IV SA/Gl 263/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzono u B.M. chorobę zawodową - przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu wskazano, iż decyzję w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. Nr [...], [...] r. Nr [...] oraz Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. A Spółka z o.o. z siedzibą w T. reprezentowane przez pełnomocnika. Skarżonej decyzji zarzucono, iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej K.p.a.) poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia B.M. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania. W tym zakresie w ocenie odwołujących się zaniechano zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II szczebla o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia z dnia [...] r., gdzie lekarze nie wykluczyli ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby. Ponadto wskazano, iż organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów bowiem w ocenie pełnomocnika opinia lekarska nie zawierała właściwego uzasadnienia. Powołano się również na naruszenie § 6 ust. 1 i 2 wyżej wskazanego już wyżej rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie i uzupełniającą opinię, które podjęte zostały na podstawie niepełnego materiału dowodowego i bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby oraz na naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego, w tym nie zwrócenie się do jednostki orzeczniczej o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia lekarskiego. W motywach tego odwołania rozwinięto zarzuty sformułowane we wstępie odwołania i w szerokim zakresie odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Nadmieniono, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej u B.M. toczy się ponownie w związku z uchyleniem przez PWIS w K. decyzji PPIS w T. z dnia [...] r. Nr [...].Podkreślono, że PWIS w K. uchylając decyzję PPIS w T. z dnia [...]r. wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie oceny narażenia zawodowego B.M. -w całym okresie aktywności zawodowej (z uwzględnieniem okresu od 1988 do 1989 r.). Zaakcentowano, iż w sprawie B.M. w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonano oceny narażenia zawodowego i ustalono, że wymieniona pracowała jako szwaczka obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi wyłącznie w latach 1999-2007 w "A" Sp. z o.o. w T. . Podkreślono, że B.M. była badana na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenia lekarskie z dnia [...] r. Nr [...] i z dnia [...] r. Nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u w/wym. choroby zawodowej -zespół cieśni w obrębie nadgarstka wywołany sposobem wykonywania pracy wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych przywołanego rozporządzenia RM z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych -biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego, analizę przedstawionej dokumentacji medycznej, przeprowadzoną diagnostykę różnicową oraz wyniki badania podmiotowego, przedmiotowego, badania EMG, konsultacji neurologicznej i ortopedycznej. Nadmieniono, że następnie B.M. była badana w Szpitalu IMPiZŚ w S. w dniach [...] stycznia [...] r. oraz [...] lutego [...] r. i [...] sierpnia [...] r., gdzie na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej -obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z 30 czerwca 2009 r.. Wskazano, iż w trakcie obecnej obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną B. M., karty oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano dwukrotnie badanie EMG ([...] lutego i [...] sierpnia 2010 r.), które potwierdziło utrzymywanie się zmian we włóknach czuciowych obu nerwów pośrodkowych oraz wykazało zwolnienie przewodzenia we włóknach czuciowych nerwu łokciowego prawego. Przewodzenie we włóknach czuciowych nerwu łokciowego lewego jest w granicach normy. Reasumując lekarze specjaliści IMPiZŚ w S. -biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, uwzględniając narażenie zawodowe oraz fakt utrzymywania się zmian neurograficznych w zakresie obu nerwów po środkowych - uznali, że można z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u B.M. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ podkreślił, że ustawodawca zezwolił w art. 235¹ k.p. na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Dodatkowo wyjaśniono, że jednostka chorobowa z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych wymieniona była zarówno w nieobowiązującym rozporządzeniu R.M. z 30 lipca 2002 r. jak i jest wymieniona w obecnie obowiązującym rozporządzeniu R.M. z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Podkreślono przy tym że orzeczenie WaMP (z dnia 11 czerwca [...] r. i 24 lipca [...] r.) wydane na podstawie nieobowiązującego aktualnie rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych zachowuje swoją skuteczność w oparciu o § 11 ust. 1 rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Odpowiadając na zarzuty odwołania stwierdzono, że rozpoznana u B.M. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w obrębie cieśni nadgarstka. Reasumując – zdaniem organu odwoławczego - zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych został w niniejszej sprawie choroby zawodowej B. M.- zachowany, a po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich WaMP i IMPiZŚ w S. nie uwzględniono odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik pracodawcy –"A" Sp. z o.o. w T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślając, że postępowanie nie wyjaśniło, w sposób niebudzący wątpliwości, że schorzenie stwierdzone u zainteresowanej B.M. posiada genezę zawodową, a orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę wydania skarżonej decyzji nie zawierały właściwego uzasadnienia, które w sposób kompleksowy wyjaśniałyby etiologię schorzenia, jak i wskazywały na jakich badaniach lekarze oparli swoją diagnozę. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając, w oparciu o wyżej wskazane uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego nie znaleziono podstaw do wzruszenia skarżonej decyzji. Organy sanitarne prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych oraz właściwych rozważań prawnych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dni 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., które w § 8 ust. 1 stwierdza, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Po myśli wyżej cytowanego rozporządzenia chorobą zawodową jest między innymi przewlekła choroba układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W niniejszy postępowaniu dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że B.M. pracowała jako szwaczka obciążając kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi wyłącznie w latach 1999-2007 w "A" Sp. z o.o. w T. . Wykonywała bowiem czynności związane z obciążeniem, powtarzalnością motoryczną ruchów i monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych obu kończyn górnych. W ocenie Sądu materiał dowodowy potwierdza, że zainteresowana w wyżej wskazanym okresie zatrudnienia wykonywała czynności powtarzalne i połączone z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, w wymuszonej pozycji ciała, które stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej. Ponadto B.M. w toku postępowania była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. -Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenia lekarskie z dnia [...] r. Nr [...] i z dnia [...]r. Nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u w/wym. choroby zawodowej -zespół cieśni w obrębie nadgarstka wywołany sposobem wykonywania pracy wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych przywołanego rozporządzenia RM z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych -biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego, analizę przedstawionej dokumentacji medycznej, przeprowadzoną diagnostykę różnicową oraz wyniki badania podmiotowego, przedmiotowego, badania EMG, konsultacji neurologicznej i ortopedycznej. Wyjaśnić tu należy, iż jednostka chorobowa z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych wymieniona była zarówno w nieobowiązującym rozporządzeniu R.M. z 30 lipca 2002 r. jak i jest wymieniona w obecnie obowiązującym rozporządzeniu R.M. z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a orzeczenia WaMP (z dnia [...]r. i [...]r.) wydane na podstawie nieobowiązującego aktualnie rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych zachowują swoją skuteczność w oparciu o § 11 ust. 1 rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Następnie B.M. była badana w Szpitalu IMPiZŚ w S. w dniach [...] stycznia [...]r. oraz [...] lutego[...]r. i [...] sierpnia [...] r., gdzie na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. Nr [...]o rozpoznaniu choroby zawodowej -obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z 30 czerwca 2009 r.. Wskazano, iż w trakcie obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną B. M., karty oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną oraz wykonano dwukrotnie badanie EMG ([...]r.), które potwierdziło utrzymywanie się zmian we włóknach czuciowych obu nerwów pośrodkowych oraz wykazało zwolnienie przewodzenia we włóknach czuciowych nerwu łokciowego prawego. Przewodzenie we włóknach czuciowych nerwu łokciowego lewego jest w granicach normy. Reasumując lekarze specjaliści IMPiZŚ w S. -biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, uwzględniając narażenie zawodowe oraz fakt utrzymywania się zmian neurograficznych w zakresie obu nerwów po środkowych - uznali, że można z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznać u B.M. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ sanitarny związany był ustaleniami dokonanymi w orzeczeniach lekarskich, odpowiadających warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia B.M. jest inny, niż ten wynikający z ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu. Organy sanitarne w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej badają zaistnienie przesłanek uzasadniających, lub niedających podstawy do stwierdzenia istnienia takiej choroby. Badają, czy w istocie dane schorzenie występuje oraz czy zawarte jest w wykazie chorób zawodowych. W dalszej kolejności ustalają, czy osoba, co do której toczy się postępowanie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania danego schorzenia oraz analizują istnienie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ sanitarny jest więc zobowiązany wydając orzeczenie wziąć pod uwagę treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie. Jednocześnie podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. Zdaniem lekarzy orzeczników w niniejszym postępowaniu nie było konieczności sięgania po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. Ponadto zaznaczyć należy, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest konieczne bezsporne stwierdzenie, że choroba wywołana została wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzecznicy wskazali, że istnieje "z wysokie prawdopodobieństwo" (art. 235¹ k.p.) zawodowej etiologii schorzenia oraz ustalono że strona bez wątpienia pracowała w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia u niej cieśni nadgarstka. W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał okoliczności narażenia B.M. na monotypię ruchów i przeciążenia stawów nadgarstkowych w okresie jej zatrudnienia, w związku z zajmowanymi stanowiskami pracy, co wynika z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników. Orzeczenia te w sposób jednoznaczny wskazują na zawodową etiologię rozpoznanego u strony schorzenia. W ocenie Sądu organy sanitarne zasadnie przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.