II GZ 540/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 110/12 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 110/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego sądu z dnia 12 grudnia 2012 r., w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż wyrok z dnia 12 grudnia 2012 r. został skutecznie doręczony Skarżącemu w dniu [...] stycznia 2013 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. (data wpływu: [...] stycznia 2014 r.) pełnomocnik Skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, przedkładając jednocześnie skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazała, że Skarżący po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem dwukrotnie występował do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże bezskutecznie. Z uwagi na powyższe dopiero na początku 2014 r. Skarżący był w stanie ustanowić pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wskazała na zły stan zdrowia Skarżącego, poświadczony zaświadczeniami lekarskimi z dnia [...] kwietnia 2013 r., z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r., z których wynika, że Skarżący choruje kardiologicznie i neurologicznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając przedmiotowy wniosek wskazał, iż przedstawione w nim okoliczności, nie dowodzą, że przez blisko rok stan zdrowia Skarżącego i jego sytuacja finansowa nie pozwalały na ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. W aktach sprawy, obok zaświadczeń lekarskich z dnia [...] kwietnia 2013 r., z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r. przedłożonych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, znajduje się również zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 125 akt), z których wynika, że Skarżący od dłuższego czasu choruje kardiologicznie i neurologicznie. Nie przeszkadzało to jednak Skarżącemu na składanie do Sądu różnego rodzaju pism i wniosków w tej sprawie. Ponad to, zdaniem Sądu, Skarżący nie może zasłaniać się kolejnymi, toczącymi się postępowaniami wpadkowymi w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując je jako przeszkody w złożeniu w terminie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny już 10 kwietnia 2013 r. prawomocnie oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy przyjąć, że z chwilą doręczenia tegoż postanowienia odpadła przeszkoda w skutecznym wywiedzeniu skargi kasacyjnej wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący ponownie powołał się na zły stan zdrowia oraz na trudną sytuacje materialną uniemożliwiającą mu opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., należy do strony. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przesłanka braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, takich jak nagła choroba, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Natomiast sama okoliczność nagłej choroby nie jest automatycznie związana z brakiem winy. Tym bardziej nie można uznać, że choroba skarżącego, nie będąca nagłą, a trwającą od dłuższego czasu, automatycznie przesądza o braku jego winy w uchybieniu terminu. Należy zauważyć, że w tym czasie (rok) skarżący podejmował szereg innych czynności w sprawie - składał do sądu różnego rodzaju pisma i wnioski. Jeśli Skarżący był w stanie składać pisma w sprawie w czasie swojej choroby, to tym samym mógł on złożyć skargę kasacyjną w terminie. Odnosząc się do trudnej sytuacji materialnej skarżącego należy podkreślić, iż ubiegał się on trzykrotnie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, dwa z tych postępowań toczyły się już po doręczeniu Skarżącemu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r., II GZ 164/13, Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 13 lutego 2013 r. Po otrzymaniu odpisu prawomocnego postanowienia NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., co nastąpiło w dniu [...] maja 2013 r., Skarżący powinien niezwłocznie podjąć kroki zmierzające do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika celem złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego już w tym czasie terminu. Tymczasem Skarżący po miesiącu od otrzymania odpisu prawomocnego postanowienia NSA w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, tj. w dniu [...] czerwca 2013 r., złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 158 akt). Wniosek ten również został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem NSA z dnia 20 listopada 2013 r., II GZ 660/13. Odpis tego postanowienia Skarżący odebrał w dniu [...] grudnia 2013 r. (k. 202 akt) i dopiero w dniu [...] stycznia 2014 r. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi z wyboru, który złożył wniosek o przywrócenie terminu dołączając do niego skargę kasacyjną. W świetle powyższego należy uznać, że nie została w tej sprawie spełniona przesłanka umożliwiająca przywrócenie uchybionego terminu w postaci braku winy Skarżącego w złożeniu skargi kasacyjnej w terminie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia