I SA/Wa 2264/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011r., nr [...], orzekającą o odmowie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. O., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem z 9 października 2008r. skarżąca wystąpiła o potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. O. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w [...] przy ul. [...] tj. działki budowlanej o pow. [...] m², zabudowanej budynkiem mieszkalnym murowanym, jednopiętrowym, krytym dachówką o kubaturze [...] m³ oraz budynkiem składu murowanego, krytego dachówką o kubaturze [...] m³. Jak wynika postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 2007r. (sygn. akt [...]), spadek po R. O. zmarłym dnia [...] grudnia 1946 r. w W., ostatnio stale zamieszkałym w W. z mocy prawa nabył syn L. O. w całości, zaś spadek po L. O., zmarłym [...] października 1982 roku w E. w [...], na podstawie ustawy nabyła I. O. z domu H. oraz córka A. S. z domu O. po ½ części każda z nich. Natomiast spadek po I. O., zmarłej [...] kwietnia 2004 r., w E. w [...] na podstawie ustawy nabyła w całości córka A. S., która jest skarżącą w niniejszym postępowaniu. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2011r. odmówił potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu stwierdził, że powodem odmowy jest niespełnienie przesłanek wynikających z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418, ze zm.: dalej "ustawa"). W szczególności podniesiono, że R. O. zmarł [...] grudnia 1946 r. w W. i tym samym nie opuścił byłego obszaru państwa polskiego z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939r. Jego syn i spadkobierca L. O. opuszczając terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej w 1939 r. nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości podtrzymując argumentację prezentowaną prze organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że L. O. opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed śmiercią R. O., natomiast status następcy prawnego po R. O. uzyskał dopiero w 1946 roku. W momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej L. O. nie przysługiwał status właściciela nieruchomości w [...] przy ul. [...]. Również R. O., właściciel przedmiotowej nieruchomości nie nabył uprawnień do rekompensaty, ponieważ nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a zatem jego następca prawny tj. L. O. nie mógł w sposób pochodny nabyć prawa do rekompensaty. Mając na względzie konieczność łącznego spełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty, w tym i bycia właścicielem nieruchomości na czas ich pozostawienia, nie może być wątpliwości, iż ta przesłanka nie została spełniona. L. O. nie był właścicielem nieruchomości w [...] przy ul. [...] w 1939 roku., stąd też prawo do rekompensaty nie może być potwierdzone na rzecz jego następcy prawnego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 24 października 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła organom rażące naruszenie przepisów prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organy w wyniku błędnej wykładni przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty przyjęły, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy osoba, która opuściła byłe tereny Polski w związku z wojną miała status właściciela nieruchomości w chwili opuszczania tych terenów, podczas gdy w rzeczywistości przepisy ustawy zabużańskiej takiego wymogu nie przewidują i nakazują jedynie badanie kwestii posiadania tytułu własności nieruchomości, której dotyczyć ma rekompensata. Ponadto, zadaniem skarżącej organy bezpodstawnie przyjęły, że ojciec wnioskodawczyni – L. O. nie stał się właścicielem nieruchomości w [...], mimo, że odziedziczył w całości spadek po R. O. Tym samym oparły swoje rozstrzygnięcia na ocenie prawnej będącej wynikiem niedopuszczalnej, bowiem rozszerzającej, wykładni przepisów ustawy zabużańskiej W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 153, poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa") wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); 2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy); 3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Należy podkreślić, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Nie mają przy tym znaczenia powody, dlaczego nie doszło do spełnienia tych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w czasie działań drugiej wojny światowej właścicielem nieruchomości w [...] przy ul. [...] był R. O., który na mocy aktu kupna sprzedaży z dnia [...] października 1928 r., nabył od K. D. nieruchomość w [...] przy ul. [...], składającej się z placu o powierzchni [...] sążnia kwadratowego oraz wzniesionych na tym placu zabudowań. Powyższe potwierdza również przedłożona do akt sprawy kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem Opisu Mienia Pozostawionego przez R. O. Nr [...] z dnia 5 kwietnia 1945 r. R. O. nie był repatriantem, gdyż do chwili swojej śmierci w dniu [...] grudnia 1946 r. mieszkał w [...], zatem on sam nie spełnił jednej z przesłanek, o których mowa w art. 2 powołanej ustawy, a więc nie nabył prawa do rekompensaty, bowiem niespełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast L. O. opuszczając kresy wschodnie we wrześniu 1939 r. nie był jeszcze spadkobiercą R. O., a w związku z tym przedmiotowego mienia nie mógł pozostawić. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, które następuje w dacie śmierci spadkodawcy (art. 925, 924 k.c.). Tak więc, dopiero z dniem [...] grudnia 1946 r. L. O. stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości z tytułu spadkobrania po ojcu. Reasumując podkreślenia wymaga fakt, iż prawo do rekompensaty w trybie powoływanej wyżej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przy spełnianiu przez tą osobę łącznie pozostałych warunków wskazanych pkt 1 i 2 powyższego przepisu. Natomiast pozostawić daną nieruchomość – zdaniem Sądu – może tylko i wyłącznie jej właściciel, i w tym aspekcie niezasadnie wywodzi skarżąca, iż nie ma znaczenia moment uzyskania prawa własności pozostawionego mienia, gdyż nie można pozostawić nieruchomości, której nie jest się właścicielem. Jednocześnie, jeżeli właściciel nieruchomości posiadający obywatelstwo polskie, będący w dniu 1 września 1939 r. obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i zamieszkujący w tym dniu na byłym terytorium Polski, nie opuścił go w wyniku jakichkolwiek okoliczności związanych z drugą wojną światową i pozostał na tym terenie we władaniu swojej nieruchomości, to nie będzie przysługiwało mu prawo do rekompensaty za pozostawienie tej nieruchomości, skoro pozostawienie nieruchomości nie miało miejsca. Prawidłowo również organy uznały, że jeśli właściciel nieruchomości nie był uprawniony do rekompensaty w trybie wskazanej wyżej ustawy, to uprawnienie do otrzymywania tego świadczenia nie będzie przysługiwało także jego spadkobiercom. Przepis art. 3 ust 2 ustawy, ma na celu zabezpieczenie interesów spadkobierców uprawnionego do rekompensaty właściciela nieruchomości. Nie kreuje natomiast, jak zarzuca skarżąca, odrębnego uprawnienia spadkobierców, niezależnego od tego, które przysługiwało spadkodawcy. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż zarzut skarżącej naruszenia przez organy administracji rozpoznające przedmiotowy wniosek przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że L. O. nie stał się właścicielem nieruchomości w [...] przy ulicy [...], mimo dziedziczenia w całości spadku po ojcu R. O. – właścicielu przedmiotowej nieruchomości nie polega na prawdzie. Nie można, bowiem utożsamiać nabycia prawa do przedmiotowej nieruchomości w drodze spadkobrania (które niewątpliwie nabył poprzednik prawny skarżącej, co wynika z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku) z nabyciem prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, z przyczyn wskazanych wyżej. Przywołany w skardze wyrok zapadły w sprawie sygn. akt I SA/Wa 917/10 pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, wydany bowiem został w odmiennym stanie faktycznym. Z tych też względów, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie.