I OSK 1931/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Lądowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 466/11 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od A. Ś. na rzecz Dowódcy Wojsk Lądowych kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2011r., sygn. akt II SA/Wa 466/11, po rozpoznaniu skargi A. Ś., uchylił decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił A. Ś. udzielenia pomocy finansowej w postaci zwrotu kosztów podyplomowych studiów na kierunku "[...]" organizowanych w [...] Szkole [...] w T. W uzasadnieniu organ podał m. in., że wniosek żołnierza o udzielenie przedmiotowej pomocy finansowej został rozpatrzony negatywnie z uwagi na brak środków finansowych. W dniu [...] czerwca 2010 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją. Następnie decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] odmówiono A. Ś. udzielenia pomocy finansowej w postaci zwrotu kosztów podyplomowych studiów na kierunku "[...]" organizowanych w [...] Szkole [...] w T. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 52 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, warunkiem uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej jest aktualne pobieranie nauki przez żołnierza zawodowego. Brak jest natomiast możliwości zwrotu poniesionych nakładów na naukę po jej zakończeniu. Dowódca Wojsk Lądowych, po rozpatrzeniu odwołania A. Ś., w dniu [...] grudnia 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję z dnia [...] października 2010 r. w całości oraz umorzył postępowanie wznowione w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że organ I instancji swobodnie podjął decyzję o wznowieniu postępowania po wniesieniu przez żołnierza w dniu 25 maja 2010r., tj. po roku od ukończenia nauki wniosku o udzielenie pomocy finansowej w związku z jej pobieraniem. Ta okoliczność wskazywała od początku na brak podstaw do wznowienia postępowania ze względu na bezprzedmiotowość wniosku. Strona wnosiła wyłącznie o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki, nie zaś o wznowienie postępowania w zw. z wykazaniem nowych okoliczności w sprawie, co do której zapadła decyzja ostateczna. Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 9 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję zwrócił uwagę, że wniosek skarżącego z dnia 25 maja 2010 r. wszczął postępowanie w trybie zwykłym i w tym trybie organ I instancji w dniu [...] października 2010 r. wydał decyzję o odmowie udzielenia skarżącemu pomocy finansowej. O tym, że organ prowadził postępowanie w trybie zwykłym przemawia, w ocenie Sądu I instancji to, że w podstawie prawnej decyzji organ nie powołał się art. art. 145 k.p.a. (przesłanki wznowieniowe). Natomiast organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji ocenił je pod kątem zaistnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem WSA w Warszawie działanie organu odwoławczego było prawidłowe. Organ bowiem zobowiązany był rozpoznać odwołanie skarżącego i wydać rozstrzygnięcie w zakresie jego żądania określonego we wniosku z dnia 25 maja 2010 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dowódca Wojsk Lądowych, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zawartego w sentencji wyroku; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, pomimo tego, że Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przez organ II instancji prawa materialnego i uznał działanie organu odwoławczego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji za prawidłowe; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego pomimo tego, że decyzja organu II instancji uchylała w całości decyzję organu I instancji dotkniętą wadą nieważności w postacie naruszenia przy jej wydawaniu przepisów o właściwości poprzez podpisanie jej przez osobę nie piastującej stanowiska organu administracji i nie mającą upoważnienia do załatwienia spraw, której powierzono czasowe pełnienie obowiązków Dowódcy Jednostki [...] w I. przez organ nieuprawniony; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 a contrario k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego pomimo tego, że decyzja organu II instancji uchylała w całości decyzję organu I instancji, która kończyła postępowanie wznowione w sprawie zakończonej decyzją ostateczną pomimo tego, iż zostało ono wznowione pomimo braku ustawowych przesłanek do jego wznowienia; e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego pomimo tego, że decyzja organu II instancji uchylała w całości decyzję organu I instancji, która kończyła postępowanie wznowione w sprawie zakończonej decyzją ostateczną bez rozstrzygnięcia w sprawie decyzji kończącej wznowione postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W tym kontekście uzasadniony jest przede wszystkim zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zawartego w sentencji wyroku. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. określa konieczne elementy uzasadnienia wyroku, do których należą: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron oraz wskazanie podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest odzwierciedleniem toku badania danej sprawy przez sąd, powinno więc przedstawiać sposób rozumowania sądu, uzasadniający wydanie takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd I instancji badając legalność rozstrzygnięć organów, zaś w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza - uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu. Adresatem uzasadnienia wyroku jest również Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Orzeczenie nie będzie się poddawało kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego nie tylko wtedy, gdy nie będzie zawierało wymaganych prawem części (np. przedstawienia stanu sprawy, czy też podstawy prawnej rozstrzygnięcia) ale także wówczas, gdy będzie obejmować treści podane w sposób lakoniczny, niejasny, czy też nielogiczny. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że wyrok Sądu I instancji nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał wprawdzie podstawę prawną i faktyczną orzeczenia, jednakże ustalenia przyjęte w tym przedmiocie są nie tylko niejasne ale też wyraźnie nielogiczne. Trafnie zarzuca autor skargi kasacyjnej, że stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stoi w sprzeczności z jego sentencją. Z rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że działanie organu odwoławczego było prawidłowe, natomiast jako podstawę prawną Sąd powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wskazana wada uzasadnienia wyroku sprawiła, że zaskarżone orzeczenie nie poddawało się kontroli instancyjnej w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powołanych przyczyn zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. zasługiwał na uwzględnienie. W konsekwencji trafny jest też zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego pomimo tego, iż Sąd I uznał działanie organu odwoławczego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji za prawidłowe. Wobec stwierdzonych uchybień w tym zakresie przedwczesne jest odniesienie się do zarzutu, czy w sprawie naruszono art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż sprawa wymaga ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę w sposób wyczerpujący i logiczny odniesie się do ustalonego przez organ stanu faktycznego i prawnego i w tym kontekście oceni zaskarżoną decyzję, mając na względzie, że wznowienie postępowania z rażącym naruszeniem prawa nakłada na organ II instancji obowiązek uchylenia decyzji wydanej w następstwie wznowienia postępowania i konieczność jego umorzenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.