II OSK 315/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-15
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Paweł Miładowski, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego, może skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, jeśli termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania?Ratio decidendi
Organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego, może wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji na prawach strony, jednak termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania. Brak jest przepisów prawa, które przyznawałyby organizacji ekologicznej dodatkowe uprawnienia w zakresie liczenia terminu do wniesienia odwołania, w tym poprzez zastosowanie art. 49 K.p.a. czy art. 38 ustawy środowiskowej jako podstawy do ustalenia innego biegu terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia E. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Ministra Środowiska o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Minister Środowiska uznał odwołanie Stowarzyszenia od decyzji Marszałka Województwa o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego za niedopuszczalne, ponieważ zostało złożone po terminie. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy środowiskowej, twierdząc, że termin do wniesienia odwołania powinien być liczony inaczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 739/12 w sprawie ze skargi E. z siedzibą w T. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 739/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę E. z siedzibą w T. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Minister Środowiska, na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez E. w T. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. o udzieleniu T. S.A. w T. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzja z [...] grudnia 2011 r. została doręczona T. S.A. i nie była przez tą Spółkę zaskarżona. Z tego względu ww. decyzja Marszałka stała się ostateczna w dniu 16 grudnia 2011 r. E. w T. wniosło odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu 29 grudnia 2011 r., a więc w dniu, w którym decyzja była już ostateczna. Stąd odwołanie od ostatecznej decyzji jest, zdaniem Ministra Środowiska, niedopuszczalne.
W skardze do Sądu E. w T. wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] lutego 2012 r., względnie o stwierdzenie jego nieważności.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
- art. 49 K.p.a. w związku z art. 38 i art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej "ustawą środowiskową", oraz art. 185 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i nieuwzględnienie obowiązku zastosowania ww. przepisów do rozpatrzenia kwestii zachowania przez skarżącego terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 1 grudnia 2011 r.;
- art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organ wydający postanowienie, całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez pominięcie i brak ustosunkowania się do zawartego w odwołaniu skarżącego oraz piśmie Marszałka Województwa [...] z dnia 31 stycznia 2012 r. stanowiska potwierdzającego zachowanie ustawowego terminu złożenia odwołania przez Stowarzyszenie;
- art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zaufania uczestnika postępowania do administracji publicznej poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia zamykającego drogę skarżącemu do włączenia się do postępowania w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego i aktywnego uczestnictwa w postępowaniu odwoławczym dotyczącym tego pozwolenia;
- art. 9 K.p.a. poprzez pominięcie i brak ustosunkowania się formalnego i merytorycznego stanowiska skarżącego zgłaszanego w toku wcześniejszego postępowania;
- art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom oraz uczestnikom postępowania, w szczególności skarżącemu Stowarzyszeniu oraz okolicznym mieszkańcom, wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym;
- art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 K.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP wobec pominięcia przez organ istotnych okoliczności sprawy przedstawianych przez skarżące Stowarzyszenie.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, składając dodatkowe wyjaśnienia.
W piśmie procesowym z dnia 26 września 2012 r. skarżące Stowarzyszenie, odnosząc się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymało swoje stanowisko i zarzuty przedstawiane w skardze.
Na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. uczestnik postępowania T. S.A., złożył załącznik do protokołu i wniosła o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organu, że art. 49 K.p.a. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 739/12, oddalając skargę wskazał, że zadaniem Sądu w niniejszym postępowaniu sądowym było sprawdzenie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skarżącego Stowarzyszenia od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.
W ocenie Sądu na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było na wniosek T. S.A. (obecnie T. S.A.) o wydanie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odzysku odpadów niebezpiecznych, na podstawie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska.
W myśl art. 185 ust. 1 tej ustawy stronami postępowania o wydanie takiego pozwolenia są prowadzący instalację oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. W postępowaniu o wydanie pozwolenia nie stosuje się art. 31 K.p.a. (ust. 2). Z kolei powołanych ust. 1 i 2 nie stosuje się w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego oraz decyzji o zmianie pozwolenia zintegrowanego dotyczącej istotnej zmiany instalacji; w tym przypadku stosuje się przepisy art. 44 ustawy środowiskowej (ust. 2a). Jeżeli natomiast liczba stron w postępowaniu przekracza 20, do stron innych niż prowadzący instalację stosuje się art. 49 K.p.a. (ust. 3).
Powołany przepis określa, zatem krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na korzystanie ze środowiska, jako jego strony. W myśl jego zapisów, ustawodawca ograniczył ten krąg jedynie do prowadzącego instalację (wnioskodawcy) i władających powierzchnią ziemi, na obszarze ograniczonego użytkowania, o ile taki obszar został ustanowiony. W niniejszej sprawie art. 185 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie znajduje zastosowania, albowiem obszar ograniczonego użytkowania nie został ustanowiony. Tym samym przepis art. 49 K.p.a. nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bo jak już wskazano stosuje się go jedynie w przypadku, gdy liczba stron innych niż prowadzący instalację (władający ziemią na obszarze ograniczonego użytkowania) przekracza 20.
Kolejne ograniczenie kręgu podmiotów mogących uczestniczyć w postępowaniu o wydanie pozwolenia na korzystanie ze środowiska wynika z postanowień art. 185 ust. 2 omawianej ustawy, zgodnie z którym nie stosuje się przepisu art. 31 K.p.a. stanowiącego podstawę do udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznych. Ta kategoria podmiotów została w ogóle wyeliminowana z udziału w tym postępowaniu. Przepis ten bardzo restrykcyjnie ograniczył zatem krąg stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego.
Reguła wskazana w art. 185 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie odnosi się jednak do organizacji ekologicznych mogących zgłaszać swój udział w postępowaniu na podstawie art. 185 ust. 2a w przypadku postępowań w przedmiocie wydania lub istotnej zmiany pozwolenia zintegrowanego. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 44 ustawy środowiskowej.
Zgodnie, bowiem z art. 218 ustawy – Prawo ochrony Środowiska, organ administracji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie pozwolenia zintegrowanego lub decyzji o zmianie pozwolenia zintegrowanego dotyczącej istotnej zmiany instalacji.
W myśl art. 44 ustawy środowiskowej, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się. Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (ust. 2).
Przepis ten nie zawiera jednak wskazania, w jakim terminie organizacja ekologiczna może złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji. W sytuacji, zatem gdy środek zaskarżenia wnosi podmiot niebędący stroną postępowania, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, podmiot ten obowiązują terminy ustawowe obowiązujące strony postępowania, tj. termin na złożenie środka zaskarżenia przez organizację społeczną (w tym organizację ekologiczną), liczy się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie. Skoro jedyną stroną postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego był w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, tj. T. S.A. (obecnie T. S.A.), to termin na wniesienie odwołanie od decyzji z 1 grudnia 2011 r. dla organizacji ekologicznej E. w T. należało liczyć od dnia doręczenia tej decyzji wskazanej Spółce.
Innymi słowy – decyzja organu l instancji została doręczona jedynej stronie w dniu 1 grudnia 2011 r. Termin, zatem do wniesienia odwołania – dla strony, a także dla organizacji ekologicznej – upłynął w dniu 15 grudnia 2011 r. Do dnia 15 grudnia 2011 r. żadne odwołanie nie wpłynęło, a zatem decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. stała się ostateczna z dniem 16 grudnia 2011 r. Jeżeli natomiast odwołanie wnoszone jest przez podmiot, który nie był stroną w postępowaniu przed organem I instancji i który nie wniósł odwołania od decyzji w terminie otwartym dla innej strony postępowania biorącej w nim udział, organ odwoławczy winien, zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.), stwierdzić jego niedopuszczalność w trybie art. 134 K.p.a., skoro dotyczy ono decyzji ostatecznej.
Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącemu Stowarzyszeniu, że organy administracji mają oczywiście obowiązki związane z zawiadamianiem społeczeństwa, o których mowa w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (np. powołany w skardze art. 38 tej ustawy), jednakże nie należy utożsamiać ich z powiadamianiem stron postępowania ze skutkiem doręczenia w trybie art. 49 K.p.a. W tym zakresie Sąd podziela więc stanowisko organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyło E. w T., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie i uchylenie w całości postanowienia Ministra Środowiska o stwierdzeniu niedopuszczalność odwołania E. lub stwierdzenie nieważności tego postanowienia Ministra Środowiska, oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- rażące naruszenie art. 49 K.p.a. w zw. z art. 38 ustawy środowiskowej poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie lub wręcz poprzez ich błędną wykładnię;
- rażące naruszenie art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie;
- rażące naruszenie art. 16 i art. 134 K.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie;
- rażące naruszenie art. 185 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez nie zastosowanie ust. 2a ww. artykułu;
- rażące naruszenie art. 44 ustawy środowiskowej poprzez jego nie zastosowanie;
- niewłaściwą wykładnię i odmowę zastosowania art. 38 ustawy środowiskowej jako mającego zastosowanie dla obliczania ustawowych terminów zaskarżania decyzji wydawanych w przedmiocie udzielania pozwolenia zintegrowanego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. S.A., wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego.
W niniejszej sprawie zasadniczym problemem było ustalenie od jakiego momentu należy liczyć termin do wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną, która nie brała wcześniej udziału w postępowaniu, a próbowała skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowy w związku z art. 185 ust. 2a ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 49 K.p.a. Zgodnie z art. 185 ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jeżeli liczba stron w postępowaniu (w tym o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego) przekracza 20, do stron innych niż prowadzący instalację stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten określa zatem skutki procesowe, ale tylko w sytuacji gdy został dokładnie ustalony krąg stron postępowania, który powinien przekroczyć ilość 20, to stosownie do treści art. 49 K.p.a., strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie za stronę postępowania został uznany wyłącznie podmiot prowadzący instalację T. S.A. Oznacza to, że w tej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 49 K.p.a., ponieważ liczba stron nie przekroczyła 20. Natomiast art. 185 ust. 2a ustawy – Prawo ochrony środowiska przesądza tylko o "otworzeniu" w postępowaniu o udzielenie pozwolenia zintegrowanego zamkniętego katalogu stron postępowania jaki wyznacza art. 185 tej ustawy, przy czym owe "otwarcie się" dotyczy tylko możliwości zapewnienia udziału w takim postępowaniu organizacji ekologicznej na prawach sprawy. Takim organizacjom przysługuje zatem w związku z treścią art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej prawo do wniesienia odwołania od decyzji o pozwoleniu zintegrowanym nawet w przypadku gdy organizacja taka dotychczas nie brała udziału w postępowania na prawach strony.
Skoro, jak wynika z powyższych ustaleń, nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 49 K.p.a. w związku z treścią art. 185 ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska, nie mogło też dojść do doręczenia w drodze obwieszczenia. Dlatego dokonane w niniejszej sprawie zawiadomienie o wydaniu decyzji, ale podjęte w trybie art. 38 ustawy środowiskowej w związku z art. 218 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie mogło wywołać skutku doręczenia, o jakim mowa w art. 49 K.p.a. Wynika to też z tego, że art. 38 ustawy środowiskowej nie stanowi przepisu szczególnego w stosunku do art. 49 K.p.a. Artykuł 38 ustawy środowiskowej należy bowiem do przepisów mających zagwarantować udział społeczeństwa w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego. W tym miejscu, w kontekście zarzutu dotyczącego niezastosowania art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej wskazania wymaga, że art. 218 ustawy – Prawo ochrony środowiska wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu w postępowaniu o udzielenie pozwolenia zintegrowanego. W art. 218 komentowanej ustawy określono bowiem, że postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego należy do tej kategorii spraw, w których ma być zagwarantowany udział społeczeństwa. W związku z tym, przeprowadzając postępowanie w tych sprawach, organ administracji musi przestrzegać wymagań wynikających z art. 29-38 ustawy środowiskowej, które dotyczą właśnie zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (por. K. Gruszecki: Komentarz do art. 218 ustawy – Prawo ochrony środowiska [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, LEX nr 107177). Należy mieć na względzie, że kwestia zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w tym przez wynikające z art. 38 ustawy środowiskowej działania organu nie dotyczy sfery kręgu stron postępowania. Skutkiem bowiem zapewnienia udziału społeczeństwa nie jest przypisanie każdemu podmiotowi przymiotu strony postępowania, lecz umożliwienie wyłącznie społeczeństwu, które wzięło udział w postępowaniu, zapoznania się z rezultatami swojej procesowej aktywności. Nie wynika z tego, że składający uwagi lub wnioski będą mogli zaskarżyć decyzję administracyjną. Zamierzony cel prawodawcy to poinformowanie społeczeństwa o tym, czy jego działania okazały się skuteczne i ewentualnie na ile (por. B. Rakoczy: Komentarz do art. 38 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko [w:] Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz). I tak zgodnie z regułami ogólnymi postępowania administracyjnego, każdy wniosek (w tym odwołanie) powinien być zbadany pod kątem, czy dany podmiot je wnoszący posiada interes prawny. Zasadny jest zatem pogląd, zgodnie z którym art. 38 ustawy środowiskowej określa tylko dla organu administracyjnego określony obowiązek, natomiast z jego treści nie można wywieźć uprawnień procesowych, w tym ustalać w oparciu o niego początkowy bieg terminu do wniesienia odwołania. To z kolei ma wpływ na to, że zawiadomienie o wydaniu decyzji w trybie zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu nie mieści się w pojęciu obwieszczenia o decyzji, jakim mowa w art. 49 K.p.a.
W istocie zatem zasadne rozważania Sądu I instancji prowadzą do sformułowania tezy, że nie ma przepisu prawa, który regulowałby w sposób odmienny wniesienie odwołania przez organizację ekologiczną w trybie art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej.
Z tych względów nie można było w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy przyjąć, że w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 38 ustawy środowiskowej mogłoby nastąpić uznanie, że doręczenie decyzji nastąpiło po upływie 14 dni od dnia podania do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji. Dlatego zarzuty dotyczące rażącego naruszenia art. 49 K.p.a. oraz art. 38, art. 44 i art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej, a także art. 185 ust. 2a ustawy – Prawo ochrony środowiska nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Strona skarżąca kasacyjnie powinna mieć na względzie, że wynikająca z ww. przepisów pozycja procesowa organizacji ekologicznej nie jest wyjątkowa, poza uprawnieniem do wniesienia odwołania pomimo braku wcześniejszego udziału w postępowaniu na prawach strony. Jest to bowiem dodatkowe uprawnienie, uzasadnione jedynie odpowiednim celami statutowymi, pozwalającymi przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z organizacją ekologiczną. Jest to więc uprawnienie podmiotowe, które nie wprowadza żadnych modyfikacji procesowych, w tym w zakresie ustalenia początkowego terminu do wniesienia odwołania. Ponadto nie ma aksjologicznego uzasadnienia różnicowania pod tym względem pozycji procesowej różnych podmiotów w takim postępowaniu. W tym kontekście bowiem wniesienie odwołania przez podmiot, których nie brał udziału w postępowaniu, a istnieje przepis prawa materialnego, z którego wynika, że taki podmiot może lub powinien brać udział w takim postępowaniu, to początek biegu terminu do wniesienia odwołania jest liczony od dnia doręczenia stronie postępowania decyzji bądź w przypadku wielości stron – od dnia najpóźniej doręczonej decyzji. Jedynie na marginesie wskazać należy, że, jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu I instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09; z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08).
Bez znaczenia jest więc to czy mamy do czynienia z organizacją ekologiczną. Sąd I instancji prawidłowo zatem stwierdził, że skoro jedyną stroną postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego był w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, tj. T. S.A. (obecnie T. S.A.), to termin na wniesienie odwołania od decyzji z dnia 1 grudnia 2011 r. dla organizacji ekologicznej E. w T. należało liczyć od dnia doręczenia tej decyzji wskazanej Spółce (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2079/10). Oceny tej nie zmienia treść pisma Marszałka Województwa [...], w którym wskazuje się na inny sposób liczenia terminu do wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną. Ponadto przywołany w skardze kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. o sygn. akt II SA/Go 1024/09 dotyczył zupełnie innego stanu prawnego, tj. art. 85 ust. 3 ustawy środowiskowej, który nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, o czym wyżej była mowa.
Jednak w związku z treścią art. 218 ustawy – Prawo ochrony środowiska i art. 38 ustawy środowiskowej, skoro udzielenie informacji społeczeństwu o wydaniu decyzji ma służyć zapoznaniu się z efektami postępowania, w niniejszej sprawie istotne było to czy podanie do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji nastąpiło w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, tak aby zagwarantować organizacji ekologicznej realną możliwość wniesienia odwołania w terminie. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o wydaniu decyzji w trybie art. 38 ustawy środowiskowej nastąpiło w dniu 5 grudnia 2011 r., co oznacza, że strona skarżąca kasacyjnie miała realną możliwość wniesienia odwołania w terminie, tj. najpóźniej w dni 15 grudnia 2011 r., tym bardziej, że wniesienie odwołania nie jest czynnością, dla której skuteczności jest wymagana "jakaś szczególna forma prawna". Wystarczające jest, że podmiot wnoszący odwołanie wskaże, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji. Wniesienie odwołania ze swej istoty powoduje bowiem konieczność rozpoznania sprawy w jej całokształcie przez organ II instancji, w tym również podnoszonych przed tym organem argumentów. Ponadto nawet dokonanie obwieszczenia w trybie art. 49 K.p.a. wymaga od podmiotu, który chce wnieść odwołanie, zorientowania się w swojej sytuacji procesowej, tak aby doprowadzić do skutecznego wniesienia odwołania.
Powyższe stwierdzenia potwierdzają jedynie słuszność tezy, zgodnie z którą udział organizacji ekologicznej w postępowaniu odwoławczym z uwagi na przyznanie jej uprawnienia do uczestnictwa na prawach strony nie wprowadza żadnych modyfikacji w zakresie liczenia terminu do wniesienia odwołania.
Nie mogło też dojść w niniejszej sprawie do rażącego naruszenia art. 16 i art. 134 K.p.a. przez nieuzasadnione zastosowanie. Wynika to z tego, że istotą niniejszego postępowania i stawianych zarzutów jest błędne stanowisko strony skarżącej co do zakresu przyznanych uprawnień podmiotowych organizacji ekologicznej w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Istotą tego postępowania nie jest więc to czy został przekroczony termin do wniesienia odwołania, lecz to kiedy podmiot jakim jest organizacja ekologiczna może skutecznie wnieść odwołanie. Zagadnienie to dotyczy niewątpliwie praw podmiotowych organizacji ekologicznych mających w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego swoje źródło w art. 185 ust. 2a ustawy – Prawo ochrony środowiska. Ponieważ przepisy obowiązującego prawa, w tym omówione powyżej przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska i ustawy środowiskowej, nie przyznają organizacji ekologicznej dodatkowych szczególnych praw związanych z liczeniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, dlatego ze względów podmiotowych zasadne w niniejszej sprawie było stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia odwołania. Upraszczając powyższe stanowisko Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że jeżeli odwołanie wnoszone jest przez podmiot, który nie był stroną w postępowaniu przed organem I instancji, i który nie wniósł odwołania od decyzji w terminie otwartym dla innej strony postępowania biorącej w nim udział, organ odwoławczy winien, zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.), stwierdzić jego niedopuszczalność w trybie art. 134 K.p.a., skoro dotyczy ono decyzji ostatecznej.
Z tych względów, zarzut dotyczący naruszenia art. 16 i art. 134 K.p.a. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło