II FZ 912/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. T. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 430/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego na 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r., I SA/Lu 430/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. T. B. (zwanej dalej: skarżącą lub podatniczką) przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi podatniczki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 13 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku rolnego za 2011r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wykazała, że w skład jej majątku wchodzi spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 52,59 m2, poza tym nie posiada innych nieruchomości ani żadnych zasobów finansowych. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.224,33 zł netto. Wskazała, że jej stałe miesięczne wydatki wynoszą 1.397,83 zł, w tym: czynsz 367,99 zł, mieszkaniowy fundusz remontowy 61,60 zł, gaz 293,22 zł, Poczta Polska S.A. 199,80 zł, energia elektryczna 113,70 zł, multimedia 69,62 zł, telekomunikacja 56,90 zł, lekarstwa 95 zł, środki czystości 40 zł, wpis 100 zł. W związku z powyższym uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści i wykładni art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej: p.p.s.a. – wskazał, że za niewiarygodne uznał oświadczenie skarżącej, w części gdzie wskazała, że na stałe miesięczne wydatki składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu. Z akt sprawy wynikało, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy po uiszczeniu wpisu od skargi w sprawie niniejszej w wysokości 100 zł w dniu 8 lipca 2011 r. Skoro wpis we wskazanej wysokości uiściła jednorazowo, a nie wykazała aby taki wydatek ponosiła co miesiąc z tytułu wpisów w innych sprawach, sąd nie uznał go za stały comiesięczny wydatek, obciążający jej budżet domowy. Ponadto sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do wyjątkowo trudnych, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.224,33 zł netto. Na stałe miesięczne wydatki z tytułu utrzymania mieszkania, lekarstw i środków czystości wydatkuje łącznie kwotę 1298, 83 zł. (od wskazanej przez skarżącą kwoty 1397,98 zł odjęto kwotę 100 zł uiszczoną jednorazowo tytułem wpisu). Tym samym jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. 3. W zażaleniu podatniczka zaskarżyła powyższe postanowienie, w którym wskazała na okoliczności dotyczące stanu majątkowego i zdrowotnego oraz sformułowała merytoryczne zarzuty przeciwko zapadłym w sprawie decyzjom w przedmiocie podatku rolnego na 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. 4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego użycie w przytoczonym przepisie określenia, "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna, zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. 5. Na podstawie nadesłanych informacji sąd w zaskarżonym postanowieniu ustalił, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.224,33 zł netto. Na stałe miesięczne wydatki z tytułu utrzymania mieszkania, lekarstw i środków czystości wydatkuje łącznie kwotę 1298, 83 zł. (od wskazanej przez skarżącą kwoty 1397,98 zł odjęto kwotę 100 zł uiszczoną jednorazowo tytułem wpisu). Przedstawiona zatem przez skarżącą sytuacja majątkowa nie pozwalała na przyjęcie by zasadnym było przyznanie jej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawa pomocy, co też trafnie uczynił sąd pierwszej instancji. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro treść wniesionego zażalenia nie kwestionuje powyższych okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, to tym samym nie sposób przyjąć by rozstrzygnięcie oparte na informacjach przedstawionych przez skarżącą było nieprawidłowe. Należy ponadto pamiętać, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślało się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Stosując prawo pomocy, nie można chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwiłby (postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., II FZ 833/11). Powyższe rozważania pozwalają zatem stwierdzić, że brak było podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. 5. Nadmienić ponadto należy, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, jaki ciążył na skarżącej był obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł – co też ona uczyniła. W tej sytuacji nie można uznać by istniały przeszkody natury finansowej do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Czyni to zatem bezzasadnym zarzut zażalenia odnoszący się do możliwości naruszenia konstytucyjnej zasady prawa skarżącej do sądu. Natomiast treść wnoszonych przez skarżącą pism wskazuje, że błędnie oczekuje ona rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie w ramach postępowania wpadkowego, którym jest postępowanie z zakresu przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy może odbyć się jedynie na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Na etapie postępowania z zakresu prawa pomocy nie jest bowiem możliwe odniesienie się czy to przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy też Naczelny Sąd Administracyjny do kwestii dotyczących merytorycznego przedmiotu sprawy. 6. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.