II SA/Wr 191/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel Sędzia WSA - Anna Siedlecka /sprawozdawca/ Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak Protokolant - Magda Mikus po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Spółki z o. o. A. z siedzibą w P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 13 stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego-węzła betoniarskiego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 5617 złotych /słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. Nr [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na inwestora Spółkę z o.o. A. z/s w P. karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego – węzeł betoniarski – w skład którego wchodzi obiekt przemysłowy o charakterze obiektu produkcyjnego (wytwórnia betonu)(kategoria XVIII) oraz budowle o charakterze przemysłowo-magazynowym typu zasieki surowcowe i zbiorniki (silosy) służące do tymczasowego składowania materiałów sypkich (kruszywo, piasek, cement)(kategoria XIX) wraz z infrastrukturą socjalno-techniczną (kontenery, bramy, mury, przyłącza, etc) – KOB XVIII – zlokalizowanego w L. przy ul. G., na działkach nr [...],[...],[...], AM [...], Obr. [...] L., w wysokości 100 000 zł (sto tysięcy złotych). W motywach uzasadnienia postanowienia wskazano, że inwestor użytkował obiekt od wielu miesięcy, co stwierdzono zarówno w trakcie obowiązkowej kontroli obiektu, jak również ustalono, że inwestor dokonywał sprzedaży wyprodukowanej masy betonowej, o czym świadczy jednoznacznie zebrany w sprawie materiał dowodowy ( dowody WZ, nr 73, nr 91, nr 106 z miesiąca grudnia 2008 r., faktura dla Starostwa Powiatowego w L. z dnia 8.05.2009 r. , kolejne dowody WZ nr 449 i 450, deklaracje zgodności na beton towarowy z listopada i grudnia 2008 r. dla realizowanej przez Gminę L. inwestycji. Organ I instancji ustalił, że w skład przedmiotowego węzła betoniarskiego wchodzą zarówno obiekty kategorii XVIII jak i XIX, zatem kara winna stanowić sumę kar wyliczonych, zgodnie z art. 59f ust. 4 Prawa budowlanego, dla tych dwóch kategorii. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka z o.o. A. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w L. do ponownego rozpatrzenia. Inwestor zarzucił organowi I instancji w szczególności, że brak jest jakiejkolwiek argumentacji, dlaczego – inaczej niż w pozwoleniu na budowę – organ ten zmienił kwalifikację obiektu budowlanego, dlaczego węzeł betoniarski jako jeden obiekt budowlany rozczłonkował na dwa elementy (węzeł i silosy), pomimo faktu, że węzeł bez silosów istnieć nie może i dopiero te dwa elementy tworzą integralną całość jako węzeł betoniarski. W uzasadnieniu postanowienia brak jest również jakiegokolwiek odniesienia się do wcześniejszych zarzutów skarżącej spółki dotyczących, zdaniem inwestora, błędnej kwalifikacji węzła betoniarskiego jako obiektu wchodzącego w skład XVIII kategorii (budynki produkcyjne), a nie do kategorii VIII (inne budowle), w sytuacji gdy w myśl przepisów prawa budowlanego węzeł betoniarski jest budowlą, a nie budynkiem. Brak odniesienia się do tych twierdzeń w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. W ocenie skarżącej spółki, węzeł betoniarski jest wolno stojącą instalacją przemysłową lub urządzeniem technicznym. W takiej sytuacji prawidłowe jest przyjęcie dla przedmiotowej budowli VIII kategorii i zastosowanie w niniejszej sprawie niższego współczynnika kategorii (zamiast 10,0 prawidłowo 5,0). Również silosy, o których mówi organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu, zaliczając je do odrębnej kategorii budowlanej, nie stanowią odrębnego obiektu budowlanego, ale są integralną częścią węzła betoniarskiego, bez którego węzeł funkcjonować nie może. Węzeł betoniarski funkcjonuje jako całość, a zatem takiego obiektu nie można dzielić do celów fiskalnych na kolejne obiekty budowlane. Ponadto Spółka przyznała, że obiekt w momencie kontroli był używany i w tym zakresie skarżąca spółka ponownie wskazuje, że musiała po zakończeniu montażu węzła dokonać próbnego jego rozruchu, który miał na celu sprawdzenie zarówno jakości betonu i wydajności węzła betoniarskiego, a w przypadku sprawdzenia jego wydajności porównanie danych musiało nastąpić w jakimś określonym czasie. Skarżący wskazuje ponadto, że w niniejszej sprawie organ I instancji dwukrotnie: postanowieniami z dnia 16 czerwca 2011 r. oraz z dnia 6 października 2010 r. określił wysokość kary finansowej dla skarżącej spółki w wysokości 50 000,00 zł, wywołując tym samym przekonanie, że składane w sprawie środki zaskarżenia powodować będą ten skutek, że kara w niniejszej sprawie może zostać ustalona w maksymalnej wysokości 50 000,00 zł, jednakże na podstawie składanych w sprawie środków zaskarżenia kara ta może być zmniejszona, ale nie podwyższona do kwoty dwukrotnie wyższej. Tymczasem organ I stopnia w trzecim kolejnym postanowieniu w tej sprawie ustalił wysokość kary nałożonej skarżącej spółce w wysokości dwukrotnie wyższej od pierwotnie wymierzonej, tj. w wysokości 100 000,00 zł. Zdaniem skarżącej spółki działanie takie stanowi rażący przykład naruszenia zasady zaufania obywateli do organów Państwa. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy ocenił zgromadzone w postępowaniu przed organem I instancji dowody w sprawie, tj. protokół z kontroli, dowody WZ, fakturę VAT i deklarację zgodności ( z okresu od listopada 2008 r. do maja 2009 r.) i na tej podstawie ustalił, że inwestor przystąpił do użytkowania węzła betoniarskiego nie posiadając wymaganego pozwolenia na jego użytkowanie. Fakt ten wystarczająco został udokumentowany przez organ I instancji, a to stanowi dla organu obowiązek nałożenia na inwestora kary za nielegalne użytkowanie obiektu. Organ ten w dalszej kolejności stwierdził, że przedmiotowy obiekt podlega dwóm kategoriom obiektu budowlanego XVIII i XIX wymienionym w załączniku od ustawy prawo budowlane, za które osobno należało obliczyć karę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. Spółka z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił: 1) naruszenie zasady trwałości ostatecznych orzeczeń administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego mogą dokonywać zmiany ostatecznej decyzji Starosty L. w zakresie ustalenia kategorii obiektow budowlanych objętych pozwoleniem na budowę, jak również naruszenie wyłącznej kompetencji Starosty L. do orzekania w tym zakresie; 2) naruszenie zasad postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. głównie poprzez :a) zmienność poglądów prawnych wyrażonych w orzeczeniach wydawanych na tle tego samego stanu faktycznego, jaki i zmienność interpretacji przepisów dokonywania w takim samym stanie faktycznym przez ten sam organ, b) wprowadzenie w błąd skarżącej spółki w zakresie przedmiotu orzekania w niniejszej sprawie, c) dokonanie wyłącznie w celach fiskalnych rozbicia węzła betoniarskiego na dwa odrębne obiekty budowlane (węzeł betoniarski i silosy); 3) naruszenie przepisów art. 107 § 3 oraz art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się organu do twierdzeń skarżącej spółki mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i podnoszonych we wszystkich wcześniejszych środkach zaskarżenia 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 f ust. 1 i 3 w związku z art. 57 ust. 7 prawa budowlanego, w tym przede wszystkim załącznika do ustawy, określającego kategorię poszczególnych obiektów budowlanych i przyjęte dla nich współczynniki, a także art. 3 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, głównie poprzez przyjęcie, że węzeł budowany stanowi dwa niezależne obiekty budowlane zaliczone do kategorii XVIII i XIX, w tym przede wszystkim, że węzeł betoniarski stanowi budynek przemysłowy, a nie jedną budowlę zaliczaną, zdaniem skarżącej do VIII kategorii; 5) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie na tej podstawie błędnych wniosków, jak i błędną interpretację obowiązujących przepisów Prawa budowlanego poprzez: a) uznanie, że dokonanie próbnego rozruchu stanowi przystąpienie do nielegalnego użytkowania węzła betoniarskiego, b) przyjęcie, że skarżąca spółka przystąpiła do nielegalnego użytkowania silosów jako odrębnego obiektu budowlanego, c) przyjęcie, że silosy stanowią odrębny obiekt budowlany, gdy tymczasem stanowią one integralną część węzła betoniarskiego i nie służą one przechowywaniu sypkich towarów lecz podawaniu cementu i kruszyw do węzła w celach produkcji betonu. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podnosi w szczególności, że organ I instancji błędnie określił kategorię obiektu budowlanego, a więc w konsekwencji i błędnie ustalił wysokość kary. Zdaniem skarżącej węzeł betoniarski mieści się w kategorii VIII – inne budowle, a zastosowany współczynnik kategorii obiektu powinien wynosić 5,0, a nie jak określono w postanowieniu 10,0. Kategoria XVIII, jaką przyjął organ do obliczenia kary obejmuje budynki przemysłowe m.in. takie jak budynki produkcyjne. Skoro przepis ten wskazuje wyraźnie, że muszą to być "budynki przemysłowe, jak...", to dalsze wskazanie w treści tego przepisu na "wytwórnię", ma ten skutek, że do tej kategorii zaliczyć będzie można tylko taką wytwórnię, która ma charakter budynku przemysłowego, a nie budowli. W badanej sprawie węzeł betoniarski nie ma charakteru budynku przemysłowego, ale jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Węzeł betoniarki nie spełnia przesłanek definicji budynku, wobec czego nie może być określany jako budynek przemysłowy, a tym samym nie może być zaliczany do XVIII kategorii. Zdaniem skarżącej węzeł betoniarki jest wolnostojącą instalacją przemysłową lub urządzeniem technicznym. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że podczas kontroli przeprowadzonej po złożeniu przez skarżącą wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie węzła betoniarskiego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. stwierdził, że skarżąca spółka nielegalnie przystąpiła do użytkowania tylko węzła betoniarskiego. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika wiec, że organ nadzoru budowlanego I stopnia stwierdził w protokole jedynie nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego zaliczonego przez ten organ do kategorii XVIII, natomiast w żaden sposób nie wypowiedział się co do nielegalnego użytkowania innych obiektów budowlanych, w tym silosów. Skoro organ dokonał "rozbicia" węzła betoniarskiego na dwa obiekty, to powinien był w protokole wyraźnie stwierdzić również nielegalne użytkowanie silosów. Bezprawne jest więc nałożenie na spółkę kary za nielegalne użytkowanie silosów. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie( art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie ocena zaskarżonego postanowienia dokonana przez Sąd przy zastosowaniu kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził bowiem w kontrolowanej sprawie naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy w takim stopniu, że może ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy(art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tego rodzaju uchybienia uprawniają Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Sąd uznał za konieczne wyjaśnić na wstępie, że naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na "wynik sprawy" nie można ograniczać do samego rozstrzygnięcia w rozumieniu przepisu art. 107 § 1 k.p.a., stanowiącego element struktury orzeczenia administracyjnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 19 czerwca 1997 r. (sygn.. akt V SA 1512/96), w którym stwierdził, że "wynik sprawy" to również zawarte w uzasadnieniu wyjaśnienie toku myślenia prowadzącego do zastosowania w danym stanie faktycznym konkretnego przepisu prawa materialnego lub prawa procesowego. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności w ogóle nie podjął nawet próby uzasadnienia, dlaczego jego zdaniem winny być zastosowane kategorie XVIII i XIX do obliczenia kary za nielegalne użytkowanie obiektów budowlanych, w sytuacji gdy strona skarżąca kwestionuje te ustalenia i wskazuje na kategorie VIII, jako jej zdaniem właściwą. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Podkreślić należy, że przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia, że przystąpiono do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 powołanej ustawy, nie pozostawiając w tej kwestii organowi możliwości żadnego uznania administracyjnego. Zgodność przyjętych w ustawie Prawo budowlane rozwiązań, dotyczących wymienionej kary, z Konstytucją była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy, jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji (wyrok z 5 maja 2009 r., sygn. akt P 64/07). W innym wyroku Trybunał przyznał jednoznacznie, że ustanowienie opłaty jest przejawem władczej ingerencji państwa w sferę praw majątkowych określonych podmiotów ( wyr. Z 18.04.2000 r., sygn. akt K 23/99). Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów ustanowionych przez ustawodawcę (por. wyrok TK z 15.01.2007 r., sygn. akt P 19/06). Dla obciążenia inwestorów odpowiedzialnością przewidzianą w wymienionym powyżej przepisie istotny jest sam fakt przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu lub jego części, co oznacza że bez znaczenia są okoliczności jakie kierowały inwestorem w tym zakresie. W badanej sprawie nie do przyjęcia jest tłumaczenie inwestora jakoby w trakcie kontroli obywał się próbny rozruch obiektu, przede wszystkim z tego powodu, że zgromadzone w sprawie przez organ I instancji dowody jednoznacznie wskazują, iż co najmniej w okresie od 14 listopada 2008 r. do dnia 9 czerwca 2009 r. prowadzona była produkcja i sprzedaż betonu dla jednostek zewnętrznych, o czym świadczą takie dowody jak: deklaracje zgodności o nr 1/11/2008/100001, 2/11/2008/100001, 1/12/2008/100001, karty WZ 449 i 450 z dnia 7.05.2009, faktura VAT z dnia 8.05.2009, karty WZ nr 73, 97, 106 z dnia od 2.12 do 11.12 2008r., protokół z kontroli z dnia 9.06.2009 r. Jednakże strona skarżąca konsekwentnie pomija milczeniem ten istotny element ustaleń postępowania administracyjnego, nie porusza w ogóle tego zagadnienia ani w zażaleniu ani też w skardze do Sądu, a jedynie usiłuje przekonywać swoimi twierdzeniami w sprawie, że prowadzona w dniu kontroli produkcja była próbna. Trudno jest uznać taką argumentację za logiczną, skoro twierdzeniom tym przeczą fakty udowodnione przez organ, a potwierdzające prowadzenie produkcji i sprzedaż betonu przez Spółkę z o.o. A. w okresie wskazanych wyżej co najmniej siedmiu miesięcy. Skarżąca w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę została pouczona o obowiązku zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a zatem winna być świadoma skutków niezastosowania się w tym względzie do wymogów ustawowych. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia przez organ przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Nie jest słuszny również zarzut naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 K. p. a. ) poprzez przyjęcie, że organ nadzoru budowlanego nie może zmieniać rodzaju kategorii obiektów budowlanych objętych pozwoleniem na budowę. W orzecznictwie przyjmuje się, że przypisanie w decyzji o pozwoleniu na budowę, określonemu budynkowi czy też budowli kategorii, potwierdza jedynie rodzaj obiektu i ma charakter informacyjny a nie konstytutywny. Wobec tego organ nadzoru budowlanego wymierzający inwestorowi karę za nielegalne użytkowanie obiektu nie jest związany przypisaną temu obiektowi w decyzji o pozwoleniu na budowę kategorią i może ustalić ją na podstawie własnych ustaleń. Takie działanie organu nie będzie naruszało zasady trwałości decyzji ostatecznej ( patrz: wyrok NSA z 8.04.2011 r., sygn. akt II OSK 602/10). Słuszny jest natomiast zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 i 11 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez brak odniesienia się organu odwoławczego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do istotnych zarzutów skarżącej spółki, w szczególności w zakresie braku własnych ustaleń dotyczących określenia kategorii obiektów, stanowiących podstawę do prawidłowego obliczenia kary, a w konsekwencji nieuzasadnienia postanowienia w tym zakresie. W motywach uzasadnienia zaskarżonego postanowienia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jedynie stwierdził, że cyt.: "Przedmiotowy obiekt podlega dwóm kategoriom obiektu budowlanego XVIII i XIX wymienionym w załączniku do ustawy Prawo budowlane, za które osobno należy obliczyć karę." Samo tego rodzaju stwierdzenie organu II instancji, bez podania motywów przyjętej przez niego kwalifikacji, nie wyjaśnia w ogóle, dlaczego organ ten przyjął do obliczenia kary kategorię XVIII i XIX. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu strony skarżącej, zawartego w zażaleniu, wskazującej na kwalifikację węzła betoniarskiego jako kategorii VIII. Skarżąca kwestionując przyjętą przez organ kwalifikację jako kategorię XVIII dokładnie wyjaśnia brak podstaw, jej zdaniem, do uznania istniejącej budowli - "węzła betoniarskiego" jako budynku przemysłowego. Brak rozważań organu w tym przedmiocie czyni wadliwym zaskarżone postanowienie, gdyż właściwa kwalifikacja obiektu ma istotny wpływ na wysokość wymierzonej kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Tej oceny nie może dokonać za organ II instancji Sąd badający sprawę, gdyż zakres kognicji Sądu sprowadza się tylko do kontroli administracji publicznej pod względem legalności jej działań. Zdaniem Sądu w okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie skoro organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych motywów w zakresie swoich ustaleń, i nie rozważył wskazanych wyżej zarzutów zażalenia, to nie można uznać, że zaskarżone postanowienie jest niewadliwe. W uznaniu Sądu – nie wypowiadającego się o prawidłowości oceny dokonanej przez organ I instancji właściwy w tej sprawie – organ nadzoru budowlanego , działający jako samodzielny organ orzekający na jednym z etapów procesu inwestycyjnego powinien – co do zasady – wypowiedzieć się organ odwoławczy w kontekście poruszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględni uwagi poczynione wyżej oraz przeprowadzi własną ocenę kwalifikacji obiektu budowlanego i w zależności o tych ustaleń podejmie właściwe rozstrzygnięcie, które winno być stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. wyczerpująco uzasadnione nie tylko pod względem faktycznym ale i prawnym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z § 6 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku jest konsekwencją treści przepisu art. 152 p.p.s.a.