I SA/Wa 468/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [..] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania . W uzasadnieniu przedstawiono następująco stan faktyczny i prawny sprawy: Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] na podst. art. 61a kpa odmówił wszczęcia postępowania na wniosek S. N. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości . Zażalenie na to postanowienie złożył S. N . Wojewoda [...] rozpatrując złożone zażalenie wskazał, że sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości była rozpatrywana decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia [...] grudnia 1994 r., nr[...]. Przywołaną decyzją Kierownik Urzędu Rejonowego w M. postanowił uznać za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i [...], która stanowiła część wywłaszczonej w 1981 r. działki nr [...]. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych działka nr [...] została podzielona na działkę nr[...], która została wywłaszczona oraz działkę nr[...], która pozostała przy dotychczasowych właścicielach . We wniosku z dnia 26 września 2011 r. skarżący domaga się zwrotu części działki [..]. Ponieważ część tej działki czyli działka nr [...] pozostała własnością małżonków N. , wniosek mógł dotyczyć tylko pozostałej części tej działki tj. działki nr[...], która była przedmiotem postępowania o zwrot zakończonego wydaniem decyzji w 1994 r. Skargę na powyższe postanowienie wniósł S. N. podnosząc w skardze kwestie dotyczące nabycia działki nr[...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie też do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] lutego 2012 r. , który utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...]z dnia [...]listopada 2011 r. nr [...]o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.). Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi wskazana w art. 61a k.p.a. druga - poza brakiem przymiotu strony u osoby żądającej wszczęcia postępowania - przesłanka odmowy wszczęcia postępowania – "z innych uzasadnionych powodów postępowanie nie może być wszczęte" - dotyczy sytuacji, w których sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (W. Chróścielewski: Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r. , artykuł ZNSA 2011/4/9-25, LEX 135465/4, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438). Postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma bowiem charakter procesowy i zamyka stronie drogę do merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie żądania. Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy należy uznać, że organy nie przedstawiły takich okoliczności, które w oczywisty sposób uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Uzasadnienia organów sprowadzają się do wskazania, że Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek S. N. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż sprawa zwrotu była już rozpatrywana przez właściwy organ i zakończyła się ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. nr [...] z [...] grudnia 1994 r. W aktach administracyjnych znajduje się ww. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w M., którą orzeczono ( na wniosek S. N. ) o zwrocie jako zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow.[...] m2 i [...] o pow. [...]m2 , które stanowią część wywłaszczonej nieruchomości o nr [...] oraz umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie zwrotu działek nr[...],[...] i [...]. W aktach brak jest wniosku S. N. z dnia [...] grudnia 1993 roku. Z pisma z dnia 30 stycznia 2012 r. podpisanego przez Dyrektora Wydziału Geodezji, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w [...] wynika, że wniosek ten nie został odnaleziony. W piśmie tym wyjaśniono również , że wniosek S. N. z dnia 26 września 2011 r. dotyczy tej samej nieruchomości co wniosek z dnia 8 grudnia 1993 r. Zasadnicza wada skutkująca uchyleniem przez Sąd postanowień wydanych w niniejszej sprawie polega na nie wyjaśnieniu w należyty sposób okoliczności faktycznych dotyczących treści wniosku S. N. z dnia 26 września 2011 r. , który zaczyna się od słów" składam wniosek o odzyskanie części działki wywłaszczonej, objętej aktem notarialnym [...] szerokości [...] metrów od strony wschodniej’" . Organy obu instancji uznały, że S. N. żąda zwrotu działki nr [...] czyli całej nieruchomości, której wraz żoną byli właścicielami przed podziałem i wywłaszczeniem Ponieważ część tej nieruchomości , czyli działka nr [...] pozostała własnością małżonków N., wniosek może dotyczyć tylko nieruchomości wywłaszczonej czyli działki oznaczonej poprzednio numerem[...]. Wniosek z dnia 26 września 2011 r. dotyczy więc tej samej nieruchomości co wniosek z dnia 8 grudnia 1993 r. Zauważyć jednak trzeba, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest zasada związania żądaniem strony w przypadku wszczęcia postępowania na skutek wniosku strony. Podzielić w tym zakresie należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, że treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (por. wyrok z dnia 24 lipca 2001r., IV SA 1091/99; opub. w LEX nr 78924). W sytuacji braku precyzyjnego wskazania przez S. N. we wniosku z dnia 26 września 2011 r. jakich działek dotyczy zwrot , organ winien zwrócić się o wyjaśnienie treści żądania , a nie sam interpretować treść tego wniosku .Tym bardziej , że na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. S. N. wskazał, ze jego wniosek dotyczy innych działek niż te , które były objęte decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. W tym stanie sprawy, nie przesądzając ostatecznego sposobu jej rozstrzygnięcia należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające wydane zostały z obrazą przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 i 61a § 1 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i dlatego zaskarżone postanowienie oraz na podstawie art. 135 tej ustawy poprzedzające je postanowienie należało uchylić.