresie świąt Bożego Narodzenia, to jest dzień 27 grudnia 2011 r. Skarga w tym terminie nie została złożona. Natomiast skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi w dniu 3 stycznia 2012 r., a więc po upływie terminu zakreślonego do złożenia skargi. Natomiast ani we wniosku o przywrócenie terminu ani w złożonym zażaleniu nie wskazano na okoliczności, które miałyby świadczyć o braku winy skarżącego w niedochowaniu tego terminu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do złożenia skargi do sądu wojewódzkiego nie przewidują tak zwanego "przymusu adwokackiego", czyli obowiązku sporządzenia tejże skargi przez profesjonalnego pełnomocnika. Taki obowiązek zachodzi wyłącznie w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący powinien złożyć skargę w terminie 30 dni od doręczenia mu decyzji, nie uzależniając tej czynności od ustanowienia pełnomocnika w sprawie. Podkreślić bowiem należy, że dla ustanowienia pełnomocnika nie są przewidziane żadne terminy, można go ustanowić na każdym etapie postępowania. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 maja 2012 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.