I OSK 2074/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 103/12 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 103/12 oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Rybnika z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku W. S., odmówiono ww. dokonania wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej (kod 95) przy kat. D i DE w posiadanym przez niego prawie jazdy nr 06541/01/2473. Decyzja została wydana na podstawie art. 90 ust. 1, art. 97 ust. 1 i art. 97a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w związku z art. 39 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie przedłożyła ona dodatkowych dokumentów w postaci świadectwa kwalifikacji zawodowej ukończenia kwalifikacji wstępnej – wstępnej przyspieszonej dla osób posiadających prawo jazdy kat. D i D+E. W odwołaniu od decyzji W. S. zarzucił, że została ona wydana w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w sytuacji, gdy jest on kierowcą, o jakim mowa w art. 3 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 235, poz. 1701). W oparciu o ten przepis jest on zwolniony z obowiązku uzyskania dodatkowych kwalifikacji. Zdaniem odwołującego, skoro prawo jazdy kategorii C posiada od 4 sierpnia 2003 r., to nie dotyczy go obowiązek przystąpienia do kwalifikacji wstępnej, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołano treść regulacji zawartej w art. 97a ust. 1 i 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zaznaczono, że wpis, o którym mowa w tych przepisach dokonywany jest na pisemny wniosek kierowcy w oparciu o wskazane dokumenty. Podniesiono, że zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 11 lit. a/ i b/ rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215 ze zm.), potwierdzenie odbycia kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego dokonuje się w pozycji "ograniczenia" przy kategorii prawa jazdy, której dotyczy wpis. Wpis ten dokonuje się zarówno we wniosku jak i na dokumencie prawa jazdy w postaci kodu 95 i daty jego ważności. W. S., składając wniosek o wydanie prawa jazdy z wpisem o zaliczeniu w dniu 27 października 2010 r. egzaminu na kat. D prawa jazdy złożył zaświadczenie z dnia 21 września 2010 r. nr 593/2010 o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy D, orzeczenie lekarskie nr 19/2010, z określoną datą ponownego badania na lipiec 2015 r., orzeczenie psychologiczne nr 399/2010 z dnia 28 października 2010 r., oryginał świadectwa kwalifikacji zawodowej z dnia 19 października 2010 r., nr 05683/2010/OS OZPTD oraz zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, z zakreślonym terminem ważności na dzień 21 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że brak było podstaw do dokonania w prawie jazdy W. S. wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej (kod 95) przy kat. D i DE. Podstawy dokonania takiego wpisu nie mogła stanowić zdaniem organu odwoławczego treść art. 39d ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy kategorię D prawa jazdy strona nie uzyskała przed 10 września 2008 r. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 17 listopada 2006 r. wymóg określony w art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym nie dotyczy osób posiadających prawo jazdy kategorii D1, D1+E, D lub D+E, wydane do dnia 10 września 2008 r. oraz kategorii C1, C1+E, C, C+E, wydane do dnia 10 września 2009 r. Uzyskanie zatem przez stronę tej kategorii prawa jazdy 20 grudnia 2010 r. powoduje konieczność przystąpienia jej do kwalifikacji wstępnej. Nie jest bowiem zasadne twierdzenie, że skoro prawo jazdy obejmujące uprawnienia kategorii C strona otrzymała przed 10 września 2009 r., to jest zwolniona z kwalifikacji wstępnej zarówno dla tej kategorii (C), jak i kategorii, które nabyła później (D). Kwalifikację wstępną stosownie do treści art. 39b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym kierowca obowiązany jest uzyskać, odpowiednio do pojazdu samochodowego, którym zamierza wykonywać przewóz drogowy, w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy: 1) C1, C1+E, C i C+E; 2) D1, D1+E, D i D+E. W. S. w skardze na powyższą decyzję zarzucił, że została ona wydana w wyniku błędnej wykładni obowiązujących przepisów. Jego zdaniem, skoro prawo jazdy kategorii C, C+E uzyskał w 2003 r., to jako kierowca, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 17 listopada 2006 r. jest zwolniony z obowiązku spełnienia warunku z pkt 5 art. 39a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a więc uzyskania kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, a to w związku z treścią art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej oraz art. 39d ust. 6 ustawy o transporcie drogowym. Po ukończeniu kursu dokształcającego i pierwszego szkolenia okresowego ma bowiem uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie wszystkich zawodowych kategorii prawa jazdy. Organy orzekające zdaniem skarżącego bez podstawy prawnej raz uznają go za kierowcę – osobę o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 ustawy, tj. gdy przyznają mu uprawnienia do kategorii prawa jazdy C i C+E z wpisem kodu 95, odmawiają mu zaś takiego przymiotu, gdy nie uwzględniają jego wniosku o wpisanie kodu 95 przy kategorii prawa jazdy D i D+E. Wynika to zdaniem skarżącego z błędnego przyjęcia przez organy orzekające, że treść pkt 1 i 2 ustępu 1 art. 3 ustawy zmieniającej połączona jest spójnikiem "oraz". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że skarżący starał się o uzyskanie w prawie jazdy kategorii D i DE wpisu kwalifikacji zawodowej (kod 95) uprawniającego go do wykonywania transportu drogowego oraz do świadczenia pracy na rzecz przedsiębiorców lub podmiotów wykonujących przewozy drogowe. Zgodnie z art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym jednym z warunków przedmiotowej kwalifikacji jest uzyskanie przez kierowcę kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyspieszonej. Jak wynika zaś z art. 39b ust. 2 tej ustawy kierowca obowiązany jest uzyskać kwalifikację odpowiednio do pojazdu samochodowego, którym zamierza wykonywać przewóz drogowy, w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy, w tym do prawa jazdy D i D+E (pkt 2 tego przepisu), tj. na przewóz drogowy osób. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega zdaniem Sądu I instancji wątpliwości, że skarżący dowodu uzyskania takiej kwalifikacji w zakresie bloku programowego odnoszącego się do kategorii prawa jazdy D i D+E nie przedłożył. Przedłożył bowiem jedynie świadectwo ukończenia szkolenia okresowego w zakresie bloku programowego w odniesieniu do kategorii prawa jazdy C, C1, C1E i CE. Okoliczność ta uzasadniała również zdaniem Sądu wydanie orzeczenia o odmowie dokonania w prawie jazdy skarżącego wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej (kodu 95) przy kat. D i DE. Sąd uznał za niezasadne powoływanie się w tym względzie przez skarżącego na treść art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 17 listopada 2006 r. w sytuacji, gdy prawo jazdy w zakresie kategorii D i D+E uzyskał on po 10 września 2008 r., bo w dniu 20 grudnia 2010 r., przepis ten zatem w ogóle go nie dotyczy. Jak już stwierdzono, a co wynika z art. 39b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, przez kwalifikację o jakiej mowa w art. 39a ust. 1 pkt 5 tej ustawy oraz w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej należy rozumieć kwalifikację odbytą w zakresie bloku programowego odpowiedniego do danej kategorii prawa jazdy. Z tego też względu brak jest podstaw do przyjmowania, że treść pkt 1 i 2 ust. 1 art. 3 ustawy zmieniającej połączona jest jakimkolwiek spójnikiem. Takie stwierdzenie, wbrew stanowisku skarżącego, nie wynika też z decyzji organów obu instancji. Uznanie skarżącego za osobę, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej nie może zatem skutkować uznaniem go za taką osobę w rozumieniu pkt 1 tej normy prawnej, czego faktycznie domaga się skarżący. Skarżący nie może też skutecznie powoływać się na treść art. 39d ust. 6 ustawy, który dotyczy szkolenia okresowego, a nie świadectwa kwalifikacji wstępnej, o jakiej mowa w art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy i art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej. Obowiązek odbycia szkolenia okresowego dotyczy nadto osób, które uzyskały kwalifikację wstępną, względnie z jej uzyskania zostały zwolnione, do których to osób skarżący nie należy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z dnia 20 stycznia 2009 r. o ukończeniu przez niego kursu dokształcającego kierowców, chociażby tylko z tego powodu, że kurs ten dotyczył przewozu rzeczy, gdy tymczasem w sprawie chodzi o kwalifikację wstępną na przewóz drogowy osób. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest: – art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 235, poz. 1701), przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wyłącza zastosowanie wymogu kwalifikacji wstępnych odrębnie względem osób wskazanych w punktach 1 i 2 odpowiednio do pojazdu, którym zamierzają wykonywać przewóz drogowy, podczas gdy przepis ten posługuje się alternatywą łączną i przy spełnieniu się jednej z alternatywnie wskazanych przesłanek wyłącza zastosowanie wymogu uzyskania kwalifikacji wstępnej, który ustanawia art. 39a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), w ogóle; – art. 39b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że przepis ten zawiera definicję ustawową "kwalifikacji wstępnej", podczas gdy przepis ten jedynie służy zakresu przedmiotowego owej kwalifikacji ze względu na pojazd, którym ma być wykonywany przewóz drogowy przez osoby, do których wymóg uzyskania kwalifikacji wstępnej znajduje zastosowanie; – art. 39d ust. 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i uznanie, ze przedłożenie przez skarżącego jedynie świadectwa ukończenia szkolenia okresowego w zakresie bloku programowego w odniesieniu do kategorii prawa jazdy C, C1, C1E i CE uzasadniało odmowę wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej (kodu 95) przy kategorii D i DE, podczas gdy przepis ten stanowi, że kierowca wykonujący przewóz drogowy różnymi pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy co najmniej dwóch kategorii, o których mowa w ust. 4 art. 39d ww. ustawy, może ukończyć szkolenie okresowe z zakresu jednego bloku programowego; – naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 97a ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedstawienie przez kierowcę świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego wraz z dokumentami wskazanym w art. 97a ust. 2 pkt 2–3 [brak dalszej części zarzutu – uwaga Sądu], podczas gdy przedstawienie tych dokumentów obliguje organ do dokonania wpisu; W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono, by wystąpiły tego rodzaju okoliczności, które odpowiadałyby przesłankom nieważności, dlatego zakres kontroli sprawowanej w postępowaniu kasacyjnym ograniczony jest wskazanymi przez skarżącego podstawami kasacyjnymi. Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Taka konstrukcja skargi kasacyjnej nakazuje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przyjąć za podstawę stan faktyczny sprawy ustalony w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji publicznej i następnie przyjęty za podstawę wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Okoliczności faktyczne sprawy przedstawione w zaskarżonych decyzjach nie są w sprawie sporne. W. S., kwestionując kolejne decyzje wydane w sprawie z wniosku o dokonanie wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej (kod 95) przy kat. D i DE w posiadanym przez niego prawie jazdy nr 06541/01/2473, a następnie kwestionując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2012 r., II SA/GL 103/12, oddalający jego skargę na decyzję wydaną w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w dniu 28 lipca 2011 r. twierdzi, że rozstrzygnięcia te są wadliwe. Wadliwości tej skarżący upatruje w błędnej wykładni przepisów prawa materialnego regulujących kwestie objęte wnioskiem, czego konsekwencją była odmowa uwzględnienia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przyjętą przez Prezydenta Miasta Rybnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach i Sąd I instancji wykładnię przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jak słusznie podkreśla skarżący, o rozstrzygnięciu sprawy przesądza wykładnia art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy zmieniającej z dnia 17 listopada 2006 r., przepis ten brzmi: "Wymóg określony w art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w art. 1 [ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – przypis Sądu], nie dotyczy osób posiadających prawo jazdy: 1) kategorii D1, D1+E, D lub D+E, wydane do dnia 10 września 2008 r.; 2) kategorii C1, C1+E, C, C+E, wydane do dnia 10 września 2009 r. (...)". Dokonując wykładni powyższego przepisu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jednym z warunków wpisu kwalifikacji zawodowej (kod 95) uprawniającego do wykonywania transportu drogowego oraz do świadczenia pracy na rzecz przedsiębiorców lub podmiotów wykonujących przewozy drogowe, jest uzyskanie przez kierowcę kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyspieszonej. Z art. 39b ust. 2 ustawy wynika, że kierowca obowiązany jest uzyskać kwalifikację odpowiednio do pojazdu samochodowego, którym zamierza wykonywać przewóz drogowy, w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy 1) C1, C1+E, C i C+E, 2) D1, D1+E, D i D+E (w rozpoznawanym przypadku prawa jazdy kategorii D i DE). Zasadnie więc Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjmowania, że treść pkt 1 i 2 ust. 1 art. 3 ustawy zmieniającej połączona jest jakimkolwiek spójnikiem. Obydwie uwzględnione w art. 3 ust. 1 sytuacje rozpatrywane być muszą oddzielnie co do każdego z punktów. Wniosek skarżącego dotyczył kategorii D i DE, zaś skarżący kategorię D prawa jazdy uzyskał 20 grudnia 2009 r., a więc po dacie określonej w ustawie, tj. 10 września 2008 r. (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej). Słusznie więc uznano, że wobec nieuzyskania kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, a więc bez spełnienia wymogu określonego w art. 39a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wniosek nie mógł być uwzględniony. Sytuacji skarżącego w omawianym względzie w żaden sposób nie mogła zmienić regulacja zawarta w art. 39d ust. 4 i 6 powyższej ustawy dotycząca kwestii związanych ze szkoleniem okresowym. Jak słusznie bowiem stwierdzono w zaskarżonym wyroku, obowiązek odbycia szkolenia okresowego dotyczy osób, które uzyskały kwalifikację wstępną, względnie z wymogu jej uzyskania zostały zwolnione, zaś skarżący do takich osób nie należy. Odbycie szkolenia okresowego w zakresie bloku programowego C, C1, C1+E, C+E nie mogło zostać uwzględnione w prawie jazdy wpisem kodu 95 przy kategorii D i DE. Niewykazanie uzyskania odpowiedniej kwalifikacji wstępnej obligowało organy do odmowy uwzględnienia wniosku dotyczącego wpisu, o którym mowa w obowiązującym wówczas art. 97a ustawy z dnia 20 czerwca 1977 r. – Prawo o ruchu drogowym. Wobec tego, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie miały usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.