I SA/Gd 448/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Sędzia WSA Bogusław Woźniak Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 13 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżącego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 448/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012r. Starosta, na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 60, art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r., nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej jako u.f.p.), art. 70 § 1, art. 72 i art. 79 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako O.p.), art. 115 ustawy z 27 sierpnia 2009r. – przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r., nr 157, poz. 1241 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego W. K. w sprawie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 13 lutego 2012r., na podstawie między innymi art. 127 § 2 K.p.a. w związku z art. 17 pkt 1, art. 126, art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, postanowienie organu pierwszej instancji jest zasadne, zgodnie bowiem z art. 79 § 2 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji), prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z mocy art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem terminu 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Skoro w rozpoznawanej sprawie strona uiściła opłatę publiczno-prawną za kartę pojazdu w dniu 9 września 2003r., zatem od dnia 31 grudnia 2003r. należy liczyć 5-letni okres przedawnienia zobowiązania do zapłaty za kartę pojazdu; okres ten kończy się z upływem 31 grudnia 2008r. i z tym dniem wygasło prawo do złożenia wniosku o nadpłatę. Zdaniem SKO, mając na uwadze art. 115 ustawy z 27 sierpnia 2009r. – przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce po wprowadzeniu przepisów obecnie obowiązującej ustawy o finansach publicznych, ale które występują w okresie, gdy nowa ustawa weszła w życie, następstwa te należy określać na podstawie nowych przepisów. Wniosek w niniejszej sprawie złożono po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych, co decyduje o zastosowaniu jej przepisów. Skoro wygasło uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty, zdaniem SKO, zasadnym było odmówienie w tym względzie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik strony wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia SKO, zarzucając naruszenie art. 70 O.p., art. 72 O.p., art. 74 O.p., art. 74a O.p. w zw. z art. 79 § 1 i § 2 O.p. oraz art. 115 u.f.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Autor skargi wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 115 u.p.f. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim nakazuje on stosować przepisy ustawy Ordynacja podatkowa do zobowiązań nieopodatkowanych powstałych przez dniem 1 stycznia 2010r., do których przepisy Ordynacji podatkowej przed tym dniem nie miały zastosowania oraz w zakresie zgodności z art. 2 Konstytucji RP dyspozycji art. 79 § 2 O.p. w związku z art. 74 pkt 3 O.p. w zakresie w jakim umożliwia złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub ETS z uwagi na upływ okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu skargi podtrzymano stanowisko strony zawarte w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, w którym strona wskazuje, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył wniosku strony z 5 grudnia 2011r., gdyż strona nie domagała się stwierdzenia nadpłaty ale wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie bezprawności naliczenia opłat. Zdaniem pełnomocnika bezspornym jest fakt, że na dzień uiszczenia opłaty za kartę pojazdu nie można było tej opłaty uznać ani za nienależnie pobraną ani też nadpłaconą w rozumieniu tego przepisu, zaś obowiązek jej zwrotu jest związany z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r., co w ocenie pełnomocnika strony przesądza też o czasie liczenia okresu przedawnienia, który winien być liczony od dnia wydania wyroku, a nie od zapłaty zobowiązania. Inne rozumienie przepisu powodowałoby, że w wielu wypadkach prawo do zwrotu nadpłaty uległoby przedawnieniu przed wydaniem stosownego wyroku TK czy też ETS. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: I. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 do 3 - akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 stwierdził, ze skierowane do organu administracji żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, uiszczoną na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu administracyjnego lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jednocześnie wobec wnoszenia spraw o zwrot tej opłaty do sądów powszechnych, w jednej z takich spraw Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt III CZP 24/07 zajął stanowisko, że dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, droga sądowa jest dopuszczalna. W obowiązującym zatem stanie, w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu dopuszczalne jest zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, jak i postępowanie przed sądem powszechnym. Wskazać należy, że przedmiotową opłatę normodawca przewidział w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310 ze zm.; dalej jako rozporządzenie 2003), co w powiązaniu z art. 67 u.f.p. oraz art. 115 ustawy z 27 sierpnia 2009r. – przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych przesądza, że chodzi o sprawę administracyjną rozpatrywaną na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z mocy art. 60 pkt 7 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są również dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W przypadku opłaty za kartę pojazdu chodzi o nieopodatkowaną należność budżetową jednostki samorządu terytorialnego, w tym jej dochód w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010r., nr 80, poz. 526). Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, które nie są uregulowane tą ustawą, stosuje się przepisy K.p.a. oraz odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Ustawa ta, w dyspozycji art. 75 § 1, przewiduje, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Z kolei zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy postępowanie administracyjne z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. II. W dniu 4 marca 2011r. skarżący złożył wniosek o zwrot nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu wniosku (znajdującego się w aktach postępowania) strona wskazała, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w dnia 17 stycznia 2006r. w sprawie U 6/04, stwierdzającym niezgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r., nr 108, poz. 908) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP wystąpiła nadpłata w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu do oznaczonego przez stronę samochodu. Starosta, pismem z 4 kwietnia 2011r. odmówił zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu. W dniu 8 grudnia 2011r. wpłynęło do organu pismo pełnomocnika strony wzywające do usunięcia naruszenia prawa. Starosta, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012r., po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, na podstawie m.in. art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie SKO, postanowieniem z dnia 13 lutego 2012r. utrzymało w mocy skarżone postanowienie. Z akt sprawy wynika, że strona uiściła opłatę za kartę pojazdu w dniu 9 września 2003r. III. W dniu 1 stycznia 2009 r. weszła w życie nowelizacja Ordynacji podatkowej (ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 209, poz. 1318), na mocy której § 2 art. 79 uzyskał znacznie różniące się brzmienie od tego, które obowiązywało w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że termin wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest niewątpliwie terminem prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu (por.: Ordynacja podatkowa, Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, LexisNexis, wydanie III, 2006 r.; por. także: wyrok Naczelnego Sądy Administracyjnego z 11 marca 2009 r., I FSK 1907/07, wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 26 lutego 2010 r., I FSK 194/09 - orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady więc w przypadku przepisów materialnoprawnych, jeżeli przepisy intertemporalne inaczej nie stanowią, do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowej ustawy stosuje się przepisy obowiązujące w dniu zaistnienia zdarzenia tj. w tym przypadku w dniu powstania nadpłaty (tak: wyrok NSA z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I FSK 660/09, wyrok NSA z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 194/09 - internetowa baza orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro ustawa nowelizująca z dnia 7 listopada 2008 r. nie zawierała przepisów intertemporalnych, to zgodnie z ww. regułą - kwestię związaną z terminem do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (tu: opłata za kartę pojazdu) obciążającym stronę skarżącą regulował art. 79 § 2 O.p. - w brzmieniu z 2003 r. Tym samym wskazać należy, że organy obu instancji zastosowały w podstawie prawnej przepis prawa w brzmieniu nie mającym zastosowania w sprawie: zgodnie z dyspozycją art. 79 § 2 O.p., przywołaną przez organy obu instancji - w brzmieniu obowiązującym dopiero od 1 stycznia 2009r., nadanym art. 1 pkt 20 ustawy z 7 listopada 2008r. (Dz. U. z 2008r., nr 209, poz. 1318), prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdy tymczasem należało zastosować ten przepis w brzmieniu obowiązującym w roku 2003 - z mocy art. 79 § 2 pkt 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 2 pkt 1 lit. c) O.p. oraz w art. 75 § 2 pkt 2 lit. c) O.p. - po upływie 5 lat od dnia, w którym dokonano wpłaty podatku. Z uwagi na to, że przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie wydane w trybie wskazanego przepisu art. 61a § 1 K.p.a. – to przedwczesna jest na obecnym etapie ocena dalsza sprawy. Przypomnieć jedynie należy, że z mocy art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty; zgodnie zaś z pkt 7 tego przepisu – na skutek przedawnienia. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się w sposób jednolity, że gdy zobowiązanie wygaśnie na skutek zapłaty, nie może drugi raz wygasnąć z powodu przedawnienia. Skoro zapłata powoduje wygaśnięcie zobowiązania, to po zapłacie termin przedawnienia już nie biegnie. Nie przesądzając o wyniku sprawy, Sąd stwierdza, że do organu administracji należał będzie obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przy zastosowaniu przepisu prawa materialnego z roku powstania nadpłaty, zaś przepisów postępowania – z dnia wydania decyzji. Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 209 powołanej ustawy. EK