III SA/Po 648/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-12-20
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Beata Sokołowska, Małgorzata Bejgerowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny, która stała się zbędna, podlega zwrotowi na rzecz spadkobiercy byłego właściciela, jeśli została zagospodarowana infrastrukturą techniczną lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, jeśli na nieruchomości zainstalowano infrastrukturę techniczną niezbędną dla osiedla mieszkaniowego lub jeśli nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. W takich przypadkach, nawet jeśli nieruchomość stała się zbędna na pierwotny cel, nie podlega zwrotowi, ponieważ cel publiczny został zrealizowany w szerszym rozumieniu lub istnieją przeszkody prawne uniemożliwiające zwrot.Stan faktyczny
L. G. wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez zagospodarowanie terenu infrastrukturą techniczną (zieleń, chodnik, sieci podziemne) lub że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. Strona skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Wojewody z dnia [ ... ] nr [ ... ] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/B. Sokołowska
Na wniosek L. G. z dnia 27 grudnia 2002 r. Dyrektor Zarządu w P. (działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu) wszczął postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [ ... ], stanowiącej części działek nr [ ... ] z arkusza mapy 06 obrębu [ ... ] w granicach dawnej działki nr [ ... ] .
W trakcie postępowania Dyrektor Zarządu w P. decyzją z dnia [ ... ] zatwierdził projekt podziału działki nr [ ... ] na działki nr [ ... ].
Postanowieniem z dnia [ ... ] r. Dyrektor Zarządu przekazał do rozpoznania (na zasadzie art. 65 § 1 kpa) według właściwości Wojewodzie powyższy wniosek dotyczący nieruchomości stanowiących własność Miasta P. Postanowieniem z dnia 03 stycznia 2005 r. Wojewoda wyznaczył, na podstawie art. 26 § 2 i § 3 oraz art. 123 § 1 kpa, Starostę jako organ właściwy w sprawie zwrotu przedmiotowych działek.
Na rozprawie administracyjnej w dniu 14 kwietnia 2004 r. wnioskodawczyni podtrzymała swoje żądanie w zakresie działki [ ... ], wycofując swoje roszczenie odnośnie zwrotu pozostałych działek. Pismem z dnia 05 lipca 2005 r. L. G. rozszerzyła jednak wniosek o działkę nr [ ... ] żądając tym samym zwrotu całości wywłaszczonej nieruchomości.
Starosta postanowieniem z dnia [ ... ] zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa – postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [ ... ] i część działki nr [ ... ] (chodzi
o części działek zbędnych na cel wywłaszczenia) – do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w przedmiocie zgodności art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z Konstytucją RP.
Decyzją z dnia [ ... ] Starosta odmówił, na podstawie art. 104 kpa, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. [ ... ] stanowiących część działki [ ... ] i część działki nr [ ... ].
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 1975 r. (repertorium [ ... ]) Skarb Państwa nabył od M. K. – na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64) – nieruchomość położoną w P. przy ul. [ ... ] (księga wieczysta nr [ ... ]) jako położoną na terenie planowanej dzielnicy [ ... ], której granice zostały ustalone zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego tej dzielnicy zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [ ... ] L. G. wystąpiła o zwrot nieruchomości jako jedyny spadkobierca M. K..
W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż działka nr [ ... ] przejęta przez Skarb Państwa na podstawie powyższego aktu notarialnego stanowi aktualnie części działek nr [ ... ]. W trakcie oględzin przeprowadzonych
w dniach 27 maja 2003 r. i 29 grudnia 2005 r. stwierdzono na działce [ ... ] istnienie zieleni osiedlowej wraz z chodnikiem oraz częściową zabudowę działek nr [ ... ]
Działkę nr [ ... ] przejęto z przeznaczeniem na planowaną dzielnicę [ ... ]. We właściwym planie zagospodarowania przestrzennego dzielnicy działka nr [ ... ] była określona jak teren dla zieleni publicznej a działkę [ ... ] (obecne działki [ ... ]) przeznaczono pod zabudowę mieszkalną wielorodzinną, zieleń publiczną oraz pod ulicę ruchu normalnego IV klasy.
Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. w piśmie z dnia 22 września 2006 r., oświadczyła iż w latach 1980 – 1986 urządziła na działce [ ... ] zieleń
i chodnik. Spółka A. poinformowała pismem z dnia 9 czerwca 2003 r. o zainstalowaniu na działce [ ... ] fragmentów ciepłowniczej magistrali zachodniej oraz magistrali spinającej magistralę zachodnią
(w roku 1978 i 1981). Spółka B. wyjaśniła, iż na działkach [ ... ] znajduje się sieć kanalizacji deszczowej wybudowana w latach 1975-1976 (pismo z 27 czerwca 2003 r.). Pas ochronny dla tego urządzenia wynosi przy tym 3 m po obu stronach, a wschodnia
i południowa część działki nr [ ... ] nie została zagospodarowana infrastrukturą podziemną. Zarząd [ ... ] w P. nie urządzał zieleni na tej nieruchomości (pismo z 27 września 2006 r.). Natomiast Spółka C. poinformowała, iż część działki nr [ ... ] została zajęta pod studzienkę i kabel linii komunikacyjnej w maju 1987 r. (pismo z 24 maja 2006 r.).
Organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 ustawy) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej jeżeli
w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też niezrealizowano tego celu w ciągu 10 lat.
Zgodnie z art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy art. 6 ustawy
z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Starosta wskazał, że w toku postępowania ustalono zrealizowanie celu wywłaszczenia na działce [ ... ] oraz na części działki [ ... ], zajętej przez infrastrukturę techniczną. Urządzenia tego typu są bowiem uznawane za konieczne elementy osiedla mieszkaniowego, które miało powstać w planowanej dzielnicy [ ... ]. Z tego względu należało uznać, iż w stosunku do tych nieruchomości nie zostały spełnione przesłanki zbędności, dające zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawę do zwrotu działek. Ponadto działka nr [ ... ] stanowi od 1999 r. przedmiot prawa użytkowania wieczystego osoby trzeciej, co wyklucza możliwość jej skutecznego zwrotu.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik L. G. adw. J. R. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (m. in. poprzez pominięcie w uzasadnieniu działki nr [ ... ] oraz zlekceważenie woli M. K., który oddał swoją nieruchomość pod zabudowę bloków mieszkalnych) oraz naruszenie art. 77 kpa. W ocenie pełnomocnika odwołującej na rozprawie administracyjnej w dniu 14 kwietnia 2004 r. miano przesądzić o zwrocie działki nr [ ... ]. Odnośnie działki nr [ ... ] podniesiono, iż chodnik zainstalowano na niej dopiero w ostatnim czasie, ponadto prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości wpisano do księgi wieczystej dopiero w 2001 r., a nie w wymaganym okresie – do 1985 r. Strona zakwestionowała też fakt zagospodarowania działek
nr [ ... ] w sposób wskazany w uzasadnieniu decyzji.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony na postanowienie organu I instancji z dnia
12 marca 2007 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w części Wojewoda postanowieniem z dnia [ ... ] uchylił zaskarżone orzeczenie, uznając, iż w sprawie nie zachodzi zagadnienie wstępne
w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 kpa.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [ ... ] Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie organu
I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego Starosta trafnie uznał, iż wobec działki nr [ ... ] i części działki [ ... ] zajętej pod infrastrukturę techniczną zrealizowano cel wywłaszczenia w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie części działki [ ... ] (o pow. 45 m2 i 270 m2) wskazano, iż jej część naziemna nie została zagospodarowana, jednakże nie może zostać wykorzystana pod inwestycje zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego aktualnego w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (czyli pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną niską).
Zarzuty strony dotyczące braku orzeczenia w decyzji organu I instancji o działce [ ... ] uznano za niezasadne ze względu na uprzednie zawieszenie postępowania
w tym zakresie. Odnośnie woli byłego właściciela dotyczącej przeznaczenia działek na budowę bloków mieszkalnych organ odwoławczy wskazał, iż w związku z planowaną dzielnicą mieszkaniową cel wywłaszczenia mógł obejmować również infrastrukturę osiedlową, a nie wyłącznie same budynki mieszkalne.
W uzasadnieniu decyzji II instancji powołał się również na fakt ustanowienia na działce nr [ ... ] prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej – na mocy aktu notarialnego z 1999 r. (wpis do księgi wieczystej –
10 grudnia 2001 r.), co stanowi dodatkową przesłankę negatywną uniemożliwiającą skuteczny zwrot nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony – adw. J. R. zarzucił decyzji Wojewody naruszenie przepisu art. 7 i 77 kpa i powtórzył w zasadzie argumenty podniesione w odwołaniu, wnosząc
o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, między innymi, że chodnik na działce [ ... ] został zrobiony dopiero w 2007 roku, a ponadto na tej działce znajduje się też ogłoszenie reklamowe. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wątpliwości musi też budzić ustanowienie wieczystego użytkowania przedmiotowej działki dopiero w 1999 roku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
Uczestnik postępowania – Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła
o oddalenie skargi w części dotyczącej działki nr [ ... ] pozostającej w jej użytkowaniu wieczystym, w pełni podtrzymując, popierając i aprobując stanowisko zawarte w decyzji Wojewody z dnia 21 czerwca 2007 r. oraz w odpowiedzi na skargę.
W piśmie z dnia 30 sierpnia 2007 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa wyjaśniła też, że ostatnio były przeprowadzane jedynie prace modernizacyjne chodnika, natomiast sam chodnik i cala infrastruktura były wykonywane wraz z realizacją budynków mieszkaniowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 199 r. o gospodarce nieruchomościami właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia
w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ustawy).
Zgodnie z art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10 z 1974 r., poz. 64 i Nr 11 z 1982 r., poz. 79). W toku postępowania administracyjnego właściwy organ winien zatem zbadać, czy dana wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (zob. m. in. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., I S.A. 2374/01, LEX nr 148971 – teza 1).
Sporne nieruchomości zostały nabyte przez Skarb Państwa - na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 stycznia 1975 r. (repertorium [ ... ]) - od M. K. w trybie art. 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach
i trybie wywłaszczania nieruchomości. Były to działki położone w P. przy
ul. [ ... ] (księga wieczysta nr [ ... ]) - na terenie planowanej dzielnicy [ ... ], której granice zostały ustalone zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego tej dzielnicy zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia [ ... ].
Przejęta przez Skarb Państwa na podstawie powyższego aktu notarialnego działka nr [ ... ] stanowi aktualnie części działek nr [ ... ], których zwrotu domaga się skarżąca.
Działkę nr [ ... ] przejęto z przeznaczeniem na planowaną dzielnicę [ ... ]. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego tej dzielnicy – zatwierdzonym powyższym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia
[ ... ]. – działka [ ... ] była oznaczona symbolem G 4 ZP (zieleń publiczna), a działkę [ ... ] – czyli obecne działki [ ... ] oznaczono w części symbolem F1 MW (mieszkalnictwo wielorodzinne), w części F3 ZP (zieleń publiczna) oraz w części 06 KNIV (ulica ruchu normalnego IV klasy). Sporna działka [ ... ] była przy tym przeznaczona pod mieszkalnictwo wielorodzinne w części północnej,
w południowej – pod zieleń publiczną, a w części wschodniej – pod ulicę ruchu normalnego.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, iż organy obu instancji trafnie uznały fakt zrealizowania w ustawowym terminie celu wywłaszczenia odnośnie działki nr [ ... ] i części działki nr [ ... ], orzekając w konsekwencji o odmowie ich zwrotu skarżącej jako spadkobiercy byłego właściciela – M. K.
Sąd uznał przy tym za całkowicie niezasadny zarzut L. G. odnośnie pominięcia w skarżonej decyzji działki nr [ ... ]. Należy bowiem stwierdzić, iż sam organ I instancji zawiesił postępowanie w zakresie dotyczącym żądania zwrotu tej nieruchomości oraz części działki nr [ ... ] (części południowo - wschodniej o powierzchni 205 m2 oraz części południowej o powierzchni 159 m2). Wynika stąd, iż zaskarżona decyzja Starosty nie mogła dotyczyć całości żądania
strony skarżącej, stanowiąc w istocie decyzję częściową w rozumieniu
art. 104 § 2 kpa. Organ odwoławczy kontrolował
to orzeczenie jedynie w tym zakresie, w jakim organ I instancji rozstrzygnął merytorycznie część wniosku strony. Kwestia orzeczenia o ewentualnym zwrocie działki nr [ ... ] i części działki nr [ ... ] stanie się wobec tego przedmiotem odrębnej decyzji organu I instancji. W tym kontekście za nietrafny należało również uznać zarzut skarżącej, jakoby organ I instancji miał w jakikolwiek sposób przesądzić o zwrocie działki [ ... ] na rozprawie administracyjnej w dniu 14 kwietnia 2004 r.
Odnosząc się do kwestii badania zrealizowania celu wywłaszczenia określonego w przedmiotowym akcie notarialnym Sąd zgodził się z argumentacją organów administracyjnych obu instancji, iż przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej) należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla – takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne – linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (zob. m. in. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., IV S.A. 2033/96, LEX nr 47337).
Wynika stąd, iż badając realizację celu wywłaszczenia organy mogły brać pod uwagę zainstalowanie na spornych działkach obiektów użyteczności publicznej, instalacji infrastruktury technicznej, zieleni itd.
Zagospodarowanie działki nr [ ... ] zostało udokumentowane na podstawie dwukrotnych bezpośrednich oględzin oraz pism Spółdzielni Mieszkaniowej w P. w pismach z dnia 12 kwietnia 2006 r. (k. 235 akt administracyjnych) i z
22 września 2006 r. (k. 318) potwierdzających fakt urządzenia w latach 1980 – 1986 zieleni i chodnika – zgodnie z decyzją – pozwolenie na budowę z dnia 19 stycznia 1984 r. i decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 10 września 1984 r. Spółka A. wyjaśniła w piśmie z dnia
27 czerwca 2003 r., iż m. in. na działce [ ... ] wybudowano w latach 1975 – 1976 fragmenty sieci kanalizacji deszczowej, oddanej do eksploatacji w czerwcu 1976 r. (k. 49). Inwestycję zrealizowano na podstawie decyzji nr [ ... ] Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego P. z dnia[ ... ], zatwierdzającej plan realizacyjny budowy kolektora.
Z kolei na zagospodarowanie części działki nr [ ... ] (o pow. 45 m2 i 270 m2) wskazano zarówno w powyższym piśmie Spółki A. z dnia 27 czerwca 2003 r., jak i w piśmie Spółki B.
z dnia 9 czerwca 2003 r., informującym o zlokalizowaniu na tej nieruchomości fragmentów ciepłowniczej magistrali zachodniej oraz magistrali spinającej magistralę zachodnią - czyli instalacji dostarczających energię cieplną do osiedli na [ ... ], oddanych do użytku w latach 1978 i 1981 (k. 42).
Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, iż cel publiczny na spornych działkach został zrealizowany, przy czym w przypadku części działki
nr [ ... ] nastąpiło to w postaci zainstalowania infrastruktury technicznej w części podziemnej. Zgodnie z planem miejscowym obowiązującym dnia 27 grudnia 2002 r. (czyli w dacie złożenia wniosku o zwrot), czyli miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta P. zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej P. nr [ ... ] sporny fragment nieruchomości nr [ ... ] (o pow. 45 m2 i 270 m2) był położony na terenie oznaczonym symbolem III.MB9.m3 – stanowiącym teren osiedli mieszkaniowych zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej niskiej w strefie peryferyjnej. Przedmiotowa część działki ze względu na swoje położenie i wielkość nie mogłaby być jednak przeznaczona pod inwestycje zgodne z zapisami powyższego planu. Może być natomiast wykorzystywana do dalszej rozbudowy infrastruktury technicznej podziemnej. Z tego względu organy administracji słusznie przyjęły brak możliwości zwrotu części nieruchomości, przewidzianej w przepisie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym można zwrócić część nieruchomości na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia (albo został on – jak w niniejszej sprawie - ograniczony wyłącznie do urządzeń podziemnych nieruchomości), jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z właściwym planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości
Należy też zgodzić się ze stanowiskiem Starosty i Wojewody odnośnie tego, iż kolejną przesłankę negatywną zwrotu działki nr [ ... ] stanowi fakt jej oddania w użytkowanie wieczyste na mocy umowy zawartej
z Spółdzielnią Mieszkaniową w formie aktu notarialnego z dnia 22 kwietnia 1999 r. (wpis w księdze wieczystej w dniu 10 grudnia 2001 r.). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż istnienie w momencie wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, pozbawiającego gminę faktycznego władania daną działką, uniemożliwia skuteczną realizację roszczenia określonego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami (zob. m . in. wyrok WSA w Warszawie z 27 lipca 2006 r., I SA/Wa 867/06, LEX nr 258345). Pogląd tego rodzaju jest zgodny z generalną zasadą,
iż o zwrocie danej nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu można orzec wyłącznie wtedy, gdy Skarb Państwa lub gmina władają daną nieruchomością (zob. m. in. uchwała SN z 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93, PUG 1994, nr 7-8, s. 31). Rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością w drodze czynności prawnej (poprzez m. in. ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego zbliżonego w swym charakterze do prawa własności i chronionego rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych) stwarza więc przeszkodę w zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi i to nawet w sytuacji, gdyby stała się ona zbędna dla realizacji celu określonego w decyzji. Roszczenie o zwrot danej nieruchomości może być w związku z tym uwzględnione jedynie w sytuacji uprzedniego unieważnienia czy rozwiązania danej umowy o użytkowanie wieczyste gruntu w drodze odpowiednich czynności cywilnoprawnych dokonywanych przed sądem powszechnym (zob. m. in. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 05 października 2005 r., SA/Rz 1778/03).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził wydanie decyzji organów obu instancji zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska
D.W.d
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło