II FZ 837/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 228/12 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. dawniej M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 9 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 228/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi M. dawniej M. (dalej: ,,Strona/Spółka’’ lub ,,Skarżąca’’) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: ,,Organ") z dnia 9 grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. Uzasadniając podstawy zawieszenia postępowania sądowego w sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1806/11, przedstawiono do rozpoznania składowi 7 sędziów zagadnienie prawne dotyczące tego, czy podwyższenie kapitału zakładowego spółki kapitałowej dokonywane na skutek wniesienia wkładu niepieniężnego, która to czynność korzystała ze zwolnienia w podatku od towarów i usług, korzystało z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2000 nr 86 poz. 959 z późn. zm.- dalej: ,,PCC’’). W ocenie Sądu pierwszej instancji odpowiedź udzielona na powyżej przedstawione zagadnienie prawne będzie miała znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem i w złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej według norm przepisanych. Ponadto zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie: - art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270- dalej: ,,p.p.s.a’’) poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od wyniku analizy zagadnienia prawnego przedstawionego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w sprawie o sygn. akt II FSK 1806/11; - art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że przedłożone przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego składowi 7 sędziów tego Sądu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości jest podstawą dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do zawieszenia postępowania sądowego w innej sprawie; - art. 163 § 1 w zw. z art. 166 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie skarżonego postanowienia- niewyjaśnienie wpływu jaki dla sprawy o sygn. akt I SA/Wr 228/12 ma rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przedstawionego do rozpoznania składowi 7 sędziów postanowieniem NSA z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1806/11. Uzasadniając zażalenie organ podkreślał m.in. okoliczność, iż powołana przez sąd kwestia dotycząca zastosowania przepisu art. 2 pkt 4 PCC nie może być uznana za zagadnienie wstępne mające wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a także by toczące się przed NSA postępowanie związane z postanowieniem II FSK 1806/11 miało wpływ na wynik toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto zarzucił, że Sąd nie wykazał, aby przepis art. 2 pkt 4 PCC mógł znaleźć zastosowanie w sprawie, a zatem by w sprawie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi na ww. postanowienie dot. skierowanego pytania do składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślił również, że toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie nie dotyczy żadnej ze spornych kwestii niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministarcyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. (patrz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 301-303). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania jest uzasadnione każdą z wyżej wskazanych przesłanek, a tym samym jego wydanie w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym nie daje podstaw do stwierdzenia naruszenia regulacji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. Nie można zapomnieć, że jednym z celów podejmowania uchwał przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych. W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Sądy administracyjne w ramach orzekania kierują się przede wszystkim naczelną zasadą państwa prawa, zaś w państwie prawa liczą się przede wszystkim: stabilność orzecznicza sądów, trwałość i nienaruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2010 r., I GSK 746/09, LEX nr 578348, zwrócił także uwagę, że art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczy nie tylko szybkiego postępowania, ale i postępowania rzetelnego, którego rozsądny termin zakończenia jest jednym z elementów kształtujących. Organ dokonując zaskarżenia przedmiotowego postanowienia, winien mieć na względzie w niniejszej sprawie szerokie rozumienie użytego w komentowanym art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sformułowania ,,rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", gdyż zgodnie z praktyką sądową, w szczególności wojewódzkich sądów administracyjnych, wychodzą one poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania opowiadając się za szerokim interpretowaniem użytego sformułowania. Takie szerokie rozumienie wskazanego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym, czego skarżący jako organ administracji publicznej winien mieć świadomość. Zadaniem sądu administracyjnego jest przede wszystkim kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. art. 269 p.p.s.a.). W kontekście powyższego, odnosząc się jeszcze do kwestii pytania prawnego skierowanego do NSA a jego korelacji z przedmiotem postępowania które uległo zawieszeniu, organ traci horyzontalne spojrzenie na przedmiot sprawy poprzez zawężenie jego problematyki do paru aspektów, a tym samym pozbawia rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przymiotu podstawy rozstrzygnięcia sprawy głównej. Prawidłowe rozpatrzenie skargi skarżącego, a jednocześnie zweryfikowanie poprawności stanowiska organu zakreślonego w skarżonej decyzji wymaga w niniejszej sprawie uzyskania odpowiedzi na zapytanie prawne skierowane do NSA, gdyż jak słusznie podkreślił WSA istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii zawartej w pytaniu prawnym. Jeżeli WSA w niniejszym stanie rzeczy wydałby wyrok tyczący się skargi stojący w opozycji do następczego stanowiska wyrażonego przez NSA, implikowałoby to z jednej strony możliwość podjęcia działań ze strony skarżącej w ramach choćby wznowienia postępowania, a z drugiej i samego sądu, co stałoby w opozycji z ekonomiką procesową, jak również z realizacją celu postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto w niniejszej sprawie należy mieć na względzie istotę mocy ogólnie wiążącej uchwał, która sprawdza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. W związku z tym w sytuacji rozpatrywania dwóch spraw, których problematyka jest zbieżna, w sytuacji kiedy w pierwszej z nich przedstawiono do rozpoznania składowi 7 sędziów zagadnienie prawne którego wyjaśnienie znajdzie zastosowanie dla merytorycznego rozstrzygnięcia drugiej ze spraw, ekonomika procesowa oraz słuszny interes stron przemawia za wstrzymaniem drugiego z postępowań poprzez jego zawieszenie do czasu rozpatrzenia przedmiotowego zagadnienia prawnego. Nadto strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą prawną uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale, przez co zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie tym bardziej zasługuje na aprobatę. A zatem Sąd pierwszej instancji miał podstawy do tego aby zawiesić postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie kwestii ujętej w zadanym pytaniu prawnym, tj. kwestii która może zadecydować o właściwej wykładni zakwestionowanych przepisów, a co za tym idzie wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.