II SA/Kr 403/12
WyrokWSA w Krakowie2012-06-19
Skład orzekający: Ewa Rynczak, Mirosław Bator, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, rozpatrując ponownie sprawę zwrotu nieruchomości po uchyleniu jego poprzedniej decyzji przez WSA, wykonał wskazania sądu zawarte w poprzednim wyroku, w szczególności dotyczące przeprowadzenia postępowania uzupełniającego?Ratio decidendi
Wojewoda, rozpatrując ponownie sprawę zwrotu nieruchomości, nie wykonał wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku, który nakazywał przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. Organ odwoławczy oparł się na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym, nie przeprowadzając żadnego postępowania uzupełniającego, co stanowi naruszenie art. 153 PPSA i miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego. Starosta K. orzekł o zwrocie części nieruchomości. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA uchylił decyzję Wojewody, wskazując na naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Wojewoda ponownie uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie przeprowadzając postępowania uzupełniającego. M.M. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 153 PPSA i art. 138 § 2 k.p.a. przez Wojewodę.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. (znak:[...]) Starosta K. , działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 art. 139, art. 140 ust. 1 - 3 i art. 142 ustawy z dnia 21.08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 nr 261 póz 2603 ze zm.) orzekł o zwrocie działki nr 1 o pow. 0,2520 ha, objętej księgą wieczystą [...] pół. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej działki nr 2 obr. [...] na rzecz M.M. c. J. i G. , w całości, zobowiązując M.M. do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 54.086,00 zł odpowiadającej zwało ryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazano, że Starosta K. do rozpoznania sprawy wyznaczony został postanowieniem' Wojewody z dnia [...].08.2005 r. Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości wszczęte zostało w dniu 20.06. 2005 r., na wniosek M.M. . Wnioskodawczyni swym roszczeniem o zwrot objęła działkę nr 2 obr. [...], wchodzącą aktualnie w skład działki nr 3 , obr. [...]. . Wnioskowana do zwrotu działka nr 2 o pow. 15713 m2 obr. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia [...] maja 1986 r nr [...]na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzją Ml WRI z dnia [...].01,1984 r. i decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...].05.1985 r. nr [...] . Na podstawie dokumentacji ustalono, iż wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa działka nr 2 o pow. 1,5713 ha obr. [...] podzieliła się na działki: nr 4 o pow. .0,9213 ha, nr 5 o pow. 0,0520 ha, nr 6 o pow. 0,2339 ha, nr 7 o pow. 0,3169 ha i nr 8 o pow. 0,0472 ha. Następnie planem podziału z dnia 09.11.1988 r. działka nr 6 obr. [...] wraz z innymi działkami zniosła się do działki nr 9 , która zmieniła oznaczenie na działkę nr 9 o pow. 0,5108 ha. Z kolei operatem z dnia 11.08.2008 l.działka nr 9 , obr. [...] jedn. ewid. [...], podzieliła się na działki: nr 10 o pow. 0,0168 i nr 11 o pow. 0,4940 ha. Z porównania mapy ewidencyjnej z dnia wywłaszczenia z aktualną mapą ewidencyjną dla obr. [...] wynika, że część działki nr 2 odpowiada części działki nr 12 , powstałej z podziału działki nr 9 . Projektem podziału nieruchomości sporządzonym przez geodetę uprawnionego A.G. przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 04.12.2009 r., podzielono działka nr 11 o pow. 0,4940 ha na działki: nr 12 o pow. 0,2280 ha, nr 13 o pow. 0,2520 ha i nr 14 o pow. 0,0128 ha. Powstała w ten sposób działka nr 13 o pow. 0,2520 ha, obr. [...] , odpowiada części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa działki nr 2 obr. [...] i stanowi przedmiot zwrotu objęty niniejszą decyzją.
Z odpisu z księgi wieczystej [...] wynika, że jest nią nadal objęta działka nr 9 , która stanowi własność Gminy K. , a jej podział na działki: nr 10 i nr 11 , obr. [...], nie został ujawniony. Wnioskodawczynią jest poprzednia właścicielka nieruchomości objętej żądaniem zwrotu a część działki nr 2 obr. [...], odpowiadająca obecnie części działki nr 11 obr. [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Zgodnie z treścią planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzjami MIWRI z dnia [...].01.1984 r. i decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 27.05.1985 r. nr [...], które były podstawą wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w 1986 r., działka nr 2 obr. [...] była niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Na wskazanym załączniku graficznym teren zawnioskowanej do zwrotu części działki znalazł się w obszarze, na którym zaprojektowany był budynek żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania. W trakcie rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonych w dniach: 17 września 2007 r. i 12 listopada 2009 r. stwierdzono, że teren zawnioskowanej do zwrotu części działki stanowił grunt w całości porośnięty wysoką niekoszoną trawą, chwastami oraz trzema drzewami liściastymi, a przy jej granicy północnej usytuowane były stare zniszczone płyty betonowe. Na przedmiotowym terenie brak było jakiejkolwiek zagospodarowania wskazującego na realizację celu wywłaszczenia. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie obciążeń, które wykazało, że wnioskowana do zwrotu część działki nr 3 (po podziale część działki nr 11 , obr. [...], nie jest obciążona prawami rzeczowymi oraz nie objęta jest umowami dzierżawy, najmu i użyczenia na rzecz osób trzecich, a także nie stanowi przedmiotu postępowania dotyczącego ustanowienia służebności. Potwierdza to pismo Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. nr [...] dnia 17 grudnia 2007r.
Od daty wywłaszczenia do chwili obecnej na wywłaszczonej nieruchomości, w części zawnioskowanej do zwrotu, nie został wybudowany planowany budynek żłobka, jak również nie została wykonana infrastruktura niezbędna dla jego prawidłowego funkcjonowania. Na zawnioskowanym do zwrotu terenie nie stwierdzono również istnienia jakichkolwiek oznak zewnętrznych wskazujących, że w przeszłości podejmowane były działania zmierzające do realizacji wyżej określonego celu wywłaszczenia. Rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu budynku żłobka musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie takiego obiektu czego w przedmiotowej sprawie brak.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina K. , zarzucając iż według przyjętego w orzecznictwie poglądu (np. wyrok z dnia 20 grudnia 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 648/07) przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi,-komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaż, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). (...) Wynika stąd, iż badając realizację celu wywłaszczenia organy powinny brać pod uwagę zainstalowanie na spornych działkach obiektów użyteczności publicznej, instalacji infrastruktury technicznej, zieleni itd.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Wojewoda orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.M.
Wyrokiem z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1309/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] . W uzasadnieniu w/w wyroku wskazano, iż decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w l instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym przepisem, winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 kpa).
Ponownie rozpoznając odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 ze zm.) orate art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję Starosty K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr[...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Naczelnika Dzielnicy K. –P. z dnia [...] maja 1986 r. nr [...]orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 2 o pow. 15713 m2 obr. [...] m. K. stanowiącej własność Pani M.M. , na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzją MIWRl z dnia 30 stycznia 1984 r. i decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 27 maja 1985 r. nr [...] (jak podał Starosta K. z porównania mapy ewidencyjnej z dnia wywłaszczenia z aktualną mapą ewidencyjną dla obr. [..] wynika, że część działki nr 2 odpowiada części działki nr 11 po podziale działka nr 1 . Na załączniku graficznym do w/w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji, teren zawnioskowanej do zwrotu części działki nr 11 znalazł się na obszarze, na którym planowano budowę żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania.
Zdaniem organu odwoławczego z w/w załącznika graficznego wynika jednak tylko tyle, iż teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr 1 znalazł się w obszarze, na którym planowano nie tylko budowę żłobka, ale także z niedookreślona na chwilę obecną (w legendzie załącznika graficznego, w tym przypadku stanowiąca jedynie "planszę uzbrojenia", który odnosi się tylko do założeń technczno-ekonomicznych, brak stosownych oznaczeń tego sposobu zagospodarowania terenu) prawdopodobnie "infrastrukturę" w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia jakim była- budowa osiedla mieszkaniowego "[...] ". W zaskarżonej decyzji Starosta K. wskazuje jednoznacznie iż w świetle powyższego nie wiadomo na jakiej podstawie, teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości znalazł się w obszarze, na którym zaplanowano budowę żłobka wraz z infrastrukturą niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania. Na obecnym etapie postępowania wyjaśniającego nie można potwierdzić tych ustaleń organu l instancji. Jedynie na części przedmiotowej nieruchomości planowano powstanie budynku żłobka, w pozostałej zaś części wskazane zagospodarowanie terenu w postaci przypuszczalnie "infrastruktury", jak wyżej wskazano, wymaga jeszcze dodatkowych wyjaśnień np. poprzez pozyskanie stosownego załącznika graficznego. "Plansza uzbrojenia" - jedyny załącznik graficzny znajdujący się w aktach sprawy, wskazuje wyłącznie założenia techniczno-ekonomiczne, w dodatku jedynie części osiedla mieszkaniowego, na której planowano powstanie budynków mieszkalnych, nie obejmując zakresem swojego opracowania pozostałego terenu osiedla mieszkaniowego obejmującego budynki szkoły, przedszkola, żłobka, kościoła, a także pozostałych budynków mieszkalnych, a tym samym zawnioskowanego do zwrotu terenu. Ponadto zwraca uwagę fakt, iż z porównania, co jeszcze raz wymaga podkreślenia, załącznika graficznego dot. założeń techniczno-ekonomicznych w szczególności jak wskazuje podtytuł jest to jedynie "plansza uzbrojenia" części osiedla mieszkaniowego, ze znajdującą się w aktach sprawy kopią mapy ewidencyjnej wynika, iż projekt zagospodarowania terenu przedstawiony na cyt. "planszy uzbrojenia" różni się w istotny sposób od obecnego kształtu i sposobu zabudowy osiedla mieszkaniowego "[...] . . Należy wskazać, iż np. znajdujący się w sąsiedztwie przedmiotowej działki budynek kościoła obecnie swoim kształtem w znaczący sposób odbiega od szkicu znajdującego się na omawianej "planszy uzbrojenia". Również obecny budynek szkoły różni się od jego pierwotnego projektowanego kształtu. Dalej, w części "planszy uzbrojenia" znajdującej się poniżej terenu zajętego przez kościół usytuowane miało być centrum handlowo-usługowe, na które składać się miały cztery budynki dwupiętrowe, w tym budynek przychodni oznaczony numerem [...]. Z analizy kopii aktualnej mapy ewidencyjnej wynika natomiast, iż na tym terenie znajdują się obecnie dwa budynki mieszkalne, które odbiegają od pierwotnie planowanych. Zachodzi również wątpliwość czy w/w budynki oznaczone numerami[...] i [...] , miały w założeniu pełnić funkcję handlowo-usługową czy też miały to być budynki mieszkalne. Poniżej budynku szkoły planowano budowę Xll-kondygnacyjnego budynku mieszkalnego, który również nie powstał. Dodatkowo, poniżej budynku przedszkola, w sąsiedztwie żłobka, planowano budowę dwóch XII-kondygnacyjnych budynków mieszkalnych, których na wskazanym terenie (por. aktualna mapa ewidencyjna) obecnie również nie ma.
W związku z powyższym, w opinii organu odwoławczego, zgromadzony przez organ l instancji dotychczasowy materiał' dowodowy, a w szczególności załącznik do decyzji z dnia [...] maja 1985 r. nr [...] - "plansza uzbrojenia", nie może zostać oceniony jako wystarczający dla dokładnego określenia celu wywłaszczenia, który musi być każdorazowo precyzyjnie ustalony przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, poprzez wnikliwe i niebudzące wątpliwości ustalenia co szczegółowo planowano do zrealizowania w ramach celu wywłaszczenia na działce aktualnie oznaczonej nr 1 obr.[...]. Co do zasady ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej (umowie sprzedaży), z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia, której nastąpiło wywłaszczenie. Ogólny cel wywłaszczenia określony w przedmiotowej sprawie jako "budowa osiedla mieszkaniowego [...] " wymaga jednak, jak wyżej wskazano, doprecyzowania w części, która na wyżej wskazanym załączniku graficznym nie została wydzielona pod budowę żłobka, a stanowił prawdopodobnie teren, na którym być może miała powstać albo infrastruktura potrzebna dla funkcjonowania żłobka (np. obiekty małej architektury - piaskownice, zieleń itp. a to ze względu na fakt, iż na części przedmiotowej nieruchomości planowano budowę żłobka albo miała to być innego rodzaju infrastruktura potrzebna dla ogólnego celu wywłaszczenia - funkcjonowania osiedla mieszkaniowego [...]. "Plansza uzbrojenia", wskazująca jedynie założenia techniczno-ekonomiczne (przykładowo projekt sieci wodociągowej i gazowej, w dodatku odnoszący się jedynie do części planowanego zagospodarowania terenu budowy osiedla mieszkaniowego "[...]" w obrębie budynków mieszkalnych), stanowiąca załącznik do decyzji z dnia [...] maja 1985 r. nr [...] w jej obecnym kształcie (bez dodatkowych dokumentów i ustaleń), cechuje zbyt duży stopień ogólności, który nie pozwala na precyzyjne ustalenie co konkretnie miało powstać na nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu ("infrastruktura" żłobka, czy osiedla mieszkaniowego[...] , a przede wszystkim co wchodziło w zakres cytowanej "infrastruktury"). Powyższe wydaje się również konieczne z uwagi na fakt, iż projekt pierwotny zostaje następnie często uszczegóławiany, zmieniając nawet kształt i rozmieszczenie budynków w ramach tego samego terenu. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie należy zatem zgromadzić wyczerpujący i nie budzący wątpliwości materiał dowodowy na podstawie którego, możliwe będzie dokładne określenie jakie elementy "infrastruktury" osiedla czy żłobka miały zostać zrealizowane na nieruchomości wnioskowanej do zwrotu. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż Starosta K. nie poczynił we wskazanym wyżej zakresie ustaleń w stopniu wystarczającym do prawidłowego rozpoznania sprawy.
Starosta K. nie wyjaśnił czy i jakie działania na przedmiotowej nieruchomości były podejmowane w terminach ustawowych określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mające na celu realizację celu wywłaszczenia, którym może się okazać np. realizacja obiektów małej architektury czy też urządzenie zieleni na terenie osiedla mieszkaniowego (które w terminach ustawowych mogły zostać zrealizowane, a jedynie na skutek zaniedbania i zniszczenia nie zachowały się do dnia oględzin nieruchomości). Organ l instancji oparł się jedynie na ustaleniach podjętych w wyniku oględzin nieruchomości oraz analizy aktualnej mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu, poczynionych w zakresie aktualnego stanu faktycznego nieruchomości, nie badając przesłanek z art. 137 ugn, w kontekście wskazanych tam terminów ustawowych.
Zgromadzony dotychczas w sprawie przez organ l instancji materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, co konkretnie planowano do zrealizowania na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. W dalszej kolejności organ ten nie ustalił czy realizację celu wywłaszczenia na terenie osiedla mieszkaniowego rozpoczęto w ciągu 7 lat od daty nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa albo czy omawianą inwestycję zakończono w ciągu 10 lat od tej daty.
Ponadto organ odwoławczy podał, że koniecznym byłoby również, ponowne zbadanie czy na przedmiotowej nieruchomości nie zostały ustanowione w/w prawa rzeczowe lub obligacyjne. Co prawda z pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 17 grudnia 2007 r. [...] wynika, iż działka nr 3 obr. [...] m. K. (która podzieliła się m.in. na działkę nr 11 nie jest obciążona prawami obligacyjnymi lub prawami rzeczowymi ustanowionymi na rzecz osób trzecich, to jednak z kserokopii wypisu z rejestru gruntów z dnia 25 września 2009 r. dla działki nr 11 oraz z mapy dołączonej do protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości wynika, iż znajduje się ona w zarządzie Zespołu Opieki Zdrowotnej nr [...] . W związku z powyższym, w przypadku potwierdzenia, iż na przedmiotowej nieruchomości zostały ustanowione w/w prawa rzeczowe lub obligacyjne, podmiotom korzystającym z tych praw Starosta K. winien zapewnić w świetle kpa przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Na zakończenie organ odwoławczy wskazał na wydany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1309/10, wskazując że całokształt przedstawionych wyjaśnień, w ocenie organu odwoławczego oznacza iż koniecznym jest jednak uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr[...] , w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa oraz art. 136 kpa, określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, organ odwoławczy nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym wyżej zakresie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła M.M. zarzucając, że narusza ona:
- prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), poprzez błędną interpretację przesłanek zwrotu nieruchomości, polegającą na przyjęciu, iż został na nieruchomości zrealizowany cel wywłaszczenia. - przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedostosowanie się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania i art. 138 § 2 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - organ naruszył ten przepis, nakazując uzupełnienie materiału dowodowego poprzez m. in. przesłuchanie świadków, mimo iż cały materiał dowodowy wymagany do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie został przez organ l instancji zebrany i wnikliwie przeanalizowany z punktu widzenia realizacji przesłanek zwrotu nieruchomości na podstawie art. 137 u.g.n. W istocie bowiem organ II instancji sygnalizuje swoje wątpliwości co do interpretacji dowodu, a nie wskazuje na brak dowodów, których nie może sam przeprowadzić. Uzasadniając zarzuty wskazano, iż organ odwoławczy uzasadnia swoją decyzję formalną o uchyleniu potrzebą realizacji zasady dwuinstancyjności. Jednakowoż, nadużywając w sposób nieprawidłowy już po raz drugi instytucji uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia, de facto zasadę tę niweczy. Strona ma bowiem prawo do rozpoznania jej sprawy merytorycznie w dwóch instancjach, a nie merytorycznie w pierwszej i formalnie w drugiej. Taka decyzja organu II instancji zamyka stronie drogę do rozpatrzenia jej sprawy dwukrotnie. W imię zatem zasady dwuinstancyjności, zasadę tę się narusza jak wskazał sąd administracyjny w wyroku uchylającym poprzednią decyzję organu. Wojewoda nie wykazał dlaczego konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Ponadto zarzucono, że niezrozumiałym jest wymaganie od organu l instancji, aby ponownie poszukiwał dokumentów, których nie ma, a po za tym, iż Wojewoda nie umie ustalać kręgu stron postępowania i prowadzi postępowanie bez wszystkich stron. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargi skarżony organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest uzasadniona.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu l instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ Wojewoda ponownie rozpatrując sprawę nie wykonał wskazań zawartych w wyroku tut. Sądu dnia 16.03.2011 sygn. akt II SA/Kr 1309/10.
Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że sąd i organ związane są tym wyrokiem. Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1309/10 wskazał, iż organ odwoławczy winien był przeprowadzić postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 k.p.a., wskazał też, że zasadą jest, iż organ odwoławczy rozpoznając odwołanie ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę. W ocenie tego Sądu nie wskazano też przyczyn niezastosowania przepisu art. 136 k.p.a. i tym samym naruszony został przepis art. 138 §2 k.p.a.
Obecnie organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, po wyroku tut. Sądu syg. II SA/ KM309, nie przeprowadził żadnego postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a. i oparł się na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalił, że zebrany materiał dowodowy przez organ l instancji jest niewystarczający dla dokładnego określenia celu wywłaszczenia i materiał ten budzi wątpliwości, a ponadto podał, że gdyby organ odwoławczy badał przesłankę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, to naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i dlatego uchylenie decyzji organu l instancji, w ocenie organu odwoławczego było uzasadnione.
Takie stanowisko organu odwoławczego jest nieprawidłowe, ponieważ organ ten winien był wykonać wyrok tut. Sądu sygn akt II SA/Kr 1309/10. Z akt administracyjnych wynika, że organ odwoławczy nie wykonał tego wyroku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda nie wyjaśnił jakie przeprowadził postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 k.p.a. które uzasadniałoby iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy między innymi wskazał jedynie , że cytuję: "organ l instancji naruszył przepisy postępowania art. 7, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., co w świetle przytoczonych argumentów w zasadniczy sposób wpłynęło na treść wydanego rozstrzygnięcia przez organ l instancji". Oznacza to iż organ odwoławczy nie rozpoznał i nie rozpatrzył ponownie sprawy w granicach zakreślonych postępowaniem pierwszoinstancyjnym.
W ocenie Sądu niewykonanie cyt. wyżej wyroku miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem zdeterminowało wydanie wadliwej decyzji naruszającej przepis postępowania art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), w myśl którego Sąd w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205§1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło