I OSK 1936/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-12
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Ewa Dzbeńska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił operat szacunkowy stanowiący podstawę przyznania zasiłku celowego, nie odnosząc się do jego potencjalnych błędów i aktualizacji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił w sposób dostateczny operatu szacunkowego, który stanowił podstawę przyznania zasiłku celowego. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do potencjalnych błędów w wyliczeniach wartości odtworzeniowej budynku, w szczególności do pozycji 120 operatu, na którą NSA zwrócił uwagę w poprzednim wyroku. Brak takiej analizy stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 40 § 2 ustawy o pomocy społecznej, co skutkuje koniecznością uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania P.K. zasiłku celowego w kwocie 300 tys. zł na odbudowę domu zniszczonego w wyniku powodzi, podczas gdy wcześniej otrzymał on 100 tys. zł. Organy administracji uznały, że przyznana kwota jest wystarczająca, opierając się na operacie szacunkowym określającym wartość odtworzeniową budynku na niższą kwotę niż suma otrzymanych zasiłków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P.K., uznając operaty szacunkowe za prawidłowe. P.K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędy w operacie szacunkowym, które zaniżyły wartość szkody.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 201/12 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [..] kwietnia 2011 r. nr [..] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz P.K. kwotę 274 (dwieście siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 201/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [..] kwietnia 2011r., znak: [..] w przedmiocie zasiłku celowego, oddalił tą skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z dnia [..] kwietnia 2011 r., znak: [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania P.K., utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Sandomierza Kierownika Sekcji Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Sandomierzu z dnia [..] lutego 2011 r., w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego do wysokości 300 tys. zł na odbudowę albo budowę budynku mieszkalnego albo zakup lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że P.K. wnioskiem z dnia 10 grudnia 2010 r. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią do wysokości 300 tys. zł podnosząc, iż przyznany wcześniej na odbudowę budynku zasiłek celowy w wysokości 100 tys. zł jest niewystarczający, z uwagi na gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych i usług. W wyniku zniszczeń decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w S. z dnia [..] lipca 2010 r. dom został przeznaczony do rozbiórki. Kolegium wyjaśniło, że decyzją Premiera Rządu ze środków budżetu państwa udzielano powodzianom pomocy pieniężnej w wysokości do: 6.000 zł, 20.000 zł i 100.000 zł, a pomoc tę realizowały ośrodki pomocy społecznej. Pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji określiło zasady udzielania pomocy finansowej z budżetu państwa dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku katastrof naturalnych. Zgodnie z pismem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2010r. osobom poszkodowanym przez powódź przysługiwała pomoc na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią.
Zdaniem Kolegium, uzasadnienie wniosku z dnia 10 grudnia 2010 r. oraz treść oświadczenia z dnia 14 grudnia 2010 r. jednoznacznie wskazują, że wnioskodawca otrzymany zasiłek celowy w kwocie 100 tys. zł przeznaczył na budowę nowego domu i wystąpił o zasiłek do 300 tys. zł z przeznaczeniem na dokończenie budowy. Organ uznał, że P.K., zajmujący przed powodzią drewniany, parterowy budynek mieszkalny o powierzchni 99 m², zamierza w drodze świadczeń z pomocy społecznej rozwiązać docelowo swój problem mieszkaniowy budując nowy dom.
Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłki na remont lub odbudowę domu nie są przyznawane i wypłacane jako rekompensata za straty poniesione w wyniku powodzi. Tymczasem P.K., po raz kolejny ubiega się o zasiłek, w celu całkowitego pokrycia strat poniesionych na skutek powodzi. Z operatu szacunkowego wynika, że przed powodzią budynek był jednokondygnacyjny, bez podpiwniczenia, o powierzchni zabudowy 99 m². Ściany zewnętrze i wewnętrzne – drewniane. Do budynku doprowadzono przyłącza: energii elektrycznej, gazowej i wodno-kanalizacyjne. Dom wybudowany został w 1930 r. w technologii tradycyjnej. Przed powodzią wymieniono podłogi na betonowe, płytki ceramiczne w łazience, panele podłogowe. Przy ocenie stanu technicznego uwzględniono wiek budynku, zastosowane rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe oraz średnioważone zużycie poszczególnych elementów konstrukcyjnych budynku przed powodzią. Ostateczne zużycie ustalono na poziomie 45%. Wyceny budynku, przyłączy urządzeń infrastruktury technicznej i rozbiórki budynku dokonano w podejściu kosztowym, metodą kosztów zastąpienia, techniką elementów scalonych lub techniką wskaźnikową.
Organ wyjaśnił, iż stosownie do § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości za koszt nabycia gruntu przyjmuje się wartość rynkową gruntu, natomiast za koszt odtworzenia części składowych gruntu przyjmuje się kwotę równą kosztom ich zastąpienia, pomniejszoną o wartość zużycia tych części składowych. Koszt rozbiórki budynku mieszkalnego (12.960 zł) obliczono na podstawie powierzchni zabudowy oraz wysokości budynku uzyskanej na podstawie oświadczenia ustnego właściciela nieruchomości. Na stronach 12 i 13 operatu podano szczegółowe wyliczenie wartości odtworzeniowej budynku mieszkalnego z przyłączami. Wartość odtworzeniową budynku z przyłączami w dniu wystąpienia powodzi obliczona została na kwotę 82.151,06 zł.
Kolegium zauważyło, że pomoc społeczna w formie zasiłku celowego nie może być wyższa, niż wysokość szkód wyrządzonych w uszkodzonym w wyniku powodzi obiekcie. Wartość ta w niniejszej sprawie została określona na kwotę 95.111,06 zł (wartość odtworzeniowa łącznie z kosztami rozbiórki). Natomiast skarżący na podstawie wcześniejszych decyzji otrzymał już zasiłek celowy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w łącznej wysokości 100 tysięcy złotych, a zatem w kwocie wyższej, niż wartość odtworzeniowa budynku, którego był właścicielem.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących nieadekwatności kwoty wartości odtworzeniowej budynku podanej w operacie szacunkowym Kolegium stwierdziło, iż dowód z opinii biegłego - w rozpoznawanej sprawie rzeczoznawcy majątkowego, który opracował operat szacunkowy, jest dowodem szczególnego rodzaju, ze względu na wymaganie wiadomości specjalnych, dlatego nie może być zastąpiony inną czynnością dowodową np. przesłuchaniem świadka. Wskazało również, że P.K. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego tj. świadczenia z pomocy społecznej. Celem pomocy jest zaś umożliwienie wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokojenie wszystkich potrzeb czy też pokrycie wszystkich poniesionych na skutek zdarzenia losowego strat.
Na tę decyzję P.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarzucając między innymi, że Kolegium bezkrytycznie podeszło do sporządzonej dla potrzeb sprawy opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Opinia ta nie zawiera bowiem uzasadnienia, w którym by wyjaśniono, na jakiej podstawie biegły dokonał takich, a nie innych, ustaleń. Ponadto domagał się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa – rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność, iż załączony do sprawy operat jest wadliwy, oraz wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania go w charakterze strony.
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011r. sygn. akt II SA/Ke 362/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględnił skargę P.K. uchylając decyzje organów obu instancji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 7, 77 i 107 k.p.a., a także prawa materialnego, tj. art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011r. sygn. akt I OSK 1851/11 Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, uchylił wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 czerwca 2011 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia NSA podniósł, że Sąd I instancji nie ustosunkował się co do poprawności sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego. Wobec podtrzymania na rozprawie przed NSA zarzutów P.K. o błędnie wykonanym operacie szacunkowym, Sąd I instancji powinien ocenić wartość dowodową materiału zgromadzonego w aktach sprawy. Wskazując na uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej NSA podkreślił konieczność wnikliwej oceny, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w swoim wyroku z dnia 10 maja 2012r. stwierdził, że dokonując ponownie, z zastrzeżeniem uwag i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 29 grudnia 2011 r. analizy zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu I instancji analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji odmawiając przyznania P.K. zasiłku celowego do wysokości 300 tys. zł na odbudowę albo budowę budynku mieszkalnego albo zakup lokalu mieszkalnego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Podstawą przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie był operat szacunkowy. Operat ten został opracowany przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami do wyceny nieruchomości oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu oraz w oparciu o literaturę fachową. Biegły określił szkody powstałe w wyniku powodzi, która wystąpiła w maju i czerwcu 2010 r. Zakresem wyceny objęto roboty rozbiórkowe budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości oznaczonej nr działki [..], położonej w S. przy ul. [..] oraz wartość odtworzeniową budynku mieszkalnego z przyłączami wg stanu z dnia wystąpienia powodzi oraz wg ich wartości z dnia ustalania wysokości powstałej szkody. Wartość odtworzeniową biegły ustalił kierując się wskazaniami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
Według Sądu I instancji Kolegium prawidłowo uznało, że zasiłki celowe przyznawane poszkodowanym na remont i odbudowę domu zniszczonego na skutek powodzi nie mają służyć całkowitemu pokryciu poniesionych w wyniku powodzi strat. Wysokość zasiłków według przyjętych dla wszystkich powodzian zasad odpowiadała wartości odtworzeniowej budynku wraz z przyłączami, powiększoną o koszty rozbiórki a nie rzeczywistym kosztom budowy nowego budynku mieszkalnego. Bezzasadność żądań skarżącego potwierdza wartość budynku mieszkalnego określona w umowie darowizny z dnia [..] marca 1997 r., na kwotę 5 tys. zł, z uwzględnieniem nakładów skarżącego poczynionych na remont budynku mieszkalnego od dnia darowizny do dnia klęski żywiołowej. Natomiast subiektywne przekonanie skarżącego o zaniżeniu wartości szkód powstałych w wyniku powodzi w budynku mieszkalnym nie może podważać ustaleń operatu, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił kontroperatu potwierdzającego słuszność prezentowanego przez niego stanowiska. Podniesiono ponadto, że skarżący otrzymał już zasiłek celowy w wysokości 100 tys. zł na budowę domu, a zatem nawet wyższej niż wartość odtworzeniową budynku, którego był właścicielem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.K. reprezentowany przez adwokata L.K. i zaskarżając go w całości zarzucił na zasadzie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi: naruszenie art. 40 § 1 i 2 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżącemu nie należy się zasiłek celowy w myśl przywołanej ustawy; naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, że skarżącemu nie należy się zasiłek celowy, bowiem sporządzony na poczet niniejszej sprawy operat szacunkowy stanowiący podstawę przyznania zasiłku celowego nie uprawnia go do żądania zasiłku w takiej wysokości, podczas, gdy operat szacunkowy obarczony jest istotnym błędem skutkującym nieprawidłowo wyliczoną kwotą odtworzeniową powstałej szkody.
Wskazując na powyższą podstawę prawną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, iż domaga się przyznania zasiłku celowego jedynie dlatego, że poprzednio przyznana kwota z uwagi na gwałtowny wzrost cen materiałów budowlanych i usług była niewystarczająca i nie pozwoliła odbudować domu, w którym mógłby zamieszkać wraz z całą rodziną, tym bardziej, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sandomierzu z dnia [..] lipca 2011 r. zalany wskutek powodzi budynek mieszkalny został przeznaczony do rozbiórki.
W ocenie skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie wystąpiła potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych i w tym celu powołany został rzeczoznawca majątkowy z zakresu budownictwa, który dokonał określenia wysokości szkody powstałej w budynku mieszkalnym stanowiącym własność skarżącego. Operat szacunkowy został sporządzony przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami do wyceny nieruchomości, jak też zgodnie z obowiązującymi przepisami przepisami prawa w zakresie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu oraz w oparciu o literaturę fachową, jednakże, wskutek źle postawionego przecinka, błędnie wyliczona została kwota odtworzeniowa powstałej szkody. Podkreślono, że skarżący na poszczególnych etapach postępowania zwracał na ww. okoliczność uwagę, zgłaszając liczne zastrzeżenia, jednakże bezskutecznie.
W ocenie skarżącego kasacyjnie błąd jakim obarczony został operat szacunkowy polegał na wadliwie dokonanych obliczeniach, co zostało dostrzeżone przez biegłego, który był autorem operatu szacunkowego z dnia [..] stycznia 2011 r. Ten sam biegły sporządził aktualizację tego operatu szacunkowego (aktualizacja operatu szacunkowego z dnia [..] czerwca 2012 r.). Zgodnie z aktualizacją, prawidłowa wartość odtworzeniowa szkody wynosi 225.644,00 zł, a zatem jest prawie trzykrotnie wyższa niż wartość określona w poprzednim operacie szacunkowym.
Tym samym zarzuty podnoszone przez skarżącego, iż wyliczona przez biegłego wartość odtworzeniowa budynku wraz z przyłączeniami jest zaniżona, okazują się uzasadnione i z całą pewnością nie stanowią jedynie subiektywnych przekonań skarżącego.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nie zauważył, podobnie jak poprzednio orzekające w tej sprawie organy, iż operat szacunkowy zawiera istotny błąd, który w sposób zasadniczy rzutuje na wartość odtworzeniową budynku, a co za tym idzie również na wysokość należnej pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji
w świetle stwierdzonych uchybień, dokonał według skarżącego kasacyjnie niewłaściwej oceny wartości dowodowej materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, naruszając tym samym powołane powyżej przepisy p.p.s.a. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, bowiem operat szacunkowy stanowi podstawę przyznania zasiłku celowego na rzecz skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, iż w przypadku braku przesłanek nieważności postępowania, określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, Sąd, rozpoznając sprawę, związany jest granicami skargi, czyli wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna.
Przede wszystkim wskazać należy, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w sprawie podstawą przyznania zasiłku celowego powinien być operat szacunkowy w przedmiocie określenia wysokości powstałych szkód, przy czym zaznaczyć należy, że operat taki powinien być sporządzony przez osobę uprawnioną, posiadającą uprawnienia zawodowego szacowania nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że pozycja zawarta na stronie 12, poz. 120 operatu, określająca wartość domu przed powodzią, w zasadniczy sposób rzutuje na wartość odtworzeniową budynku, a co za tym idzie również na wysokość przyznanej pomocy społecznej. Podkreślił, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 29 grudnia 2011 r. P.K. podtrzymał swoje stanowisko o błędnie wykonanym operacie szacunkowym, w szczególności podkreślając, że na stronie 12 operatu błędnie dokonano obliczeń. Podniesiono w uzasadnieniu wyroku, że Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do poprawności sporządzonego w niniejszej sprawie operatu szacunkowego, na co zasadnie wskazano w skardze kasacyjnej. Stwierdzono, że Sąd nie ocenił należycie wartości dowodowej materiału zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy. Decyzja wydana na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową, a zatem należy wnikliwie ocenić, czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Wyczerpujące zaś rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.
Wskazać należy, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2011 r. Sąd I instancji winien przede wszystkim ocenić operat szacunkowy znajdujący się w aktach administracyjnych sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 7 lutego 2011 r.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie ocenił w sposób dostateczny operatu szacunkowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – co zasadnie podkreślono w skardze kasacyjnej - Sąd stwierdził jedynie, że operat szacunkowy został sporządzony przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami do wyceny nieruchomości i zgodnie z obowiązującymi przepisami. W wyroku brak jest natomiast rozważań co do wyliczenia wysokości wartości odtworzeniowej budynku, w szczególności zaś składnika tej wartości podanego pod pozycją 120 na 12 stronie operatu. To właśnie na tę pozycję operatu zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzednio wyrok Sądu I instancji. Wskazać należy, że biegły szacując wartość odtworzeniową budynku na stronie 12 operatu pod pozycją 120 określił wartość odtworzeniową stanu surowego budynku na 13.526,19 zł. Podał, że na stan surowy składają się następujące części budynku: ściany nadziemia, stropy, sklepienia i podesty, ścianki działowe, dach, konstrukcja i pokrycie izolacyjne, okna, drzwi zewnętrzne oraz drzwi wewnętrzne. Wyliczenie elementów zaliczonych do stanu surowego budynku wskazuje, że biegły zaliczył do niego wiele podstawowych części budynku określając jednocześnie niską ich wartość, na dodatek kwestionowaną przez skarżącego. Te okoliczności winny skłonić Sąd do szczególnie wnikliwej analizy pozycji 120 operatu, tym bardziej, że przeciwko wartości podanej przez biegłego świadczyła ilość i waga wymienionych w pozycji 120 operatu elementów budynku. Ponadto porównanie wartości stanu surowego z innymi pozycjami operatu, choćby z pozycją 110, czy też ze 130 wskazuje, że biegły oszacował znacznie wyżej wartość stanu zerowego (poz. 110 – koszt 53.936,19 zł) i stanu wykończeniowego wewnętrznego (poz. 130 – koszt 43.777,80 zł), choć to elementy wymienione pod pozycją 120 miały najszerszy zakres w odtworzeniu budynku. Z operatu szacunkowego wynika również, że stan surowy został wyceniony podobnie jak koszt wykończenia zewnętrznego (poz. 140 – okładziny, różne roboty zewnętrzne, koszt 11.593,80 zł), czy też instalacja elektryczna (poz. 150 – koszt 12.645,00 zł), czyli roboty budowlane obejmujące mniejszy zakres prac, niż wykonanie stanu surowego budynku. Mając powyższe wyliczenia na uwadze, przyjąć należy, że podana wartość stanu surowego w poz. 120 operatu była wątpliwa, pomimo to Sąd w zaskarżonym wyroku nie poświęcił tej istotnej okoliczności sprawy wystarczającej uwagi. Zaniżenie wartości stanu surowego budynku pod poz. 120 zostało zresztą potwierdzone przez biegłego w aktualizacji operatu szacunkowego, która została sporządzona w dniu [..] czerwca 2012 r. i dołączona do skargi kasacyjnej.
Powyższe okoliczności świadczą o zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a.
Za zasadny należy również uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 40 § 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1262 ze zm.). Przepis ten stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Rację ma Sąd I instancji wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie tego przepisu oznacza, że kontrola Sądu pod kątem zgodności z prawem sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Niemniej jednak Sąd nie zauważył, że w ramach swobodnej oceny dowodów organ nie ocenił wnikliwie sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, w szczególności ustosunkuje się do poprawności sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i odniesie się do jego aktualizacji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 274 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Ponadto wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził od organu kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł i opłaty kancelaryjnej również poniesionej w tej wysokości, gdyż strona skarżąca nie miała obowiązku ich uiszczania, w związku z powyższym brak jest podstaw do zasądzenia tychże kosztów od organu na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. O zwrot ostatnio wymienionych kosztów sądowych strona winna się zwrócić do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Kielcach.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło