I SA/Sz 917/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi O. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 18 i art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1945 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia O. w P na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 29 § 2 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwana dalej w skrócie "upea", zwrócił O. w P., zwany dalej w skrócie O., przedmiotowy tytuł wykonawczy, stwierdzając, iż nie spełnia on wymogów z art. 27 tej ustawy, bowiem błędnie oznaczono wierzyciela. Organ egzekucyjny uznał, że tytuł wykonawczy wystawiony przez O., a dotyczący opłat za pobyt w nim powinien zawierać pieczęć wierzyciela Prezydenta Miasta P. oraz pieczęć osoby podpisującej z upoważnienia Prezydenta. O. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że jest uprawnionym wierzycielem z tytułu opłat za pobyt w nim i powołał się na dotychczasową praktykę i postępowanie w innych sprawach. Wskazał, że jest jednostką budżetową miasta P. Dyrektor Izby Skarbowej w S. przytoczył treść art. 29 § 2 upea, na podstawie którego organ egzekucyjny zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, gdy obowiązek nim objęty nie podlega egzekucji administracyjnej lub nie spełnia warunków określonych w art. 27 § 1 i 2 upea. Przedmiotem sporu są jest ustalenie podmiotu uprawnionego do żądania wykonania przedmiotowego obowiązku objętego w/w tytułem na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Art. 1a pkt 13 upea określa, iż przez pojecie wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, zaś pkt 7 tego przepisu wskazuje, iż organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Art. 1a pkt 4 upea podaje, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta Miasta), starostę lub marszałka województwa. Art. 2 pkt 5 upea określa, że obowiązkiem podlegającym egzekucji administracyjnej są należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. W świetle art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007r., Nr 70, poz. 473 ze zm.) za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty. W myśl § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 20, poz. 192 ze zm.) maksymalna wysokość opłaty związanej z pobytem osoby przyjętej do izby, placówki lub jednostek Policji wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 42 ust. 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, egzekucja tych należności następuje na drodze postępowania egzekucyjnego administracji. Wobec powyższego obowiązek zapłaty przedmiotowej opłaty wynika wprost z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej oraz podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Z art. 5 § 1 pkt 2 upea wynika, iż uprawnionym do żądania wykonania egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 w/w ustawy, tj. dla obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. W myśl art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, osobom nieposiadającym w momencie zwalnia z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu, dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h ustawy o samorządzie gminy, właściwym organem do ustalenia szczegółowej organizacji izby wytrzeźwień oraz powołania i odwołania jej dyrektora właściwa jest rada gminy. Na podstawie tego przepisu Rada Miasta P. uchwałą nr [...] z dnia [...] r. przyjęła statut O. § 1 statutu O. podaje, że jest ona jednostką budżetową miasta P. Jego pracą na podstawie § 11 statutu, kieruje Dyrektor, który działa z upoważnienia Prezydenta Miasta w ramach udzielonych mu pełnomocnictw. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S., zarówno statut, jak i udzielone pełnomocnictwo oraz upoważnienie, nie upoważniają O. do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu, skoro jest on jednostką budżetową Miasta P., której pracą kieruje Dyrektor, działający na podstawie upoważnień i pełnomocnictw udzielonych przez prezydenta Miasta, czyli w jego imieniu. Powyższe oznacza według organu, iż skoro uprawnionym do żądania wykonania na drodze egzekucji administracyjnej przedmiotowych obowiązków jest Prezydent Miasta P. to jednostki organizacyjne miasta w jego imieniu wystawiają tytuły wykonawcze. Tym samym prawidłowy tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową lub wskazanie Prezydenta Miasta P. jako wierzyciela oraz pieczęć urzędową (potocznie zwaną okrągłą w polu 45)-Prezydenta Miasta P. i pieczęć osoby upoważnionej do jego podpisania. O. w P. złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów. Zdaniem O., jest on wierzycielem uprawnionym do dochodzenia przedmiotowych opłat i wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu, gdyż jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. O. nie podziela stanowiska organu, że nie jest on właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Świadczy o tym fakt, że ponosi on koszty utrzymania O. i jest uprawniony do pobierania opłat z tego tytułu. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. W uzupełnieniu skargi z dnia [...]r. O. na poparcie swoich twierdzeń przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u s t a l i ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwaną dalej w skrócie "upea" określa, iż przez pojęcie wierzyciela - rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaś w pkt 7 tego przepisu, przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Nadto w art. 1a pkt 4 w/w ustawy podano, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Art. 2 w/w ustawy reguluje jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej, w tym m.in. w pkt 5 należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. I tak na mocy art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007r., Nr 70, poz. 473 ze zm.) za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty, a z art. 42 ust. 5a tej ustawy wynika, że egzekucja tych należności następuje na drodze postępowania egzekucyjnego administracji. W myśl § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192 ze zm.) maksymalna wysokość opłaty związanej z pobytem osoby przyjętej do izby, placówki lub jednostek Policji wynosi [...]zł. Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h ustawy o samorządzie gminy, właściwym organem do ustalenia szczegółowej organizacji izby wytrzeźwień oraz powołania i odwołania jej dyrektora właściwa jest rada gminy. Na podstawie tego przepisu Rada Miasta S. uchwałą nr [...] z dnia [...]r. uchwaliła statut O. w P., zwanego dalej w skrócie O. Na podstawie § 7 statutu, wysokość opłaty za świadczenie opieki nad osobami w stanie nietrzeźwości doprowadzonymi do O. przez funkcjonariuszy Policji oraz strażników Straży Miejskiej, polegającą na udzielaniu tym osobom świadczeń higieniczno-sanitranym oraz pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ustala corocznie dyrektor O. na podstawie analizy kosztów pobytu w O. wyliczonych w oparciu o aktualne koszty funkcjonowania obejmujące bieżące wydatki z uwzględnieniem umorzeń, z tym że opłata nie może przekroczyć kwoty określonej odrębnymi przepisami Art. 5 § 1 upea określa, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest, m.in. w pkt 2 dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Nie ma wątpliwości, iż obowiązek zapłaty opłaty związanej z pobytem w Ośrodku, o którym mowa w art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika wprost z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Powyższe oznacza, iż prezydent miasta występuje w roli wierzyciela.. Powyższego nie zmienia fakt, że wysokość przedmiotowej opłaty ustala Dyrektor O. na podstawie upoważnienia Rady Miasta zawartego w statucie. Prezydent Miasta jako organ wykonawczy gminy, czuwa nad wykonanie uchwał rady gminy oraz zadań gminy określonych prawem, stąd jego kompetencja do występowania w roli wierzyciela nie są ograniczone do spraw, w których Rada Miasta powierzyła mu swoje uprawnienia uchwałodawcze. Powracając do kwestii osoby wierzyciela w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż mocy art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień pobierane są opłaty. Przedmiotowe opłaty są dochodami gminy na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Stosownie do art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego, osobom nieposiadającym w momencie zwalnia z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu, dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. O. jest jednostką budżetową gminy P., co wynika z uchwały Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...]r. Jako jednostka budżetowa prowadzi gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych i zgodnie z nadanym jej statutem. W/w opłaty O. pobiera w imieniu gminy. Zdaniem Sądu, uprawnienia O. do pobierania przedmiotowych opłat są pochodne od uprawnień Prezydenta Miasta P.. O. pozostaje jednostką organizacyjną organu gminy, tym samym nie staje się on wierzycielem w zakresie dochodzonej opłaty tylko na skutek faktycznego pobierania tych opłat. Zaznaczyć należy, iż statut O. upoważnia jego Dyrektora do działania z upoważnienia Prezydenta Miasta P. w ramach udzielonych pełnomocnictw (§11 pkt 2). Pełnomocnictwo załączone do skargi dla Dyrektora O. oparte jest na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a nie na art. 39 ust. 4 tej ustawy. Pełnomocnictwo to jest pełnomocnictwem ogólnym w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, obejmującym umocowanie do czynności zwykłego zarządu, które stosownie do poglądów doktryny i orzecznictwa sądowego dotyczy bieżącego funkcjonowania jednostki i zarządzania jej mieniem. Pełnomocnictwo to nie spowodowało, że O. stał się organem administracji publicznej. Z akt sprawy nie wynika również, by Dyrektor był upoważniony był do działania w imieniu Prezydenta Miasta P. do wystawiania tytułów wykonawczych. Nawet gdyby, w niniejszej sprawie Dyrektor O. legitymował się upoważnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych, musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w pieczęci zamieszczonej w tytule wykonawczym – z upoważnienia Prezydenta Miasta P. – Dyrektor O. w P. Jednakże i to wskazywałoby jedynie na upoważnienie do wydania tego tytułu wykonawczego w imieniu Prezydenta Miasta. Powyższe oznacza, że prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową – lub wskazanie wierzyciela jako Prezydenta Miasta P., pieczęć urzędową (potocznie zwaną okrągłą)- Prezydenta Miasta P. oraz pieczęć osoby podpisującej tytuł- gdzie dopuszczalne jest podpisanie tego tytułu w imieniu Prezydenta przez osobę do tego upoważnioną. Dodatkowo wskazać należy, że używanie pieczęci urzędowej uregulowane jest w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005r., Nr 235, poz. 2000 ze zm.). Art. 16c ust. 1 w/w ustawy określa, że urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a (ust. 3). Podmiotami tymi są, m.in. gminy, związki międzygminne oraz ich organy, tj. rada gminy, wójt, burmistrz, prezydent miasta (art. 2a pkt 3 w/w ustawy ). Nie ma wątpliwości, iż O. nie jest organem gminy w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto organem gminy nie tworzy go też fakt, iż organ samorządu terytorialnego na podstawie art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej, budżetowej jaką jest O. Tym samym O. w S. nie powinien również posługiwać się pieczęcią urzędową z własną nazwą, a jedynie może to czynić jedynie przy użyciu pieczęci urzędowej Prezydenta Miasta P. Odnośnie przytoczonych przez Skarżącego na poparcie jego twierdzeń szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, należy wskazać, iż nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W żadnym ze wskazanych orzeczeń stan faktyczny nie był zbliżony do stanu występującego w tym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2004r., Nr 162, poz. 1692), skargę oddalił.