I SA/Po 56/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-05-10
Skład orzekający: Katarzyna Nikodem, Jerzy Małecki, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy automaty do gier, które wypłacają wygrane w postaci punktów lub możliwości dalszej gry, a nie pieniędzy, i których wynik jest uzależniony od algorytmu generatora liczb pseudolosowych, mogą być uznane za "automaty do gier" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a ich urządzanie poza kasynem gry podlega karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że automaty, których wynik jest uzależniony od generatora liczb pseudolosowych, nawet jeśli nie wypłacają bezpośrednio wygranych pieniężnych, a ich działanie opiera się na algorytmach komputerowych, nadal mogą być uznane za "automaty do gier" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Kluczowe jest, czy gra ma element losowości, a nie czy jest ona w pełni losowa lub czy gracz ma wpływ na wynik. Urządzanie takich automatów poza kasynem gry podlega karze pieniężnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia kary pieniężnej W. K. za urządzanie gier na trzech automatach poza kasynem gry. Organ pierwszej instancji ustalił, że automaty te umożliwiają prowadzenie gier o charakterze losowym, a ich wynik jest uzależniony od generatora liczb pseudolosowych. Strona skarżąca kwestionowała, czy automaty te stanowią "gry na automatach" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, argumentując, że mają one charakter pseudolosowy, a nie losowy. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję w mocy, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego, naruszenia prawa materialnego i procesowego, a także naruszenia Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012r. sprawy ze skargi WK na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w L., działając na podstawie art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej w skrócie jako: "u.g.h.") wymierzył W. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na trzech automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. w trakcie kontroli w Restauracji "U." w miejscowości P., należącej do W. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "K." w M. ustalono, że znajdują się tam gotowe do gry trzy automaty: [...], a właściciel restauracji - nie posiada koncesji/zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach. W toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, w sprawie wymierzenia W. K. kary pieniężnej, przeprowadzono m.in. dowody z opinii biegłego sądowego ds. informatyki co do wskazanych powyżej automatów do gier. Z opinii tych wynika, że wszystkie przebadane urządzenia umożliwiają programowo i technicznie prowadzenie gier o charakterze losowym, których wynik uzależniony jest li tylko od sposobu zaprogramowania generatora liczb pseudolosowych. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że wynik gry na wskazanych automatach był otrzymywany jako rezultat działania określonego mechanizmu losującego i nie był możliwy do przewidzenia przez grającego.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wiesław K., działając poprzez pełnomocnika, zakwestionował aby wskazane urządzenia stanowiły automaty do gier w rozumieniu u.g.h. Zdaniem strony mają one jedynie element losowy, a nie mają charakteru losowego, stąd nie są automatami w rozumieniu art. 2 ust. 3, ani ust. 5 u.g.h. Podniesiono również konieczność zawieszenia przedmiotowego postępowania z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w G. wobec W. K. postępowanie karnoskarbowe, które zdaniem odwołującego, ma związek z niniejszym postępowaniem.
Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i nie zgodził się z twierdzeniem strony, że organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia w pełni stanu faktycznego sprawy. W trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wykorzystał szereg materiałów dowodowych, które pozwoliły podjąć stosowane rozstrzygnięcie. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w L. wykorzystał m.in. opinie sporządzone przez biegłego sądowego, uznał jako dowód i włączył do akt sprawy protokół przesłuchania podejrzanego, a zatem poczynił wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, podtrzymując stanowisko w niej zawarte, że gry na automatach należących do odwołującego, urządzane były z naruszeniem przepisów o grach hazardowych. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji orzekł o wymierzeniu kary pieniężnej.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając:
- błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, iż automaty o nazwach [...] stanowią "gry na automatach" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych;
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h.;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 122, 125 § 1 i 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej w skrócie jako: "O.p.") poprzez naruszenie w postępowaniu podatkowym zasady prawdy obiektywnej, normy wnikliwego działania oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które obligują organ podatkowy do podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia w pełni stanu faktycznego sprawy;
- naruszenie prawa procesowego tj. art 181 O.p. poprzez pominięcie przez organy obu instancji materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania o przestępstwo skarbowe, w szczególności dowodu z przesłuchania biegłego;
- naruszenie art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a w szczególności wynikającej z niej zasady zaufania obywateli do państwa.
W uzasadnieniu skargi dodatkowo podniesiono naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. polegające na prowadzeniu postępowania pomimo, że zachodziły przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem karnym skarbowym (z art. 107 § 1 k.k.s.) przed Sądem Rejonowym w G., mającym związek z niniejszym postępowaniem. Skarżący podał, że w sprawie karnoskarbowej o sygn. akt [...], biegły podczas przesłuchania wskazał, że losowość i pseudolosowość to różne pojęcia i decyduje ocena osoby, mianowicie gracz pseudolosowość uzna za losowość, nie znając sposobu funkcjonowania urządzenia, specjalista już nie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, iż karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Przywołując treść art. 2 ust. 3 i 5 tejże ustawy wywodzi, iż organy celne obu instancji stwierdziły, że przedmiotowe automaty mają charakter losowy i wpisują się w definicję gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Skarżący kwestionując takie stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, uważa że zostało ono oparte na opiniach biegłego, w których wskazano, że wynik gry uzależniony jest od sposobu zaprogramowania generatora liczb pseudolosowych. Skarżący podkreśla, że użycie w ustawowych definicjach odmiennych zwrotów określających losowość jest celowe i ma na celu rozróżnić gry, które mają wprawdzie element losowości, ale nie mają charakteru losowego. Odnosząc się do wniosków zawartych w opinii podniesiono, że dane generowane przez komputer (program i algorytmy) jedynie dla postronnego obserwatora przyjmują charakter losowy, a w rzeczywistości takiego nie mają, dlatego też organ winien wziąć pod uwagę rzeczywisty, obiektywny stan rzeczy, a nie powstały w świadomości postronnego gracza. Według autora skargi organ nie potrafi rozróżnić generatora liczb losowych od pseudolosowych, co w jego ocenie jest istotne w przedmiotowej sprawie. W automatach znajdowały się generatory liczb pseudolosowych, a to zdaniem skarżącego oznacza, że wynik gry jest uzależniony od zaprogramowania takiego generatora, który w oparciu o pewien algorytm powtarza zaprogramowany cykl. Losowość w jego opinii jest zatem prowizoryczna. Skarżący wywodzi, że o losowości można mówić tylko wtedy, kiedy wynik zależy od przypadku. Tymczasem co do generatorów liczb pseudolosowych taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ opierają się one na algorytmach, a to z kolei pozwala przewidzieć wynik. Powołując się po raz kolejny na ustalenia zawarte w opiniach biegłego, wskazano, że skoro automaty, na których urządzane były gry, mają zamontowane generatory liczb pseudolosowych, to nie można powiedzieć, że występuje w nich losowość oraz że mają charakter losowy. Znając odpowiednie dane, albo obserwując automat z uwagi na powtarzający się cykl można będzie bez trudu odgadnąć wynik gry. Skoro jest to możliwe, to zdaniem skarżącego nie można mówić o losowości tylko dlatego, że dana osoba nie jest w stanie tego zrobić. Losowość jest bowiem stanem obiektywnym, a nie subiektywnym z uwagi na daną osobę i jej wiedzę. Podkreślając, że nawet sam biegły mówi o charakterze pseudolosowym gier prowadzonych na przedmiotowych automatach, skarżący uważa, że źle rozróżniono również pojęcia losowości i nieprzewidywalności. Dla gracza gra jest nieprzewidywalna, ale nie losowa, bo jest zaprogramowana i niezależna od przypadku. W żaden sposób nie można zbadać losowości gry od strony użytkownika, gdyż takowa tutaj nie występuje, a ponadto takie spojrzenie prowadziłoby do absurdalnych sytuacji. Konkludując skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej w skrócie jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa. Organy obu instancji właściwie dokonały subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, jak również nie naruszyły przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie uzasadniałoby konieczność wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego.
Poza sporem pozostaje, iż warunki urządzania gier hazardowych, w tym m.in. gier na automatach, zostały określone w ustawie o grach hazardowych. Zgodnie z art. 2 ust. 3 tejże ustawy grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z kolei w świetle art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych, elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W myśl art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier, m.in. gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie, której przepis art. 14 stanowi jednoznacznie, iż urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. kasyno zostało zdefiniowane jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się gry cylindryczne, gry w karty, gry w kości lub gry na automatach na podstawie zatwierdzonego regulaminu, przy czym minimalna łączna liczba gier cylindrycznych i gier w karty wynosi 4, a liczba zainstalowanych automatów wynosi od 5 do 70 sztuk. Ustawodawca przewidział ponadto kary pieniężne na wypadek prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych w sposób niezgodny z przepisami. Zostały one zdefiniowane w rozdziale dziesiątym u.g.h.
Podstawę prawną zaskarżonych w analizowanej sprawie decyzji stanowił m.in. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość takiej kary, stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Z kolei zgodnie z art. 90 ust. 1 u.g.h. kary pieniężne, w drodze decyzji, wymierza naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.
Mając na uwadze przytoczone przepisy u.g.h. za bezzasadne należy uznać zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego i wadliwego, zdaniem strony skarżącej, przyjęcia, iż gry na przedmiotowych automatach są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że automat o nazwie [...] to jednomonitorowy automat posiadający kilka zaprogramowanych gier, wyposażony w metalową obudowę, klawisze sterujące oraz akceptor monet i banknotów. Z uwagi na to, iż posiada on procesor, system operacyjny, monitor, pamięć oraz program, można stwierdzić, że jest on urządzeniem elektronicznym. Z opinii biegłego sądowego nr [...] wynika ponadto, że w urządzeniu tym obecne są również elementy mechaniczne oraz elektromechaniczne. Pozostałe dwa automaty, tj. [...], to urządzenia bębnowe o budowie podobnej do większości tego typu urządzeń. Są to typowe urządzenia elektroniczne, a obracające się mechaniczne bębny zasilane są prądem i sterowane układem elektronicznym. Posiadają elementy mechaniczne oraz elektromechaniczne, co znajduje potwierdzenie w opiniach biegłego sądowego nr [...] dla [...] oraz nr [...] dla [...]. We wszystkich zatem trzech przypadkach wyczerpana została przesłanka co do rodzaju urządzenia, aby zakwalifikować je do automatów w świetle przepisów u.g.h. (art. 2 ust. 3 albo ust. 5).
Z akt sprawy wynika także bezsprzecznie, że wszystkie trzy automaty nie wypłacały nagród pieniężnych. W każdej z opinii biegły sądowy podkreślił, że brak w przedmiotowych automatach urządzeń o nazwie "hopper", które odpowiadają za wypłacanie wygranej. W każdym automacie pieniądze wrzucone przez gracza lądowały w pojemnikach zamontowanych w miejscu "hopperów". Grając na przedmiotowych automatach, gracz nie otrzymywał żadnej wygranej, co pozwala wyciągnąć zasadne wnioski, iż gry w kontrolowanej restauracji prowadzone były w celach komercyjnych.
Organy ustaliły również, że grając na każdym z trzech automatów, grający nie miał żadnego, nawet najmniejszego wpływu na wynik, jak też na szybkość działania licznika czasu. W badanych urządzeniach biegły sądowy nie stwierdził, żadnego elementu zręcznościowego, czy innego, za pomocą którego grający mógłby osiągnąć lepszy wynik. W tym stanie rzeczy Sąd podziela pogląd organów celnych, że rezultat gry zależał od losu. Prawidłowo organ stwierdził, że skoro wygrana na każdym kroku determinowana była przez element losowości, to gry te miały również charakter losowy, a więc podlegały przepisom u.g.h.
Za błędną uznać należy argumentację skarżącego, który opierając się na ustaleniach biegłego sądowego, podkreśla, że istotnym dla sprawy jest to, że wszystkie urządzenia mają zamontowane generatory liczb pseudolosowych, a nie losowych, a ponadto wszystkie są zaprogramowane i kieruje nimi komputer, a nie los, czy przypadek i dlatego nie stanowią gier na automatach w świetle przepisów u.g.h. W ocenie Sądu prawidłowo organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia, że wynik gry na każdym urządzeniu uzależniony był od sposobu zaprogramowania generatora liczb pseudolosowych, ponieważ wynik losowy gry nie różni się niczym istotnym od pseudolosowego. Co prawda tym drugim kieruje w pewnym stopniu algorytm, ale grający co do zasady nie gra na automacie po to, by poznać jego mechanizm działania. Graczami w istocie nie są osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, ale takie które liczą na wygraną lub choćby satysfakcję. Ponadto, jak podkreślił organ, otrzymywanie liczb losowych jest bardzo trudne, stąd często mówi się o liczbach pseudolosowych, których rozkład ma pewne ukryte regularności.
Gdyby przyznać rację skarżącemu i stwierdzić, że przedmiotowe urządzenia nie są automatami do gier w myśl przepisów u.g.h., gdyż wszelkie dane zawarte w tych urządzeniach generowane są przez komputer (program i algorytmy), a w związku z tym nie można mówić o losowości, to należałoby postawić pytanie o sens i racjonalność definicji gry na automatach według u.g.h. Zarówno bowiem w treści art. 2 ust. 3, jak i art. 2 ust. 5 u.g.h. ustawodawca wskazał m.in. na gry na urządzeniach komputerowych. Świadczy to wprost, iż gra na takich urządzeniach oraz osiągane wyniki, będą w jakimś stopniu uzależnione od działania programu komputerowego. Nie sposób przychylić się do twierdzenia skarżącego, że taka gra nie jest losowa, ponieważ jest zaprogramowana i nie zależy od przypadku. Zakładając, że jakakolwiek gra nie może być uznana za losową, gdyż występuje w niej system komputerowy, który w mniejszym lub większym stopniu wpływa na jej rezultat, można by dojść do nieracjonalnego wniosku, że przepisom u.g.h. z tego powodu nie powinny podlegać także inne gry zdefiniowane w art. 2. I tak na przykład nie można by uznać za gry liczbowe wszelkiego rodzaju gier organizowanych przez Totalizator Sportowy, gdyż za wylosowanie wygrywających liczb w tym przypadku odpowiada "maszyna losująca". Nie mogłyby być też loteriami promocyjnymi lub audioteksowymi w rozumieniu przepisów u.g.h. takie przedsięwzięcia, w których to zwycięzców, spośród wszystkich uczestników wysyłających zgłoszenia, losuje się za pomocą odpowiednio wyspecjalizowanego systemu komputerowego. Uznanie argumentacji strony skarżącej spowodowałoby również to, iż wszystkie automaty, zarówno te zlokalizowane w kasynach, salonach gier, jak również automaty do gier o niskich wygranych należałoby uznać za automaty nie podlegające przepisom u.g.h. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym, wprowadzenie różnych elementów dodatkowych, np. elementu wiedzy, zręczności czy wykorzystania systemu komputerowego, mających stworzyć pozory braku losowości, nie pozbawia gry charakteru losowego, jeśli wynik w konsekwencji całej gry zależy w istocie od przypadku (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2648/00, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Właściciel automatu, chcąc wprowadzić go do eksploatacji, musi uprzednio uzyskać poświadczenie jego rejestracji od właściwego naczelnika urzędu celnego. Jednym z warunków zarejestrowania takiego automatu, zarówno według przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 102, poz. 946), jak też znowelizowanej u.g.h., jest przedłożenie opinii technicznej takiego urządzenia wydanej po uprzednim jego zbadaniu przez Jednostkę Badającą upoważnioną przez Ministra Finansów. Zgodnie z § 8a ust. 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia opinia techniczna wydana dla takiego urządzenia powinna zawierać m.in. nazwę programu gry, a zatem już sam ten fakt świadczy o tym, że każdy automat do gry, a w zasadzie gra na nim, jest zaprogramowana. Mechanizm działania takiego programu znany jest tylko producentowi urządzenia, czy też jednostce badającej, a nie osobie grającej, która ryzykuje odpowiednie stawki. Mając powyższe na uwadze w żaden sposób nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, gdyż losowość danej gry nie zależy od tego, czy opiera się ona na programie komputerowym, czy też nie.
Nie ma również racji skarżący, iż w przedmiotowej sprawie zachodziła przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie karne skarbowe. Przepis art 201 § 1 pkt 2 O.p. stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W wyroku z dnia 16 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I FSK 536/09) NSA wskazał, m.in. że zagadnienie wstępne (prejudycjalne) dotyczy z reguły sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Innymi słowy z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej (...). Jeżeli zatem "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, wówczas nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można zatem utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Zagadnieniem wstępnym jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt III SA/GI 798/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że toczące się postępowanie karne skarbowe w związku z naruszeniem przez skarżącego art. 107 § 1 k.k.s. nie uzasadniało zawieszenia przedmiotowego postępowania. Prowadzenie postępowania karnoskarbowego i jego zakończenie nie oznacza w realiach niniejszej sprawy zaistnienia jakiejkolwiek kwestii prawnej, której to dopiero uprzednie rozstrzygnięcie dawałoby możliwość orzeK. organowi celnemu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej możliwe było samodzielnie poczynienie przez organy obu instancji ustaleń w zakresie stanu faktycznego odnośnie gier na automatach urządzanych w lokalu należącym do skarżącego. Nie było koniecznym oczekiwanie na wynik postępowania karnego skarbowego, gdyż sprawa ta nie miała wpływu na przedmiotowe postępowanie. Dodatkowo należy zaznaczyć, że w świetle art. 11 P.p.s.a sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Tymczasem jak podał skarżący, został on uniewinniony od popełnienia czynu zabronionego objętego dyspozycją przepisu art. 107 § 1 k.k.s., a zatem tym wyrokiem uniewinniającym sąd administracyjny nie jest związany. W tym kontekście chybionym okazał się zarzut skargi naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
Nie można również podzielić zarzutu, że w sprawie zostały naruszone przepisy art. 122, art. 125 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 181 O.p., które miałoby polegać na tym, że organ mając wiedzę na temat prowadzonego postępowania karnego skarbowego, pominął zupełnie materiał zgromadzony w toku tego postępowania. W przepisach ustawy O.p. sformułowano zasadę otwartego systemu dowodów oraz równej mocy środków dowodowych i nie wprowadzono ograniczeń co do tego, którym dowodom należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla organów celnych do tego, by na jego podstawie wydać prawidłowe rozstrzygnięcie i tym samym wymierzyć skarżącemu karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Nie było zatem potrzeby powtarzania czynności dowodowych, kierując się również zasadą ekonomiki procesowej i szybkości postępowania, a jednocześnie strona skarżąca nie sformułowała konkretnych wniosków dowodowych powiązanych z tezami dowodowymi.
Mając na względzie całokształt podniesionych okoliczności Sąd, uznając zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą za zgodną z prawem, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło